Fasada z białych krzywizn, dawne litery i markiza z innej epoki zatrzymują cię w pół kroku przy północnej bramie Lavapiés: to Cine Doré, secesyjna perła dzielnicy i siedziba Filmoteca Española, hiszpańskiego narodowego archiwum filmowego. Nie obejrzysz tu najnowszej komercyjnej premiery, tylko klasykę kina, filmy nieme z pianinem na żywo i odrestaurowane kopie, za niemal symboliczną cenę. To prawdopodobnie najlepszy w Madrycie stosunek jakości do ceny w kulturze i jeden z niewielu secesyjnych budynków, które przetrwały w mieście, gdzie zburzono zbyt wiele pięknych rzeczy.
Od „pałacu pestek” do archiwum filmowego
Salę Doré otwarto jako kino na początku XX wieku, a obecną fasadę otrzymała w latach dwudziestych; zaprojektował ją architekt Críspulo Moro Cabeza w duchu późnej secesji o miękkich, eleganckich liniach, która w Madrycie nie zostawiła prawie żadnego śladu. W środku zachowały się oryginalne kafle i witraże w holu, więc spektakl zaczyna się, zanim usiądziesz.
W pierwszych latach było to bardzo tanie kino dzielnicowe, do którego ludzie przychodzili spędzić popołudnie, chrupiąc garściami pestki słonecznika w trakcie filmu. Podłoga usłana łupinami przyniosła mu czułe przezwisko „pałac pestek”. Kontrast jest przeuroczy: z zewnątrz wyglądało jak teatr z klasą, a w środku miało najbardziej swojską i najgłośniejszą publiczność Madrytu.
W 1963 roku zamknięto je jako kino komercyjne i przez lata stało puste, na wpół zrujnowane, a kilof burzycieli krążył bardzo blisko, jak nad tyloma pięknymi budynkami ówczesnego Madrytu. Uratował je ratusz, który kupił je w 1982 roku, a po starannej renowacji otwarto je ponownie w 1989 roku jako główną salę Filmoteca Española. Budynek, który dziś widzisz, przetrwał wbrew wszystkiemu: mógł przecież skończyć jako parking.
Co można obejrzeć (i za ile)
Filmoteca Española to narodowe archiwum filmowe, a jej program w Doré to nieprzerwany cykl retrospektyw reżyserów, klasyki kina światowego, odzyskanych dzieł kina hiszpańskiego i seansów kina niemego z muzyką na żywo. Zmienia się co tydzień i ukazuje w miesięcznym programie, który można odebrać w kasie.
Cena od lat jest prawie taka sama i wynosi około 3 euro za pojedynczy bilet, a karnety na kilka seansów są jeszcze tańsze. Nie ma popcornu ani reklam: filmy zaczynają się punktualnie co do minuty i są wyświetlane w wersji oryginalnej z napisami. Dla kinomana to miejsce pielgrzymek; dla każdego podróżnika – bezkonkurencyjny pomysł na deszczowe popołudnie.
W budynku są też księgarnia specjalizująca się w kinie i kawiarnia z tarasem, który latem zamienia się w salę pod gołym niebem, z nocnymi seansami na dachu. Ten letni taras to jeden z sekretów, na których odkrycie mieszkańcy Madrytu potrzebują lat.
Nie do przegapienia
Secesyjna fasada
Białe krzywizny, litery z epoki i markiza: jeden z nielicznych secesyjnych zabytków, które przetrwały w Madrycie.
Oryginalny hol
Kafle i witraże z lat dwudziestych, którym prawie nikt się nie przygląda przed wejściem na salę.
Kino nieme z pianinem na żywo
Jeden ze znaków rozpoznawczych Filmoteca Española: seanse z muzyką graną na żywo na sali.
Letni taras
Kino pod gołym niebem na dachu, jeden z najlepiej strzeżonych sekretów wieczornego centrum.
Jak to wpleść w spacer po Lavapiés
Doré wyznacza północną granicę Lavapiés, o krok od plaza de Antón Martín i jej targu. Stąd cała dzielnica opada w dół: w trzy minuty dojdziesz do Calle de Argumosa i jej ogródków; w dziesięć – do Plaza de Lavapiés; a idąc dalej na południe, do Mercado de San Fernando, La Tabacalera i La Casa Encendida.
Bardzo blisko jest też Paseo del Arte: do Muzeum Reina Sofía masz stąd siedem minut pieszo, więc możesz połączyć poranek z Guernicą z popołudniem klasyki kina bez wsiadania do metra. Zresztą to bardzo madryckie połączenie.
Sprawdź program przed wyjściem, bo seanse są w południe, po południu i wieczorem, a te dobre się wyprzedają. A jeśli chcesz poznać kontekst dzielnicy – corralas, robotnice z fabryki tytoniu, pochodzenie nazwy Lavapiés – trasa Viavoy „Wielokulturowy Lavapiés” zaczyna się właśnie przy tych drzwiach i schodzi stąd w dół, z lokalnym przewodnikiem w słuchawkach.
Najczęstsze pytania
Dlaczego nazywano je „pałacem pestek”?
Bo na początku było to bardzo tanie, dzielnicowe kino, a ludzie przychodzili spędzić popołudnie, chrupiąc garściami pestki słonecznika w trakcie filmu. Z podłogą usłaną łupinami zasłużyło na czułe przezwisko „pałacu pestek”. Uwielbiam ten kontrast: z zewnątrz wyglądało jak teatr z klasą, a w środku miało najbardziej swojską i najgłośniejszą publiczność Madrytu, pokładającą się ze śmiechu. Czyste Lavapiés od pierwszej minuty.
Czy omal nie zniknęło?
Tak, i stoi do dziś niemal cudem. W 1963 roku zamknięto je jako kino komercyjne i przez lata stało puste, na wpół w ruinie, a kilof krążył bardzo blisko, jak nad tyloma pięknymi budynkami ówczesnego Madrytu. W końcu uratował je ratusz, który kupił je w 1982 roku; po starannej renowacji otwarto je ponownie w 1989 roku jako salę Filmoteca Española. To, co widzisz, jest więc ocalałym: mogło skończyć jako parking.
