Mercado Central
Het is nog altijd een markt, met bijna driehonderd kramen en elke dag vrolijk rumoer. Ga op de trap staan en kijk naar de gevel, wetend wat deze muren op 25 mei 1938 midden op de ochtend zagen.

De laatste grote republikeinse stad die viel, een bombardement dat decennialang werd verzwegen en een Brits schip dat 2.638 mensen redde. Een route van twee uur die bijna niemand loopt.
🎧 In de route De Explanada, de haven en PostiguetAlicante was de laatste grote stad van de Republiek die viel, in maart 1939, en daardoor werd het de plek waar alles samenkwam wat op de vlucht was. Het stadscentrum bewaart vier decors uit die geschiedenis waar mensen vandaag dagelijks langs lopen zonder ernaar te kijken: een markt, een plein, een arena voor stierengevechten en een kade.
Die dag, midden op de ochtend, stegen Italiaanse bommenwerpers van de Aviación Legionaria, die Mussolini ter beschikking van Franco had gesteld, op van hun bases op Mallorca, staken de zee over en wierpen hun bommen af op het centrum van Alicante. Ze kwamen onverwacht en er was nauwelijks tijd om alarm te slaan.
Ze troffen de Mercado Central, vol mensen die boodschappen deden, en een groentemarktje op het nabijgelegen Plaza de Balmes. Het werd een bloedbad: meer dan driehonderd doden, onder wie tien kinderen, en bijna duizend gewonden.
Het is een van de bloedigste bombardementen op burgers van de hele oorlog in Spanje, en toch komt het in het algemene verhaal van het conflict nauwelijks voor. Decennialang presenteerde de dictatuur het als een ongeluk, en die verzwijging verklaart waarom het in het collectieve geheugen ontbreekt.
De erkenning kwam heel laat: het plein kreeg in 2010 een nieuwe naam waarin de datum staat, en in 2013, vijfenzeventig jaar na dato, werd er een gedenkteken in de grond gelegd. Elke 25 mei komen de buurtbewoners er samen.
Het is nog altijd een markt, met bijna driehonderd kramen en elke dag vrolijk rumoer. Ga op de trap staan en kijk naar de gevel, wetend wat deze muren op 25 mei 1938 midden op de ochtend zagen.
Vroeger heette het Plaza de Balmes en was hier een groentemarktje. Het gedenkteken ligt in de grond, een werk van Elena Albajar en Ruth Céspedes, geplaatst in 2013. Kijk omlaag als je het plein oversteekt.
Download de app en ontdek Alicante offline, wanneer je wilt. Loop de wandelroute De Explanada, de haven en Postiguet met een lokale gids in je oor.
Meer over Viavoy →Toen de rest van Spanje al bezet was, hield Alicante nog stand, en iedereen die op de vlucht was, rende naar de haven. Ze kwamen uit half Spanje, met alleen de kleren die ze droegen en kinderen op de arm, in de hoop aan boord te gaan voordat de troepen er waren.
Maar de schepen kwamen niet. Duizenden mensen verdrongen zich dagenlang op de kades, zonder te eten, zonder te slapen, starend naar de horizon. Op 28 maart verscheen er één: de Stanbrook, een oude Britse kolenboot waarvan de kapitein, de Welshman Archibald Dickson, besloot de bevelen te negeren en iedereen mee te nemen die erop paste.
Het schip vertrok die nacht met 2.638 mensen, opeengepakt tot in het kolenruim, zo diep in het water dat het leek te zinken. Het was het laatste dat wist weg te komen. Het bereikte Oran, in Frans-Algerije, waar de autoriteiten de passagiers bijna een maand op elkaar gepakt aan boord hielden zonder ze van boord te laten gaan.
Dickson kwam maanden later om, getorpedeerd met zijn hele bemanning. Toen het nieuws de kampen van de ballingschap bereikte, hielden de vluchtelingen die hij had gered een minuut stilte voor hem.
Nu is het een haventerrein dat gewoon in gebruik is, met een gedenkteken dat er pas na decennia kwam. Wat je ziet is een stuk kalm water: de waarde zit precies in dat contrast.
Wie aan land achterbleef, tienduizenden mensen, werd opgepakt en opeengepakt in elke beschikbare ruimte. De arena voor stierengevechten diende tot ver in 1939 als concentratiekamp, net als het Kasteel van San Fernando, boven op de heuvel Tossal.
Het meest beruchte was een geïmproviseerd kamp aan de rand van de stad, onder een paar amandelbomen, waar duizenden mensen wekenlang in de open lucht honger en dorst leden. Het leeft voort in de literatuur dankzij Max Aub, die er een roman aan wijdde met precies die titel: Campo de los almendros, het amandelveld.
Dat sport- en monumentale terreinen als massagevangenis werden gebruikt, gebeurde niet alleen in Alicante, maar hier was de concentratie bijzonder groot, omdat de stad het laatste verzetspunt was en de bestemming van iedereen die op de vlucht was.
De hele route, Mercado Central, Plaza del 25 de Mayo, arena voor stierengevechten, havenkades en, als je wilt, het Kasteel van San Fernando, loop je in ongeveer twee uur en kost niets.
Een van de oudste arena's van de Valenciaanse Gemeenschap die nog overeind staan, heropend in 1888 met Lagartijo en Guerrita. En in 1939 een concentratiekamp. Dat een plek bedoeld voor feest een gevangenis voor de verslagenen werd, zegt veel over die jaren.
Italiaanse bommenwerpers van de Aviación Legionaria, met hun basis op Mallorca, vielen midden op de ochtend onverwacht het stadscentrum aan en troffen de Mercado Central en een groentemarktje in de buurt. Er kwamen meer dan driehonderd mensen om, onder wie tien kinderen, en er vielen bijna duizend gewonden. Het was een van de bloedigste bombardementen op burgers van de oorlog.
Omdat de omvang vergelijkbaar is met die van het bombardement op Guernica, terwijl de weerklank bijna nul was. Decennialang presenteerde de dictatuur het als een gewoon ongeluk, en die verzwijging verklaart waarom het in het algemene verhaal van het conflict nauwelijks voorkomt. Het gedenkteken kwam er in 2013, vijfenzeventig jaar later.
Een oude Britse kolenboot waarvan de kapitein, de Welshman Archibald Dickson, besloot de bevelen te negeren en in de haven van Alicante iedereen mee te nemen die erop paste. Het schip vertrok in de nacht van 28 maart 1939 met 2.638 mensen, opeengepakt tot in het kolenruim. Het was het laatste schip dat wist weg te komen.
Hij kwam maanden later om, toen zijn schip door een onderzeeër tot zinken werd gebracht met de hele bemanning aan boord. Toen het nieuws de kampen van de ballingschap in Noord-Afrika bereikte, hielden de vluchtelingen die hij had gered een minuut stilte voor hem.
Een geïmproviseerd gevangenenkamp aan de rand van de stad, onder een paar amandelbomen, waar duizenden mensen die na de val van Alicante waren opgepakt wekenlang in de open lucht honger en dorst leden. Het leeft voort in de literatuur dankzij Max Aub, die er een roman aan wijdde met precies die titel.
Ongeveer twee uur lopen, alles binnen het centrum en zonder enige kosten: Mercado Central, Plaza del 25 de Mayo, de arena voor stierengevechten en de havenkades. Wil je de route aanvullen, dan was ook het Castillo de San Fernando, op de heuvel Tossal, een concentratiekamp; het ligt op een halfuur lopen.
Download Viavoy en wandel offline door Alicante, wanneer je wilt.

Lees verder



