Eten in Salamanca: ibérico, hornazo en Lunes de Aguas
De provincie maakt een van de beste hammen ter wereld en de stad heeft een feest dat letterlijk bestaat uit naar buiten trekken om een pastei te eten. Wat je bestelt, waar en op welke datum.
Salamanca heeft een voordeel waar veel Castiliaanse steden jaloers op zouden zijn: de provincie maakt ibérico-ham uit Guijuelo, een van de beste hammen ter wereld, en de dehesa, het open eikenweidelandschap dat die mogelijk maakt, begint op een halfuur van de oude binnenstad. Daarbij komen een stevige winterkeuken en een traditie die geen andere stad heeft: een feest waarvan de enige inhoud is naar buiten trekken om te eten.
De Lunes de Aguas valt op de maandag na tweede paasdag. De hele stad trekt naar buiten of naar de oever van de Tormes om hornazo te eten, en de oorsprong van het feest is even weinig plechtig als vermakelijk.
Ibérico uit Guijuelo
En waarom de dehesa ertoe doet.
Guijuelo ligt op minder dan een uur van Salamanca en is een van de bekendste oorsprongsbenamingen voor ibérico-ham. Wat dit product maakt tot wat het is, is niet alleen het varkensras maar het systeem: de dehesa, dat open bos van steeneiken en kurkeiken waar het dier zich tijdens de montanera met eikels voedt.
Die montanera duurt van oktober tot maart; dan wordt het varken, vrij rondlopend, vetgemest met eikels en gras. Het vet dat het dan opbouwt, dringt in de spieren door en geeft de ham zijn textuur en zijn smaak. Een ibérico de bellota is letterlijk een product van het bos.
Daarna komt het rijpen, waarbij Guijuelo profiteert van het klimaat: een flinke hoogte, heel koude winters en droge zomers, ideale omstandigheden om langzaam te drogen. Een eikelham kan drie jaar of langer in de kelder hangen.
In Salamanca eet je hem in tabernas en speciaalzaken, met het mes gesneden, en het loont om naar de categorie te vragen in plaats van gewoon ham te bestellen: er is echt verschil tussen een cebo, een cebo de campo en een bellota, en de prijs laat dat zien.
Onder de arcaden zitten de historische cafés van de stad, en in de straten die erop uitkomen zit een groot deel van de restaurants. Het is het voor de hand liggende vertrekpunt, al hebben de buurten eromheen betere prijzen en minder toeristendruk.
De as die het plein verbindt met de universiteitsgebouwen, met winkels en restaurants aan weerszijden. Heel druk en met prijzen die daarbij passen: om goed te eten kun je beter de zijstraten in duiken, waar de inwoners en de studenten komen.
Hornazo is een pastei van stevig deeg, gevuld met gemarineerde varkenslende, chorizo, ham en hardgekookt ei, in zijn geheel gebakken en in porties gesneden. Je eet hem het hele jaar door, maar hij heeft een eigen datum en een verhaal dat het vertellen waard is.
De Lunes de Aguas valt op de maandag na tweede paasdag en gaat terug tot de 16e eeuw. Tijdens de vasten zetten de autoriteiten de prostituees de stad uit en brachten ze naar de overkant van de Tormes, zodat de studenten in die weken bij hun studie bleven.
Op de maandag na Tweede Paasdag kwamen ze in bootjes terug over de rivier, begeleid door een geestelijke die ze de Padre Putas noemden, de hoerenvader, en de studenten gingen ze op de andere oever met eten en wijn tegemoet. Uit dat feestmaal is het feest ontstaan, dat er nu uit bestaat naar buiten of naar de rivieroever te trekken om hornazo te eten.
De oorsprong is zo weinig plechtig dat hij lange tijd in een verzoete versie werd verteld, maar hij is gedocumenteerd. Vandaag is het waarschijnlijk het drukst bezochte feest van de stad, en het werkt als een reusachtige gezamenlijke picknick aan de oevers van de Tormes.
Wat je verder bestelt, en waar
Chanfaina is de stoofpot van het huis: rijst met orgaanvlees van lam, chorizo en specerijen, lang gekookt en onweerlegbaar stevig. Het is restenkeuken, winterkost voor aan een lange tafel, en je vindt het in de traditionele tabernas van de oude binnenstad.
Geroosterd lam en speenvarken horen ook bij het repertoire, met dezelfde Castiliaanse techniek van de houtoven die op de hele meseta wordt gebruikt, en daarnaast het vlees van de morucha, het inheemse ras van de provincie, dat een eigen beschermde geografische aanduiding heeft.
