Salamanca in 2 dagen: de kikker, de astronaut en de rivier
Routes · Salamanca

Salamanca in 2 dagen: de kikker, de astronaut en de rivier

Universiteit en kathedralen op de eerste dag, kloosters en paleizen op de tweede, met de afdaling naar de Tormes bij zonsondergang. Met de twee dingen die je moet zoeken en het precieze uur voor de gouden steen.

Leestijd 12 min · Bijgewerkt in 2026
🎧 In de route De Plaza Mayor, de Clerecía en Las Conchas

Salamanca is een kleine stad, helemaal vlak en met een dichtheid aan monumenten per vierkante meter die in Spanje moeilijk te evenaren is. Twee dagen zijn ruim voldoende, en het enige ordeningscriterium dat telt is het licht: de Villamayor-steen waarvan alles gebouwd is, verandert volledig met het uur, en rond het middaguur wordt hij vlak en gaat het reliëf van de gevels verloren.

Villamayor-steen komt zacht uit de groeve — daardoor was het detail van de platereske stijl mogelijk — en hardt uit aan de lucht, waarbij zich een korst van ijzeroxide vormt. Dat oxide geeft hem zijn gouden kleur.

Dag 1, ochtend: de Plaza Mayor en de universiteit

En het eerste wat je moet zoeken.

Begin op de Plaza Mayor, die doorgaat voor het mooiste plein van Spanje en waarvan het effect uit de herhaling komt: achtentachtig identieke bogen, drie verdiepingen balkons in hetzelfde ritme en alles in dezelfde steen. Het werd gebouwd tussen 1729 en 1755 en was geen wandelplek: het was een arena, en daarom is het gesloten.

Let op de medaillons boven de bogen, met bustes van koningen en historische figuren. De reeks is eeuwenlang aangevuld, sommige plekken zijn met opzet nog leeg en er zijn er om politieke redenen weggehaald: het is een vrij betrouwbare thermometer van hoe Spanje veranderd is.

Loop daarna via de Rúa Mayor naar het Patio de Escuelas, en daar wacht de zoektocht die je niet mag overslaan. Op de platereske gevel van de universiteit, op de rechterpilaster van de onderste geleding, zit een piepklein kikkertje op een doodshoofd. Zonder hulp is het moeilijk te vinden, en volgens de traditie haalt wie het alleen vindt zijn studiejaar.

De werkelijke betekenis is minder vriendelijk: kikker en doodshoofd waren symbolen van wellust en dood, een morele waarschuwing aan jonge studenten. Binnen heeft de Aula Fray Luis de León nog de lange banken zonder rugleuning, uitgesleten door generaties, precies zoals ze waren.

1Plaza Mayor de Salamanca

Plaza Mayor de Salamanca

📍 Het precieze centrum van de stad

Het plein is niet vierkant: geen twee zijden zijn even lang en geen hoek is recht, omdat het in het bestaande stratenpatroon moest passen. De gelijkvormigheid van de gevels verbergt dat volledig. Bij het vallen van de avond, met de verlichting aan, wordt de gouden steen bijna oranje.

2De gevel van de universiteit

De gevel van de universiteit

📍 Patio de Escuelas

Een stenen retabel dat geen deuren ordent maar beelden: de Katholieke Koningen onderaan met een Griekse inscriptie, het keizerlijke wapen in het midden, de paus bovenaan. De universiteit plaatste zich onder die drie beschermers en zette dat zwart op wit op de deur.

3Universiteit van Salamanca

Universiteit van Salamanca

📍 Patio de Escuelas, 1

Gesticht door Alfons IX in 1218, de oudste nog werkende universiteit van Spanje. Hier legde de School van Salamanca — Vitoria, Suárez — de grondslagen van het internationaal recht tijdens het debat over de verovering van Amerika. De Biblioteca Antigua, de oude bibliotheek, bekijk je vanaf de deur.

🎧 Met Viavoy

Ontdek Salamanca in je eigen tempo

Download de app en ontdek Salamanca offline, wanneer je wilt. Loop de wandelroute De Plaza Mayor, de Clerecía en Las Conchas met een lokale gids in je oor.

