El Peine del Viento: wanneer je gaat en waar je naar kijkt
Het is geen beeld maar drie, het is niet gemaakt om naar te kijken en het werkt beter bij slecht weer. Alles wat je moet weten voordat je naar de rotsen afdaalt, inclusief de gaten die bijna niemand ziet.
Het is de meest gefotografeerde plek van San Sebastián en waarschijnlijk de slechtst begrepen. De meeste bezoekers komen aan, vinden een stuk staal op een rots, fotograferen het en gaan weer. Maar er zijn drie stukken, niet één; het plein waarop je staat hoort bij het werk; en het geheel is ontworpen om juist te werken op de dagen dat bijna niemand in de buurt komt.
De beste dag om te komen is niet de zonnige, kalme: het is de dag met deining. Bij woelige zee spuit het water door de gaten in het platform omhoog in schuimkolommen. Bij zware storm gaat het uit veiligheidsoverwegingen dicht.
Drie stukken, niet één
En geen enkel geplaatst waar het makkelijk zou zijn.
De meest gemaakte fout is één beeld zoeken en het vinden. Het zijn drie stalen kammen, verspreid over de rotsen aan het eind van de baai, elk met een andere vorm en positie: een verankerd in de klif, een op een losse rots en een derde verder weg, alleen vanuit bepaalde hoeken zichtbaar. Je moet over het platform lopen om ze allemaal te zien.
Elk stuk weegt zo'n tien ton en werd gesmeed in de gieterij van Patricio Echeverría, in Legazpi, midden in het land van de Baskische ijzersmeden. Ze hierheen brengen en ze direct in de levende rots verankeren, vechtend tegen de getijden, was een flinke technische operatie.
Chillida was expliciet over de bedoeling: hij zette ze er niet neer om door de toeschouwer bekeken te worden, maar om de wind te kammen die van de Cantabrische Zee opstijgt. Hij zei zelfs dat het werk niet van hem was, dat het een eerbetoon aan de wind was. Die uitspraak, die als kunstenaarsbescheidenheid klinkt, is in werkelijkheid een gebruiksaanwijzing.
Let op wat het materiaal doet. IJzer is het stijfste wat er in de beeldhouwkunst bestaat, en hier buigt het alsof het stof is die door een windvlaag wordt bewogen. Chillida's hele loopbaan draait om die spanning tussen de hardheid van het metaal en vormen die beweging suggereren.
Onthuld in 1977 en bekend als Peine del Viento XV: Chillida werkte al bijna dertig jaar aan hetzelfde idee in een lange reeks, en dit was het werk dat de cirkel rondmaakte, neergezet in de stad waar hij geboren was. Vrij en gratis toegankelijk, op elk uur.
De wandeling die je naar de Peine brengt, met fijn zand, kalm water en schaduwrijke tuinen erachter. Het is de natuurlijke route: twintig vlakke minuten vanaf het centrum langs de rand van de baai, een van de mooiste stadswandelingen van Spanje.
De vloer is het werk van architect Luis Peña Ganchegui: een getrapt platform van roze steen dat uit de rots lijkt te groeien en in onregelmatige treden naar het water afdaalt. Het is geen bestrating om er te komen: het is de helft van het geheel, en zonder het platform zouden de beelden onbereikbaar zijn.
In dat platform zitten ronde gaten in de steen, en daar zit wat bijna niemand herkent. Eronder liggen holtes die met de zee in verbinding staan: als er golfslag binnenkomt, wordt het water samengeperst en spuit het door die openingen omhoog in schuimkolommen, met een dof gedreun.
Het werk klinkt en spat dus, en dat doet het vanzelf, zonder enig mechanisme. Peña Ganchegui ontwierp een klanksculptuur die gebruikmaakt van de natuurkunde van de plek, en dat detail maakt van een uitkijkpunt een lichamelijke ervaring. Bij kalme zee zijn de gaten gewoon gaten in de grond.
Daarom is het advies over het tijdstip het omgekeerde van het gebruikelijke. De stralende dag met vlakke zee geeft de beste foto en het slechtste bezoek; de grijze dag met deining geeft het omgekeerde. Bij zware storm gaat het platform uit veiligheidsoverwegingen dicht, dus het ideale punt ligt daartussenin.
Hoe kom je er en wat combineer je ermee
Het ligt aan het eind van de boulevard langs de baai, aan de westkant, zo'n vijfentwintig minuten lopen vanaf het centrum en helemaal vlak. Ook rijden er verschillende stadsbuslijnen naar Ondarreta, op vijf minuten lopen van de plek.
