Stoisz w pępku kraju. Puerta del Sol nie jest najpiękniejszym placem Madrytu i wcale nie próbuje nim być: jest najbardziej centralnym, najbardziej nerwowym placem i tym, przez który przetoczyło się najwięcej historii. Tutaj jest Kilómetro Cero, od którego mierzy się drogi Hiszpanii, zegar, którego uderzenia pół kraju ogląda w każdego sylwestra, i pomnik Niedźwiedzia i Drzewa Truskawkowego, symbol miasta. I tutaj 2 maja 1808 roku powstali mieszkańcy Madrytu – tę scenę Goya uwiecznił na zawsze.
Brama, której już nie ma
Nazwa pochodzi od prawdziwej bramy. W otoczonym murami Madrycie sprzed ponad pięciu stuleci otwierało się tu jedno z wejść w ogrodzeniu miasta, zwrócone na wschód, a nad nim lśniło malowane albo rzeźbione słońce, które witało przybywających porannym światłem. Mur zniknął przed wiekami, brama również, ale nazwa przylgnęła na zawsze. Ciekawe, że serce Hiszpanii nosi imię słońca, którego już nigdzie nie ma.
Czerwonawy budynek z wieżą i zegarem, który dominuje nad placem, to Real Casa de Correos, wzniesiony około 1768 roku dla Karola III przez francuskiego architekta Jaime Marqueta. Był wszystkim: urzędem pocztowym, Ministerstwem Spraw Wewnętrznych, a w najciemniejszych latach frankizmu siedzibą Generalnej Dyrekcji Bezpieczeństwa, z celami w piwnicach. Dziś, w łagodniejszej roli, mieści siedzibę władz regionu Madrytu.
Zegar na wieży, który zegarmistrz José Rodríguez Losada podarował miastu w 1866 roku, wybija dwanaście uderzeń w sylwestra. Tradycja jedzenia winogron jest tak zakorzeniona, że co roku 31 grudnia plac się zapełnia, a wejście jest limitowane; wielu madrytczyków woli „przedwinogrona” w przeddzień, 30., czyli próbę generalną przy znacznie mniejszym tłumie.
Czego szukać na placu
Na ziemi, przed Casa de Correos, leży granitowa płyta z zarysem Hiszpanii: to Kilómetro Cero, punkt, od którego numeruje się promieniste drogi kraju, a także ulice Madrytu. Punkt wyznaczono w 1950 roku, a płyta, po której stąpasz, jest dużo nowsza, bo trzeba ją było kilka razy wymieniać: granit ściera się od tylu kroków i tylu zdjęć.
Na rogu z calle del Carmen stoi pomnik Niedźwiedzia i Drzewa Truskawkowego, symbol Madrytu i klasyczne miejsce spotkań. Przyjrzyj się dobrze: niedźwiedź nie je owocu, tylko wyciąga się, żeby go dosięgnąć. Trwa też stary spór o to, czy to drzewo to naprawdę drzewo truskawkowe, czy w rzeczywistości wiązowiec. Madryt od wieków nie może dojść do zgody co do własnego herbu. Godło, nawiasem mówiąc, wywodzi się ze sporu z XIII wieku między radą miasta a Kościołem o pastwiska i lasy: zawarto pokój, dzieląc je – pastwiska dla duchowieństwa, drzewa i zwierzyna łowna dla miasta – i wyryto to w kamieniu.
Drugi klasyczny posąg to Mariblanca, marmurowa figura, która krąży po placu i jego okolicach od 1625 roku, kiedy przybyła z Florencji. To Wenus, ale żeby nie kojarzono jej z rozpustą, dodano jej krzyż i przemianowano ją na Wiarę. Ta, którą widzisz, to kopia: oryginał przechowywany jest pod dachem w zbiorach miejskich.
I wreszcie konny posąg Karola III pośrodku placu, współczesny dodatek w hołdzie królowi, który najbardziej odmienił miasto.
Nie do przegapienia
Kilómetro Cero
Płyta, od której mierzy się drogi Hiszpanii i numeruje ulice Madrytu.
Niedźwiedź i Drzewo Truskawkowe
Niedźwiedź nie je owocu: wyciąga się, żeby go dosięgnąć. I wciąż trwa spór, czy to drzewo to w ogóle drzewo truskawkowe.
Zegar sylwestrowy
Na budynku Real Casa de Correos, podarowany miastu w 1866 roku i bohater każdego sylwestra.
Mariblanca
Florencka Wenus z 1625 roku przemianowana na Wiarę, żeby uniknąć niewygodnych skojarzeń.
Jak to wpleść w zwiedzanie Madrytu
Sol to punkt, wokół którego układa się całe centrum. Na zachód calle Arenal prowadzi w dziesięć minut do Teatro Real i na Plaza de Oriente; na południowy zachód w pięć minut dojdziesz na Plaza Mayor i do Mercado de San Miguel; na północ deptaki calle de Preciados i calle del Carmen wspinają się do Plaza del Callao i Gran Vía; a na wschód calle de Alcalá schodzi do Cibeles.
Rada, która oszczędzi ci pieniędzy i rozczarowań: nie jedz na placu. To okolica z najgorszym stosunkiem jakości do ceny w całym centrum. Dwie ulice dalej są za to historyczne tawerny, jak Casa Labra, otwarta w 1860 roku przy calle Tetuán, słynąca z dorsza w cieście i krokietów po niewiele ponad 1,50-2 euro za sztukę; nawiasem mówiąc, w jej tylnej sali w 1879 roku potajemnie założono partię socjalistyczną PSOE.
Na Sol zawsze jest tłoczno, więc jeśli chcesz zdjęcia Kilómetro Cero albo Niedźwiedzia bez pięćdziesięciu osób przed obiektywem, przyjdź przed dziewiątą rano. Trasa „Historyczny i królewski Madryt” od Viavoy zaczyna się tutaj, a potem schodzi do Madrytu Habsburgów z lokalną przewodniczką w uchu.
Najczęstsze pytania
Dlaczego nazywa się Puerta del Sol?
Bo tutaj naprawdę była brama. W otoczonym murami Madrycie sprzed ponad pięciu stuleci otwierało się w ogrodzeniu jedno z wejść zwróconych na wschód, a nad nim lśniło malowane albo rzeźbione słońce, które witało przybywających porannym światłem. Mur zniknął przed wiekami, brama również, ale nazwa przylgnęła na zawsze. Ciekawe, prawda, że serce Hiszpanii nosi imię słońca, którego już nigdzie nie ma.
Skąd się wziął ten niedźwiedź i drzewo truskawkowe?
Z bardzo starego sporu, z XIII wieku. Rada miasta i Kościół od lat kłóciły się o to, kto rządzi okolicznymi lasami i pastwiskami. W końcu zawarły pokój: pastwiska dla duchowieństwa, a drzewa i polowania dla miasta. Żeby utrwalić to w kamieniu, herb połączył obie rzeczy, z niedźwiedziem wspinającym się na drzewo jako symbolem mieszkańców i ich prawa do polowania. Ten tak czuły emblemat jest więc w rzeczywistości podpisem pod dawnym porozumieniem pokojowym.
