Een enorme stenen boog tussen twee torens, vol beelden, die dienstdoet als monumentale poort tussen de rivier en de stad. Het was een van de twaalf poorten van de middeleeuwse stadsmuur, de belangrijkste. En de gevel is letterlijk een in steen gehouwen verontschuldiging.
Een verzoek om vergiffenis aan de keizer
Begin 16e eeuw was Burgos tegen keizer Karel V in opstand gekomen tijdens de opstand van de Comuneros, de revolte van Padilla, Bravo en Maldonado die bij Villalar werd neergeslagen.
Toen de stad zich met de keizer wilde verzoenen, gaf ze hem geen juwelen: ze bouwde deze gevel voor hem. Het is een peperduur en uiterst zichtbaar politiek gebaar, neergezet bij de hoofdpoort van de stad zodat niemand het over het hoofd kon zien.
Het stenen scherm werd ontworpen door Francisco de Colonia, zoon van Simón en kleinzoon van de Duitse meester van de torenspitsen van de kathedraal. Hetzelfde geslacht van architecten dat het beste van de kathedraal had gebouwd, kreeg de taak de stad haar plechtigste poort te geven.
Een stamboom van Castilië
De beelden zijn gerangschikt als een piramide, en wie ze leest, krijgt een les Castiliaanse geschiedenis. Onderaan de legendarische stichters: Diego Porcelos, die de stad in het jaar 884 opnieuw bevolkte, geflankeerd door de twee mythische rechters, Nuño Rasura en Laín Calvo.
Die twee rechters zijn half historische, half legendarische figuren: volgens de overlevering besloten de Castilianen, die er genoeg van hadden dat ze vanuit León werden bestuurd, zichzelf te besturen, en kozen ze twee wijze rechters om recht te spreken.
Hogerop twee Castiliaanse grootheden – graaf Fernán González en El Cid – aan weerszijden van niemand minder dan Karel V zelf, in het midden. En als bekroning van alles de Maagd, beschermheilige van de stad, met een beschermengel. Een stamboom van Castilië bij de voordeur.
En het detail dat bijna niemand kent: binnen is een zaal, de Sala de Poridad, waar het stadsbestuur in het geheim bijeenkwam. “Poridad” betekende in het oude Castiliaans geheim, wat vertrouwelijk blijft. Er wordt zelfs een echt bot van El Cid bewaard, een stuk arm. Eeuwenlang was deze poort het stadhuis.
Niet te missen
Een verontschuldiging in steen
De stad bouwde deze gevel om zich met Karel V te verzoenen na de opstand van de Comuneros.
Getekend door een Colonia
Francisco de Colonia, kleinzoon van de Duitse meester die de opengewerkte torenspitsen van de kathedraal maakte.
Een stamboom van Castilië
Porcelos en de mythische rechters onderaan; Fernán González en El Cid boven, aan weerszijden van Karel V.
De Sala de Poridad
Waar het stadsbestuur in het geheim bijeenkwam. “Poridad” betekende geheim in het oude Castiliaans.
Hoe het past in je bezoek aan Burgos
Hij staat aan de rivier de Arlanzón, tussen de brug Santa María en de kathedraal, aan het begin van de Paseo del Espolón. Je loopt eronderdoor als je de oude binnenstad in- of uitgaat.
Reken op vijftien minuten voor de buitenkant. Het interieur, met de Sala de Poridad, is te bezoeken op beperkte uren en met een goedkoop kaartje.
Het is de mooiste poort die nog overeind staat van de twaalf die de stadsmuur had, samen met de Arco de San Martín, de andere grote poort, de bovenste.
Veelgestelde vragen
Wie waren die twee rechters, Nuño Rasura en Laín Calvo?
Twee figuren, half historisch en half legende, die aan de oorsprong van Castilië zelf staan. De overlevering zegt dat de Castilianen, het zat dat ze vanuit León werden bestuurd, besloten zichzelf te besturen en twee wijze rechters kozen om recht te spreken: Nuño Rasura en Laín Calvo. Van de een zou Fernán González, de eerste graaf, afstammen; van de ander niemand minder dan El Cid. Daarom staan ze hier, in de poort van de stad: ze zijn in zekere zin de grootvaders van Castilië.
Wat betekent “Poridad”?
Het is een prachtig woord dat bijna niemand meer gebruikt. In het oud-Castiliaans kwam “poridad” uit het Latijn en betekende het geheim, het vertrouwelijke, datgene wat in vertrouwen werd bewaard. Men zei zelfs nog “hablar en poridad” voor iets achter gesloten deuren bespreken. Ik vind het prachtig dat deze poort tussen zijn muren niet alleen beenderen en standbeelden bewaart, maar ook een woord dat al eeuwen slaapt.
Wie ontwierp deze met standbeelden overladen gevel?
Opnieuw de familie Colonia, natuurlijk. Dit stenen scherm werd ontworpen door Francisco de Colonia, zoon van Simón en kleinzoon van de Duitse meester van de spitsen, al in de volle 16e eeuw. Dat wil zeggen: hetzelfde geslacht van architecten dat het beste van de kathedraal had gebouwd, zorgde ook voor de meest plechtige poort van de stad. Als je eronderdoor loopt, bedenk dan dat drie generaties van één familie uit Duitsland uiteindelijk heel Burgos een gezicht hebben gegeven.