Meer over Viavoy →

Dag 1, middag: de twee kathedralen

Steek het Patio de Escuelas over en ga de Escuelas Menores in, die bijna iedereen overslaat hoewel ze bij hetzelfde toegangskaartje horen. Daar hangt het Cielo de Salamanca, de hemel van Salamanca, het fresco van Fernando Gallego dat het firmament met zijn sterrenbeelden en zijn dierenriem afbeeldde. Er is maar een derde van bewaard.

Op twee minuten liggen de kathedralen, in het meervoud: twee complete gebouwen uit verschillende tijden, tegen elkaar aan gebouwd en met een gedeelde muur, met één toegangskaartje. De Nieuwe Kathedraal werd begonnen in 1513 en voltooid in 1733, dat wil zeggen gotisch terwijl de renaissance al opkwam, en bewust.

Op een archivolt van haar Puerta de Ramos zit het tweede wat je moet zoeken: een astronaut in ruimtepak en, vlakbij, een draak die een ijsje eet. Steenhouwer Miguel Romero hakte ze uit bij de restauratie van 1992, volgens de gildegewoonte om ingrepen te signeren met een hedendaags element.

Daal daarna af naar de Oude Kathedraal, romaans uit de 12e eeuw, en het contrast is enorm: lager, donkerder, dichter. Ze bewaart een retabel van drieënvijftig panelen van Nicolás Florentino en een Laatste Oordeel in de apsis. En ga naar buiten, naar het Patio Chico, om de Torre del Gallo te zien, haar vieringtoren bedekt met stenen schubben.

4Nieuwe Kathedraal

Nieuwe Kathedraal

📍 Plaza de Anaya

De astronaut zit op het portaal aan het plein, links en vrij hoog: zonder dat iemand hem aanwijst is hij moeilijk te zien. Zoek ook het spoor van de aardbeving van Lissabon van 1755, die de toren deed scheuren en dwong de voet massief te maken, waardoor die dikker werd dan ontworpen.

5Oude Kathedraal

Oude Kathedraal

📍 Toegang via de Nieuwe Kathedraal

Haar vieringtoren, de Torre del Gallo, is een geribde koepel bedekt met stenen schubben van Byzantijnse invloed, en de naaste verwanten ervan staan in Zamora en in Toro. In een kapel aan de kloostergang staat een middeleeuws orgel dat nog bespeeld kan worden.

6Ieronimus, de torens

Ieronimus, de torens

📍 Puerta de la Torre, Nieuwe Kathedraal

De route door de hoogten van de twee kathedralen, over de dienstgangen in de dikte van de muren en naar buiten op de terrassen. Apart toegangskaartje, ongeveer € 4. Elke 31 oktober klimt er iemand met een fluit naar boven om te bedanken dat het gebouw de aardbeving doorstond.

Dag 2, ochtend: de kloosters in het oosten

Ga naar het oosten via de calle San Pablo, langs de Torre del Clavero, een achthoekige toren met acht uitkragende wachttorentjes die het enige is wat rest van een volledig verdwenen paleis uit de 15e eeuw. Hij staat vrij midden op een plein dat er nog niet was toen hij gebouwd werd.

Aan de Plaza del Concilio de Trento staan San Esteban en Las Dueñas tegenover elkaar. De gevel van San Esteban is een stenen retabel van dertig meter, een van de hoogtepunten van de platereske stijl, en binnen gebeurde iets belangrijks: hier vond Columbus de steun van broeder Diego de Deza toen de deskundigen hem al hadden afgewezen.

En ze hadden hem terecht afgewezen, dat mag gezegd: niet omdat ze dachten dat de aarde plat was, maar omdat Columbus de omtrek van de aarde verkeerd had berekend. Hij bereikte Amerika omdat er onderweg een continent lag dat niemand verwachtte.

Daartegenover heeft Las Dueñas een kloostergang met een onregelmatige, bijna vijfhoekige plattegrond, met kapitelen die in de bovengalerij één voor één zijn uitgehakt: monsters, zeemeerminnen, doodshoofden, misvormde gezichten. Er is er niet één hetzelfde, ze zitten hoog en je moet ze zoeken. De nonnen verkopen zoetigheden via de torno, het draailuik.