Als dessert chochos — gekaramelliseerde amandelen — en bollo maimón, een ringvormige cake die vroeger voor bruiloften werd gebakken. En om te drinken wijnen uit twee kleine oorsprongsbenamingen in de provincie: Sierra de Salamanca, met de druif rufete, en Arribes, aan de grens met Portugal.
Over de buurten: op de Plaza Mayor en de Rúa Mayor zit het toerisme, met de prijzen die daarbij horen. Om goed te eten kun je beter de zijstraten van de oude binnenstad in duiken en naar de buurt rond Van Dyck gaan, al buiten het historische centrum, waar de mensen uit de stad ibérico en vlees van de grill eten.
Een van de aangenaamste pleinen met terrassen in het centrum, op vijf minuten van de Plaza Mayor en met veel minder doorgaand verkeer. Een goede plek voor een pauze tijdens een wandeling door het adellijke Salamanca, en met redelijkere prijzen dan de hoofdas.
Het decor van de Lunes de Aguas: het feest speelt zich af op de rivieroever aan de overkant van de brug, waar de hele stad op de maandag na tweede paasdag hornazo gaat eten. De rest van het jaar is de oever een plek om te wandelen en te hardlopen.
Een pastei van stevig deeg, gevuld met gemarineerde varkenslende, chorizo, ham en hardgekookt ei, in zijn geheel gebakken en in porties gesneden. In Salamanca eet je hem het hele jaar door, maar hij heeft een eigen datum, de Lunes de Aguas, waarop de hele stad naar buiten of naar de oever van de Tormes trekt om hem te eten.
Wanneer is de Lunes de Aguas?
De maandag na tweede paasdag, dus de datum verschilt elk jaar. Het is waarschijnlijk het drukst bezochte feest van Salamanca en bestaat erin naar buiten of naar de rivieroever te trekken om hornazo te eten. Het werkt als een reusachtige gezamenlijke picknick en heeft verder geen officieel programma.
Wat is de oorsprong van dat feest?
Die is gedocumenteerd en weinig plechtig. In de 16e eeuw zetten de autoriteiten tijdens de vasten de prostituees de stad uit en brachten ze naar de overkant van de Tormes, zodat de studenten bij hun studie bleven. Op de maandag na Tweede Paasdag kwamen ze per boot terug, begeleid door een geestelijke, en de studenten gingen ze met eten en wijn tegemoet.
Waarom is de ibérico uit Guijuelo zo goed?
Om twee redenen: de dehesa en het klimaat. Het varken voedt zich vrij rondlopend met eikels tijdens de montanera, van oktober tot maart, en dat vet dringt in de spieren door. Daarna maakt de hoogte van Guijuelo, met heel koude winters en droge zomers, een langzame rijping mogelijk die bij eikelhammen langer dan drie jaar kan duren.
Wat is chanfaina?
De traditionele stoofpot van de stad: rijst met orgaanvlees van lam, chorizo en specerijen, lang gekookt en vrij stevig. Het is restenkeuken voor de winter, en je vindt het in de traditionele tabernas van de oude binnenstad. Het is geen licht gerecht en wil dat ook niet zijn.
Waar kun je het best eten?
Op de Plaza Mayor en de Rúa Mayor zit het toerisme, met de prijzen die daarbij horen. Om beter en goedkoper te eten kun je de zijstraten van de oude binnenstad in duiken, waar de studenten komen, en naar de buurt rond Van Dyck gaan, al buiten het historische centrum, waar de mensen uit de stad ibérico en vlees van de grill eten.
Praktische informatie
Het productIbérico uit Guijuelo, op minder dan een uur. Vraag naar de categorie: cebo, cebo de campo of bellota.
Het gerechtHornazo, een pastei met gemarineerde varkenslende, chorizo, ham en ei. Het hele jaar door te eten.
Het feestLunes de Aguas, de maandag na tweede paasdag. De hele stad trekt naar de oever van de Tormes.
LepelgerechtenChanfaina: rijst met orgaanvlees van lam. Een stevig wintergerecht.
DrinkenWijnen uit de Sierra de Salamanca, met de druif rufete, of uit Arribes.
WaarDe zijstraten van de oude binnenstad en de buurt rond Van Dyck, buiten het centrum. De Rúa Mayor is het toeristischst.
Op de kaart
🎧 Met Viavoy
Wandel door Salamanca en luister in je eigen tempo
Download Viavoy en wandel offline door Salamanca, wanneer je wilt.
vanaf 2,99 €· eenmalige betaling
City Pass · 9,99 €3 dagen, alle tours in Salamanca