Een eclectisch gebouw met veel Valenciaans modernisme, gebouwd tussen 1917 en 1921, met bijna driehonderd kramen op meer dan elfduizend vierkante meter. Het is nog altijd de maag van Alicante. En het bewaart de diepste wond van de stad: op 25 mei 1938 werd het midden op de ochtend gebombardeerd, terwijl het vol mensen was.
Marktarchitectuur
Het werd ontworpen door Francisco Fajardo en Juan Vidal – dezelfde Vidal Ramos van de Casa Carbonell en van het paleis van de Diputación, het provinciebestuur – en gebouwd tussen 1917 en 1921. Het is eclectisch met elementen van het Valenciaanse modernisme: een grote verlaagde boog bij de ingang, pinakels en decoratieve details verspreid over de steen.
Het type beantwoordt aan wat een gemeentelijke markt begin 20e eeuw was: een ruime hal met een metalen constructie en goede ventilatie, bedoeld om de waren goed te houden voordat er koeling bestond, en een monumentale trap die het de allure van een openbaar gebouw geeft.
Binnen koop je de vis van de dag, groenten van de tuinderijen uit de streek, turrón – Jijona ligt hier vlakbij –, gezouten vis en alles wat deze grond oplevert. Het is een ochtendmarkt en heeft nog altijd een vaste klantenkring uit de stad, niet alleen bezoekers.
25 mei 1938
Die dag, midden in de Burgeroorlog, bombardeerde de Italiaanse luchtmacht, die aan de kant van Franco stond, de markt midden op de ochtend, toen die vol mensen was die boodschappen deden. De vliegtuigen stegen op vanaf Mallorca, kwamen onverwacht vanaf zee en er was nauwelijks tijd om alarm te slaan.
Het resultaat was een bloedbad: meer dan driehonderd doden, onder wie tien kinderen, en meer dan duizend gewonden. Het is een van de bloedigste bombardementen op burgers van de hele oorlog in Spanje, en het gebeurde hier, tussen deze kramen, op mensen die alleen maar boodschappen waren gaan doen.
Decennialang stelde de dictatuur het voor als een ongeluk, en de gebeurtenis bleef buiten het officiële verhaal. De publieke erkenning is recent: in de nabijgelegen Plaza del 25 de Mayo staat een gedenkteken, geplaatst in 2013, toen het vijfenzeventig jaar geleden was.
Vanaf die Balearische bases werden de steden aan de Middellandse Zeekust herhaaldelijk getroffen, van Barcelona tot Valencia. Die dag was Alicante aan de beurt, en daarom is het goed om, als je tussen de kramen door loopt en het vrolijke geroezemoes van nu hoort, even te denken aan wat deze muren hebben gezien.
Niet te missen
Fajardo en Juan Vidal
Dezelfde architect als van de Casa Carbonell en het paleis van de Diputación. Eclectisch met Valenciaans modernisme.
Bijna 300 kramen
Meer dan elfduizend vierkante meter. Nog altijd de maag van de stad, met een vaste klantenkring uit de stad.
Het bombardement van 1938
Meer dan 300 doden en duizend gewonden midden op de ochtend, met de markt vol. Een van de ergste van de oorlog.
Decennialang verzwegen
De dictatuur stelde het voor als een ongeluk. Het gedenkteken werd in 2013 geplaatst, vijfenzeventig jaar later.
Hoe het in je bezoek aan Alicante past
Het ligt naast de Rambla de Méndez Núñez, midden in het centrum, op vijf minuten van de Explanada. Je komt er vanzelf langs als je door de stad loopt.
Ga 's ochtends, want dan draait de markt. Vanaf het midden van de middag is hij dicht en valt het gebouw stil. En klim de trap op om de gevel recht van voren te bekijken: hij is ontworpen om van daaruit gezien te worden.
Op twee minuten ligt de Plaza del 25 de Mayo, met het gedenkteken voor de slachtoffers van hetzelfde bombardement. De twee plekken na elkaar zien is de manier om de hele gebeurtenis te begrijpen.
Veelgestelde vragen
Waar kwamen de vliegtuigen van dat bombardement vandaan?
Ze stegen op vanaf Mallorca, waar de Aviazione Legionaria haar vliegvelden had. Daarom kwamen ze vanuit zee, snel en onverwacht, en was er nauwelijks tijd om alarm te slaan. Vanaf die Balearische bases werden de steden aan de Middellandse Zeekust keer op keer getroffen, van Barcelona tot Valencia; die dag was het, op de ergst denkbare manier, de beurt aan Alicante.
Deden die architecten nog meer voor de stad?
Zeker. Juan Vidal, een van de twee auteurs, liet zijn handtekening achter in het halve Alicante. Van hem is de Casa Carbonell, dat veelgefotografeerde witte paleis dat de Explanada bij de haven overheerst, en ook het paleis van de Diputación. Als je dus door de stad wandelt en iets je bijzonder elegant lijkt, is de kans groot dat het van zijn tekentafel kwam. Een heer van de Alicantijnse architectuur.