7Klooster van San Esteban

Klooster van San Esteban

📍 Plaza del Concilio de Trento

Hier doceerde Francisco de Vitoria, die betoogde dat de Amerikaanse volken eigen rechten en soevereiniteit hadden en dat de ontdekking geen recht op verovering gaf. De Kloostergang van de Koningen geeft toegang tot de trap van Soto, vrijdragend en zonder middensteun.

8Klooster van Las Dueñas

Klooster van Las Dueñas

📍 Tegenover San Esteban

De onregelmatigheid van de kloostergang komt doordat hij in een bestaand paleis moest passen, en dat werkt in zijn voordeel: omdat geen twee stukken gelijk zijn, verandert het perspectief terwijl je loopt en lijkt de binnenplaats groter. Beperkte openingstijden, rond het middaguur gesloten.

9Klooster van Santa Clara

Klooster van Santa Clara

📍 Calle Santa Clara, 2

Het mudéjar-cassetteplafond uit de 15e eeuw zat driehonderd jaar verstopt onder een barok plafond, en juist die esthetische minachting heeft het intact bewaard. Vandaag loop je er over een loopbrug op gelijke hoogte langs. Rondleiding verplicht, en een van de minst bekende bezoeken in de oude binnenstad.

Dag 2, middag: de paleizen en de rivier

Klim naar het noorden van de oude binnenstad, de adellijke wijk, veel minder druk. Daar staat het Palacio de Monterrey, het invloedrijkste renaissancepaleis van Spanje, waarvan maar een kwart van het ontwerp werd gebouwd: dat fragment werd het model dat tientallen Castiliaanse paleizen kopieerden.

Een paar stappen verder de Casa de las Muertes, met vier kleine doodshoofden op de consoles waar de stad een duistere legende van maakte en die in werkelijkheid een gangbaar memento mori zijn. En de Plaza de los Bandos, die aan iets echts herinnert: twee eeuwen lang was Salamanca verdeeld in twee adellijke partijen die elkaar uitmoordden.

Sluit de dag af met de afdaling naar de rivier. Vanaf de kathedralen kom je over de stadsmuur bij de Huerto de Calixto y Melibea, een terrastuin genoemd naar de hoofdpersonen van “La Celestina” en de stilste plek van de oude binnenstad. Ernaast de Casa Lis, art nouveau uit 1905, met een hele gevel van glas-in-lood.

En tot slot de Romeinse brug. Steek hem helemaal over tot de andere oever en draai je om: de brug op de voorgrond, de stadsmuur, en daarboven de twee kathedralen afgetekend tegen de lucht. Bij zonsondergang, met de steen in vuur en vlam, is het het beeld dat de stad samenvat.

10Palacio de Monterrey

Palacio de Monterrey

📍 Plaza de Monterrey

Een massieve onderbouw, een open bovengalerij en een kam met schoorstenen die als kleine tempeltjes zijn behandeld. Besluiten dat het silhouet tegen de lucht deel van het ontwerp was, was een nieuw idee in Spanje. Open met rondleidingen in beperkte tijdvakken.

11Tuin van Calixto en Melibea

Tuin van Calixto en Melibea

📍 Calle Arcediano, op de stadsmuur

Fernando de Rojas schreef “La Celestina” toen hij hier student was, en publiceerde in 1499 een werk zonder helden dat de hoofse liefde ontmantelt. De tuin, uit de 20e eeuw, werd aangelegd op de resten van de middeleeuwse ommuring. Hij is gratis en het is waar de studenten gaan zitten lezen.

12De Romeinse brug

De Romeinse brug

📍 Over de Tormes

Vijftien van de bogen zijn origineel Romeins; de rest werd herbouwd na de overstroming van 1626, die de voorsteden verwoestte. De brug maakte deel uit van de Vía de la Plata, en is de reden dat de stad precies hier ligt. Aan het begin staat de verraco van de Vettonen uit de Lazarillo.

