San Sebastián · Wat te zien

Peine del Viento

El Peine del Viento

Drie vormen van gedraaid staal, verankerd in de rots aan het eind van de baai, waar de stad ophoudt en de open Cantabrische Zee begint. Het beeldhouwwerk is van Eduardo Chillida en het getrapte plein van roze steen eromheen is van architect Luis Peña Ganchegui. Het werd in 1977 onthuld en sindsdien is er geen ansichtkaart van San Sebastián die hier niet langskomt.

Het is niet één beeldhouwwerk: het zijn er drie, en ze staan er niet om bekeken te worden

De meest gemaakte fout is één stuk zoeken en het vinden. Het zijn drie stalen kammen, verspreid over de rotsen, elk met een andere vorm en in een andere positie, en je moet over het platform lopen om ze allemaal te zien. Geen enkele staat op een comfortabel uitkijkpunt.

Chillida was expliciet over de bedoeling: hij zette ze er niet neer om door de bezoeker vanaf een bankje bekeken te worden, maar om de wind te kammen die van de Cantabrische Zee opstijgt. Het werk gaat een dialoog aan met de zee, de rots en de horizon, en hij zei zelfs dat het niet van hem was, maar een eerbetoon aan de wind.

Kijk hoe het ijzer, het stijfste materiaal dat er in de beeldhouwkunst bestaat, hier buigt alsof het stof is die door een windvlaag wordt bewogen. Elke kam weegt zo'n tien ton en werd gesmeed in de gieterij van Patricio Echeverría, in Legazpi, midden in het land van de ijzersmeden, voordat hij rechtstreeks in de levende rots werd verankerd.

Het plein, dat ook het werk is

Peña Ganchegui loste de vloer op met een getrapt platform van roze steen dat uit de rots lijkt te groeien en in onregelmatige treden naar het water afdaalt. Het is geen bestrating: het is het deel van het geheel waarmee je de zee zonder reling kunt naderen en de schaal van de plek voelt.

In dat platform zitten ronde openingen in de steen, en daar zit het detail dat bijna niemand herkent. Als de zee met kracht binnenkomt, wordt het water in de holtes eronder samengeperst en spuit het met een dof gedreun in schuimzuilen door die gaten omhoog. Het is een werk dat klinkt en spat, en dat doet het vanzelf.

Daarom is het beste moment niet de rustige, zonnige dag, maar die met zware zee. Bij storm wordt het platform voor de veiligheid gesloten, maar met deining en wind doet het geheel precies waarvoor het bedacht is, en het lijkt op geen enkel ander openbaar beeldhouwwerk in Spanje.

Niet te missen

Het zijn drie stukken

Verspreid over de rotsen en in verschillende posities. Je moet over het platform lopen om ze allemaal te zien.

De gaten in de steen

Bij zware zee spuit het water er in schuimzuilen doorheen omhoog. Het werk klinkt en spat vanzelf.

Tien ton per stuk

Gesmeed in de gieterij van Patricio Echeverría, in Legazpi, en rechtstreeks in de levende rots verankerd.

Een eerbetoon aan de wind

Chillida zette ze er niet neer om bekeken te worden, maar om de lucht te kammen die van de Cantabrische Zee opstijgt.

Hoe het past in je bezoek aan San Sebastián

Het ligt aan het eind van de boulevard, op de westpunt, voorbij het strand van Ondarreta, zo'n vijfentwintig minuten lopen vanaf het centrum langs de rand van de baai. De hele route is vlak en loopt langs het water, en is op zich al een van de mooiste wandelingen van de stad.

Vlak erboven ligt het plein van de kabelspoorweg die Monte Igueldo op gaat, dus het ligt voor de hand de twee te combineren: eerst de kam, daarna de kabelspoorweg, en tot slot het panorama over de baai van bovenaf. Als je via de laan teruggaat, kom je langs het Paleis Miramar.

Het moment is zonsondergang, als de zon recht tegenover ondergaat en het staal zich aftekent tegen het water. Dan is het ook het drukst, dus als je de foto zonder iemand erop wilt, ga dan vroeg of bij slecht weer.

Veelgestelde vragen

Wie was Eduardo Chillida voordat hij beeldhouwer was?

Wel, hoe verrassend ook: doelman. Als jongeman verdedigde hij het doel van de Real Sociedad, onze club, en hij beloofde veel. Maar een zware knieblessure maakte abrupt een einde aan zijn loopbaan. Hij vertrok naar Madrid om architectuur te studeren, maakte die studie niet af en ontdekte uiteindelijk dat zijn ding ijzer en steen was. Dezelfde vaste hand die ballen tegenhield, smeedde dus uiteindelijk een van de meest bewonderde werken van de kunst van de 20e eeuw. Van het doel naar de eeuwigheid, dat is nogal wat.

Hoe kregen ze dat ijzer op de rotsen?

Dat was helemaal niet makkelijk. Elk van de drie kammen is een massa staal van zo'n tien ton, gesmeed in de gieterij van Patricio Echeverría, in Legazpi, van oudsher Baskisch land van ijzersmeden. Daarna moesten die enorme stukken hierheen worden gebracht en rechtstreeks in de levende rots worden verankerd, vechtend tegen de zee en de getijden. Denk daaraan als je ze de volgende keer zo licht ziet, alsof de wind ze zou kunnen bewegen: ze wegen elk als een vrachtwagen.

Is het waar dat er een “Peine del Viento nummer vijftien” bestaat?

Ja, en dit is precies die. Chillida had bijna dertig jaar rondgelopen met hetzelfde idee, dat van een kam die in gesprek zou gaan met de wind, en maakte in de loop van zijn leven een hele serie. Degene die je voor je hebt is de vijftiende, de “Peine del Viento XV”, en voor hem was het alsof er een cirkel werd gesloten: het hoogtepunt van die zoektocht planten op de rotsen van zijn eigen stad, met uitzicht op de zee waaraan hij opgroeide. Het is geen geïsoleerde gril; het is het einde van een lange reis.

Ontdek San Sebastián en luister in je eigen tempo

Peine del Viento maakt deel uit van onze tour Ondarreta, Miramar, de Windkam van Chillida en Monte Igueldo.

Viavoy-app

Andere plekken in San Sebastián

Heilig Hartbeeld

Kathedraal van de Goede Herder

Monument voor koningin María Cristina

Congrescentrum Kursaal

Palacio de Miramar

Vredesduif