De route die zin heeft, loop je van oost naar west: de tuinen van het Paleis Miramar, met het beste uitzicht op de baai; het monument voor koningin María Cristina aan de voet van de heuvel; het strand van Ondarreta; en de Peine aan het eind. In die volgorde verteld legt de wandeling uit hoe de moderne stad is gebouwd.
Vlak boven de Peine ligt het plein van de kabelspoorweg van Igueldo, die sinds 1912 rijdt en naar het uitkijkpunt klimt waar je de hele baai ziet, met het eiland in het midden. De twee combineren is logisch en kost een halve middag.
Voor de foto: zonsondergang. De zon zakt recht tegenover je en het staal tekent zich af tegen het water. Dan is het ook het drukst. Wil je het beeld zonder iemand erop, ga dan vroeg of maak gebruik van een dag met slecht weer, want dan werkt het kunstwerk bovendien.
Eerste stop van de westelijke route. De tuinen zijn gratis en vanaf de heuvel overzie je aan de ene kant La Concha en aan de andere Ondarreta, met het eiland Santa Clara recht tegenover je. Bijna niemand gaat naar boven: de meesten lopen om de heuvel heen, door de tunnel van de boulevard.
Rijdt sinds 1912 en klimt in een paar minuten naar het uitkijkpunt met het klassieke panorama over de baai. Hij ligt vlak boven de Peine del Viento, dus de twee combineren kost je geen enkele extra verplaatsing.
Drie, verspreid over de rotsen aan het eind van de baai, op verschillende plekken en met verschillende vormen: een verankerd in de klif, een op een losse rots en een derde verder weg. Je moet over het platform lopen om ze allemaal te zien, want vanaf één punt zie je nooit alle drie.
Wanneer kun je het best gaan?
Bij woelige zee. Het stenen platform heeft gaten die in verbinding staan met holtes onder de rots: als er golfslag binnenkomt, spuit het water er in schuimkolommen uit, met een dof gedreun. Bij kalme zee bestaat dat effect niet. Bij zware storm gaat het uit veiligheidsoverwegingen dicht, dus het ideale punt is deining.
Is het gratis?
Ja, het is een openbare ruimte, vrij toegankelijk op elk uur, zonder kaartje en zonder openingstijden. Het enige wat de doorgang kan versperren is de sluiting om veiligheidsredenen op stormdagen, als de golven over het platform slaan. Dan zie je het toch vanaf het hoger gelegen wandelpad, op enige afstand.
Wie heeft de Peine del Viento gemaakt?
Het beeld is van Eduardo Chillida, geboren in San Sebastián, en het getrapte plein van roze steen eromheen is van architect Luis Peña Ganchegui. Ze werkten samen en het geheel werd in 1977 onthuld. Het is de Peine del Viento XV: Chillida werkte al bijna dertig jaar aan hetzelfde idee in een lange reeks.
Hoe kom je er vanaf het centrum?
Te voet, zo'n vijfentwintig minuten over de boulevard langs de baai, helemaal vlak en langs het water, op wat een van de mooiste stadswandelingen van Spanje is. Ook rijden er verschillende stadsbuslijnen naar Ondarreta, op vijf minuten lopen van de plek. Een auto heb je niet nodig en makkelijk parkeren is er niet.
Wat is er nog meer in de buurt?
Vlak erboven ligt het plein van de kabelspoorweg van Igueldo, die sinds 1912 naar het uitkijkpunt klimt met het klassieke panorama over de baai. En vanuit het centrum kom je langs de gratis tuinen van het Paleis Miramar, het beste uitzicht op de baai zonder een berg op te gaan, en langs het strand van Ondarreta.
Praktische informatie
WaarEinde van de boulevard van Ondarreta, westkant van de baai.
Hoe kom je er25 minuten lopen vanaf het centrum, helemaal vlak. Stadsbus naar Ondarreta.
PrijsVrij en gratis toegankelijk, op elk uur.
WanneerBij deining, niet bij kalme zee. Bij zware storm gaat het platform dicht.
Voor de fotoZonsondergang, met de zon recht voor je. Dan is het ook het drukst.
CombinerenEerst de tuinen van Miramar, daarna de kabelspoorweg van Igueldo. Alles in een halve middag.
Op de kaart
🎧 Met Viavoy
Wandel door San Sebastián en luister in je eigen tempo
Download Viavoy en wandel offline door San Sebastián, wanneer je wilt.
vanaf 2,99 €· eenmalige betaling
City Pass · 9,99 €3 dagen, alle tours in San Sebastián