Veelgestelde vragen

Kun je Salamanca in twee dagen zien?

Ruimschoots. De oude binnenstad is klein, helemaal vlak en loop je te voet, zonder vervoer. Twee dagen zijn genoeg voor de Plaza Mayor, de universiteitsgebouwen, de twee kathedralen, de kloosterwijk in het oosten, de paleizen in het noorden en de afdaling naar de rivier. Met maar één dag moet je kiezen tussen de kloosters en de rivier.

Waar zit de kikker van de universiteit?

Op de platereske gevel aan het Patio de Escuelas, op de rechterpilaster van de onderste geleding, zittend op een doodshoofd. Hij is piepklein en zonder hulp moeilijk te vinden. Volgens de studententraditie haalt wie hem vindt zonder dat iemand hem aanwijst zijn studiejaar; de oorspronkelijke betekenis was een morele waarschuwing over wellust en dood.

En waar zit de astronaut?

Op de Nieuwe Kathedraal, op een archivolt van de Puerta de Ramos, het portaal aan het plein, links en vrij hoog. Steenhouwer Miguel Romero hakte hem uit bij de restauratie van 1992. Vlakbij zit een draak die een ijsje eet. Het is de gildesignatuur waarmee je het gerestaureerde van het originele onderscheidt.

Is Ieronimus de moeite waard?

Zeker, en van de belangrijke bezoeken is het het minst gedane. Je loopt door de hoogten van de twee kathedralen over de dienstgangen in de dikte van de muren, met de gewelven van dichtbij en de stad vanaf de terrassen. Het duurt ruim een uur en het toegangskaartje staat los van dat voor de kathedralen.

Op welk uur ziet de stad er het mooist uit?

Halverwege de ochtend en laat in de middag. De Villamayor-steen waarvan alles gebouwd is, heeft strijklicht nodig om het reliëf van de gevels leesbaar te maken: rond het middaguur wordt hij vlak en valt een groot deel van het platereske beeldhouwwerk weg. Bij het vallen van de avond, met de verlichting, wordt de Plaza Mayor bijna oranje.

Wat eet je in Salamanca?

Iberische vleeswaren uit Guijuelo, dat in de provincie zelf ligt, en vooral ham; hornazo, een pastei gevuld met varkenslende, chorizo en ei, typisch voor de Lunes de Aguas; en chanfaina, een rijststoofpot met orgaanvlees. Als dessert chochos en bollo maimón. Om te drinken wijnen uit de Sierra de Salamanca of uit Arribes.

Praktische informatie

Hoe kom je erHogesnelheidstrein vanuit Madrid in anderhalf uur. Bussen vanuit Madrid en Valladolid.
OnderwegEen vlakke, autovrije oude binnenstad. Je hebt op geen enkel stuk vervoer nodig.
ZoekenDe kikker op de gevel van de universiteit en de astronaut op de Puerta de Ramos van de Nieuwe Kathedraal.
Beste tijdstipHalverwege de ochtend en laat in de middag. Rond het middaguur wordt de steen vlak en gaat het reliëf verloren.
GratisPatio de Escuelas, Casa de las Conchas, Huerto de Calixto y Melibea en de Romeinse brug.
EtenIbérico uit Guijuelo, hornazo en chanfaina. Wijnen uit de Sierra de Salamanca of Arribes.

Op de kaart

🎧 Met Viavoy

Wandel door Salamanca en luister in je eigen tempo

Download Viavoy en wandel offline door Salamanca, wanneer je wilt.

vanaf 2,99 €· eenmalige betaling
City Pass · 9,99 €3 dagen, alle tours in Salamanca
Meer over Viavoy →
Viavoy-app

Lees verder

Andere artikelen

Cultuur

De Universiteit van Salamanca: de kikker, de collegezaal en de School

Monumenten

De twee kathedralen van Salamanca: gotiek, romaans en een astronaut

Monumenten

De kloosters van Salamanca: Columbus, kapitelen en een verborgen plafond

Gastronomie

Eten in Salamanca: ibérico, hornazo en Lunes de Aguas