Standbeeld van El Cid
Van Juan Cristóbal, 1955. Een krijger die ten aanval stormt, met zijn blik op de horizon van de ballingschap. Tien minuten, en steek daarna de brug over.

Een Arabische bijnaam, een Latijnse, een verbanning die in deze straten begint en het eerste grote heldendicht in het Spaans. De vijf Cid-stops van de stad.
🎧 In de route El Cid, de Castillo-heuvel en de hoge kerkenBurgos eist El Cid helemaal voor zich op, en terecht: hij werd een paar kilometer verderop geboren, het begin van het Cantar de Mío Cid, het Lied van El Cid, speelt zich af in deze straten en zijn gebeente rust onder de vieringtoren van de kathedraal. Dit is de route, met de vijf stops waar het personage ophoudt legende te zijn en steen wordt.
Het standbeeld werd in 1955 gebeeldhouwd door Juan Cristóbal, en het gekozen moment is geen toeval: dit is geen koning op een troon, maar een krijger die op Babieca ten aanval stormt, mantel en baard in de wind, het zwaard geheven.
En hij kijkt niet naar de grond: hij kijkt vooruit, naar de horizon waarheen hij in ballingschap vertrok. Rodrigo Díaz werd ergens in de jaren 1040 geboren in het dorp Vivar, een paar kilometer verderop, en stierf in 1099 in Valencia.
Wat niet altijd wordt verteld, is hoe het met hem afliep: in 1094 veroverde hij Valencia na een keihard beleg en bestuurde de stad vijf jaar lang als onafhankelijk heer, van Castilië noch van de moslims. Hij was in feite bijna een koning.
Steek daarna de brug van San Pablo over, naast het standbeeld: de borstweringen worden geflankeerd door figuren uit het Cantar —Jimena, de infanten van Carrión, bisschop Jerónimo, Álvar Fáñez—, die werken als een inhoudsopgave van het gedicht.
Van Juan Cristóbal, 1955. Een krijger die ten aanval stormt, met zijn blik op de horizon van de ballingschap. Tien minuten, en steek daarna de brug over.
Waar de overlevering de Eed van Santa Gadea situeert. Bescheiden van buiten en van binnen: wat je hier bezoekt is een scène, geen gebouw.
Download de app en ontdek Burgos offline, wanneer je wilt. Loop de wandelroute El Cid, de Castillo-heuvel en de hoge kerken met een lokale gids in je oor.
Meer over Viavoy →In 1072 wordt koning Sancho II van Castilië voor de muren van Zamora verraderlijk vermoord, en de kroon gaat over op zijn broer Alfons, van wie velen vermoeden dat hij er iets mee te maken had. In de kerk Santa Águeda, die de inwoners van Burgos Santa Gadea noemen, eist El Cid dat hij op de Evangeliën zweert dat hij niet aan de misdaad heeft deelgenomen.
En hij vraagt het niet één keer: hij laat hem drie keer zweren, terwijl hij hem in de ogen kijkt en de koning ten overstaan van iedereen vernedert. Alfons zwoer, maar vergat het niet, en kort daarna verbande hij hem.
Eerlijk is eerlijk: historici betwijfelen of het echt zo is gegaan. De werkelijke verbanning kwam rond 1081, om een aardsere reden —een militaire strooptocht op eigen houtje in het gebied van Toledo, dat schatting betaalde aan de koning— en door vijanden aan het hof.
Maar de scène kwam in de romances terecht, werd eeuwenlang uit het hoofd geleerd en belandde in de schilderkunst, het theater en de film. Dat ze waarschijnlijk literair is, maakt haar niet minder belangrijk: ze hoort bij de Castiliaanse verbeelding net zo goed als welk gedocumenteerd feit ook.
De Solar del Cid bestaat uit drie stenen monolieten in het trottoir, opgericht in 1784, die aangeven waar de overlevering zijn huis situeerde. De wapenschilden vertellen het verhaal: het wapen van El Cid, dat van de stad Burgos en dat van het klooster San Pedro de Cardeña.
Dat derde wapen heeft een verklaring: Cardeña, aan de rand van de stad, was bijna zijn tweede thuis. Toen hij in ballingschap vertrok, liet hij doña Jimena en zijn twee dochtertjes daar achter, onder de hoede van de monniken.
