Estanque Grande to towarzyskie serce parku Retiro i chyba miejsce, w którym Madryt najbardziej przegląda się sam w sobie: tafla wody z łódkami wiosłowymi, pary śmiejące się, gdy próbują się nie zderzyć, a w głębi monumentalna kolumnada Alfonsa XII wznosząca się nad wodą. Pachnie słodką wodą i mokrymi wiosłami, słychać plusk, śmiechy i gdzieś w oddali bęben. Wypożyczenie łódki kosztuje bardzo niewiele i jest, bez dyskusji, jednym z najlepszych tanich pomysłów na czas w tym mieście.
Od królewskich naumachii do łódek na wynajem
Staw nie został wykopany dla zabawy. Gdy go budowano, za czasów Filipa IV i Buen Retiro, służył do naumachii: miniaturowych bitew morskich odgrywanych dla rozrywki dworu, z prawdziwymi łodziami i scenograficzną oprawą. Pływano po nim także królewskimi gondolami. Tam, gdzie dziś turyści śmieją się, niezdarnie wiosłując, dawniej dwór udawał wojny na wodzie.
Wszystko to należało do Palacio del Buen Retiro, rezydencji wypoczynkowej, w której królowie „chronili się” przed dworem. Z pałacu nie zostało prawie nic – tylko Casón del Buen Retiro i Salón de Reinos – ale ogród, po którym spacerowali, zachował się w całości. Park w pełni otwarto dla ludu dopiero w 1868 roku, po rewolucji, która zdetronizowała Izabelę II. Od tamtej pory lud go nie oddał: niedziela w Madrycie bez parku Retiro pełnego ludzi byłaby dziś nie do pomyślenia.
W 2021 roku UNESCO wpisało na Listę Światowego Dziedzictwa zespół Paseo del Prado i parku Retiro pod pięknym mianem: „Krajobraz światła”. Był to pierwszy krajobraz kulturowy Madrytu z takim wyróżnieniem.
Pomnik Alfonsa XII i łódki
Wielka półkolista kolumnada, która góruje nad stawem, to pomnik Alfonsa XII, wzniesiony ze składek społecznych na początku XX wieku. Całość wieńczy król na koniu, a wokół rozkładają się dziesiątki rzeźb lwów, syren i postaci alegorycznych. Pomnik wyłoniono w konkursie, który wygrał architekt José Grases Riera, i odsłonięto go dopiero w 1922 roku, prawie cztery dekady po śmierci monarchy.
Alfons XII był królem, który w 1874 roku, po Pierwszej Republice, przywrócił Burbonów na tron; nazywano go „Pacyfikatorem”, bo zakończył wojny i przyniósł kilka lat spokoju. Zmarł na gruźlicę, mając zaledwie dwadzieścia siedem lat. Pomnik był inicjatywą jego wdowy i dlatego z tak wysoka patrzy na ciebie król, który ledwie zdążył panować.
Łódki wiosłowe wypożycza się na przystani na zachodnim brzegu za około 6-8 euro za dobre pół godziny, zależnie od sezonu i dnia tygodnia. Pomnik oglądany ze środka stawu, gdy zachodzi słońce, to jedna z najlepszych rzeczy, jakie można zrobić w tym mieście prawie bez wydawania pieniędzy. W weekendy stoi kolejka: przyjdź w dzień powszedni albo z samego rana.
Nie do przegapienia
Łódki wiosłowe
Około 6-8 euro za dobre pół godziny na przystani. W dni powszednie nie ma kolejki.
Pomnik Alfonsa XII
Półkolista kolumnada z lwami, syrenami i królem na koniu; odsłonięta w 1922 roku.
Kioski
Żelazne stoliki pod drzewami, przedpołudniowy wermut i obrazek, który się nie zmienia.
„Krajobraz światła”
Park Retiro i Paseo del Prado są obiektem światowego dziedzictwa UNESCO od 2021 roku.
Jak to wpleść w zwiedzanie parku Retiro
Staw leży na centralnej osi parku i jest punktem, według którego najłatwiej się orientować. Dziesięć minut pieszo na południe stoi Palacio de Cristal, najczęściej fotografowany zakątek parku Retiro; na zachód – wyjście przy Puerta de Alcalá; a schodząc na południowy zachód – Cuesta de Moyano ze straganami z używanymi książkami i wejście na Paseo del Arte, gdzie są Muzeum Prado i Muzeum Reina Sofía.
Wokół stawu stoją też kioski, które były tu od zawsze: żelazne stoliki, krzesła w cieniu i madrytczycy, którzy zatrzymują się w połowie przedpołudnia bez żadnego pośpiechu. To obrazek, który nie zmienia się od pokoleń. Wermut z beczki z oliwką albo mrożona kawa, jeśli doskwiera upał, a obok przejeżdżają wrotkarze, przechodzą psy i gdzieś w oddali gra katarynka.
Niedzielne popołudnie to czas, gdy park Retiro działa na pełnych obrotach: kręgi bębniarzy, lalkarze, całe rodziny i pełne łódki. Jeśli wolisz spokój, przyjdź w dzień powszedni z samego rana, kiedy są tu tylko biegacze. Trasa Viavoy „Spacer Sztuki i El Retiro” kończy się właśnie tutaj, po trzech wielkich muzeach, a po drodze wszystko opowiada ci lokalny przewodnik.
Najczęstsze pytania
Kim był Alfons XII, ten na koniu?
Królem, który w 1874 roku, po zamieszaniu z Pierwszą Republiką, przywrócił Burbonów na tron. Nazywano go „Pacyfikatorem”, bo zakończył wojny i przyniósł kilka lat spokoju. Ale miał bardzo krótkie życie: zmarł na gruźlicę, mając zaledwie dwadzieścia siedem lat, bardzo młodo. Ten wielki pomnik był inicjatywą jego wdowy i dlatego patrzy na ciebie z takiej wysokości król, który w rzeczywistości ledwie zdążył panować.
A kto zaprojektował taką kolumnadę?
Wyłoniono ją w konkursie, który wygrał architekt José Grases Riera, a budowa trwała wiele lat: tyle kamienia i tyle brązu nie stawia się w dwa dni. Odsłonięto ją dopiero w 1922 roku, prawie cztery dekady po śmierci króla. To jeden z tych pomników pomyślanych tak, żebyś czuł się przy nich mały, skądkolwiek byś patrzył. I jak mu się to udaje.