In dezelfde straten speelt zich de meest tedere scène van het Cantar af: de koning had per brief verboden El Cid onderdak te geven of eten te verkopen, en de deuren gingen dicht als hij voorbijkwam. Toen kwam er een meisje van negen naar buiten, dat hem huilend uitlegde dat ze hem niet konden helpen. El Cid begreep het, en trok verder.
In de Arco de Santa María wordt een echt bot van El Cid bewaard, een stuk arm, in de Sala de Poridad, waar het stadsbestuur in het geheim bijeenkwam. En zijn stoffelijk overschot en dat van doña Jimena rusten onder de vieringtoren van de kathedraal.
Het Cantar de Mío Cid, uit de 12e of 13e eeuw, is het eerste grote heldendicht in het Spaans. Burgos eist El Cid niet op voor de marketing: het eist hem op omdat de grondtekst van de Spaanse literatuur in deze straten begint.
Drie monolieten uit 1784 die aangeven waar zijn huis stond, met de wapens van El Cid, van Burgos en van het klooster van Cardeña, dat zijn gezin onderdak bood.
In de Sala de Poridad wordt een echt bot van El Cid bewaard. En op de gevel staat zijn beeld, dat samen met Fernán González Karel V begeleidt.
Onder de vieringtoren boven het transept rusten El Cid en doña Jimena, die er in de 19e eeuw naartoe werden overgebracht. Het is het slot van de Cid-route.
In Vivar, een dorp een paar kilometer van de stad, ergens in de jaren 1040, en daar komt de achternaam “de Vivar” vandaan. Hij stierf in 1099 in Valencia, ver van huis, maar zijn stoffelijk overschot en dat van doña Jimena rusten nu onder de vieringtoren van de kathedraal van Burgos, waar ze in de 19e eeuw naartoe werden overgebracht.
“Cid” is geen Spaans: het komt van het Arabische sīdī, “mijn heer”. Hij had die naam eerlijk verdiend, want na zijn verbanning diende hij jarenlang als legeraanvoerder de moslimkoning van Zaragoza, en zelfs zijn vijanden respecteerden hem. De andere bijnaam, “Campeador”, komt van het Latijnse campi doctor, “hij die op het slagveld wint”.
De scène waarin El Cid eist dat koning Alfons VI op de Evangeliën zweert, drie keer en ten overstaan van iedereen, dat hij niet had deelgenomen aan de dood van zijn broer Sancho II in 1072. De overlevering situeert haar in de kerk Santa Águeda, die de inwoners van Burgos Santa Gadea noemen. Alfons zwoer, en kort daarna verbande hij hem.
Historici betwijfelen het. De werkelijke verbanning kwam een paar jaar later, rond 1081, om een aardsere reden: El Cid ondernam op eigen houtje een militaire strooptocht in het gebied van Toledo, dat toen schatting betaalde aan de koning, en hij had vijanden aan het hof. De scène is eerder overlevering, romance en volksgeheugen dan betrouwbare kroniek.
Ja, een stuk arm, en het wordt bewaard in de Sala de Poridad van de Arco de Santa María, de zaal waar het stadsbestuur van Burgos in het geheim bijeenkwam. “Poridad” betekende in het oude Castiliaans geheim, wat vertrouwelijk blijft. Zijn belangrijkste stoffelijke resten liggen in de kathedraal, onder de vieringtoren.
Een van de meest geciteerde passages uit het Cantar de Mío Cid, en ze speelt zich af in de straten van Burgos. De koning had per brief verboden El Cid onderdak te geven of eten te verkopen, en de deuren gingen dicht als hij voorbijkwam. Toen kwam er een meisje van negen naar buiten, dat hem huilend uitlegde dat ze hem niet konden helpen. El Cid begreep het en vervolgde zijn weg.
Het was bijna het tweede thuis van El Cid. Toen hij in ballingschap vertrok, kon hij zijn gezin niet meenemen op het avontuur, dus liet hij zijn vrouw, doña Jimena, en zijn twee dochtertjes achter onder de hoede van die monniken. Daarom staat het wapen van Cardeña op een van de monolieten van de Solar del Cid, naast dat van de stad.
Download Viavoy en wandel offline door Burgos, wanneer je wilt.

Lees verder



