Madrid · Co zobaczyć

Puerta de Alcalá

Stań przed Puerta de Alcalá i najpierw jej posłuchaj, zanim na nią spojrzysz: ruch uliczny krąży wokół niej po rondzie bez przerwy, dniem i nocą, a ona, pośrodku, niewzruszona, od ponad dwóch stuleci patrzy, jak przepływa obok niej Madryt. To łuk z jasnego kamienia o pięciu otworach, z rzeźbami i trofeami wojennymi w zwieńczeniu, i nie była to brama obronna, lecz ozdobna: rodzaj świeckiego łuku triumfalnego, jednego z pierwszych tego rodzaju w Europie, wzniesionego, żeby godnie witać tych, którzy przybywali do miasta drogą z Alcalá.

Łuk triumfalny dla stolicy

Kazał ją zbudować Karol III w miejsce starej bramy w ogrodzeniu miasta, a zaprojektował ją włoski architekt Francesco Sabatini, wielki faworyt króla, ten sam, który podpisał Ogrody Sabatiniego i przyłożył rękę do Palacio Real. Odsłonięto ją w 1778 roku.

Zbudowano ją z granitu i wapienia z Colmenar, ma pięć przejść – trzy środkowe łuki i dwa boczne otwory zamknięte prostym nadprożem – a wieńczą ją trofea wojenne, herby i rzeźby alegoryczne. Skala jest celowo monumentalna: chodziło o to, by każdy, kto tędy przechodził, wiedział, że wkracza do stolicy, a nie do dużej wsi.

A oto szczegół, którego prawie nikt nie zauważa: jej dwie strony nie są takie same. Jedna ma bogatsze ozdoby, druga skromniejsze. Tradycja mówi, że król, widząc dwa przedstawione mu projekty, nie potrafił się zdecydować i kazał wykonać każdą fasadę według innego. Obejdź ją i sprawdź sam: Puerta de Alcalá ma dwa różne oblicza, zależnie od tego, z której strony na nią patrzysz.

Brama, która nie prowadzi już donikąd

Brama była częścią ogrodzenia otaczającego Madryt i wyznaczała miejsce, którędy wjeżdżano do miasta i z niego wyjeżdżano, płacąc nawet myto za przejazd. Kiedy miasto zaczęło pękać w szwach i to ogrodzenie zburzono pod koniec XIX wieku, bramę ocalił przed kilofem jej urok. Dziś to wejście, które nie prowadzi już donikąd: brama do całego Madrytu.

Przyjrzyj się kamieniowi: ma ślady odłamków z hiszpańskiej wojny domowej, a według tradycji także z wcześniejszych wydarzeń. Podczas renowacji ich nie usunięto i są częścią jej biografii.

W 1986 roku Ana Belén i Víctor Manuel nagrali „La Puerta de Alcalá”, piosenkę, która okazała się wielkim przebojem i którą dziś zna na pamięć pół Hiszpanii: to „mírala, mírala” („patrz na nią, patrz”) zmieniło stary łuk w ikonę popkultury. Tekst przedstawia bramę jako niemego świadka wszystkiego, co działo się wokół niej przez stulecia. Tego zabytku więc nie tylko się ogląda: także się go śpiewa.

Nocą oświetlenie czyni z niej jeden z najpiękniejszych widoków w centrum, a w okresie Bożego Narodzenia jest częścią trasy świątecznych iluminacji. Najlepsze miejsce, żeby ją sfotografować, to chodnik od strony parku Retiro, z calle de Alcalá otwierającą się w głębi.

Nie do przegapienia

Dwa różne oblicza

Jedna fasada bogato zdobiona, druga skromna: podobno król nie potrafił wybrać między dwoma projektami.

Ślady odłamków

Blizny z hiszpańskiej wojny domowej, których przy renowacjach postanowiono nie usuwać.

Piosenka z 1986 roku

„La Puerta de Alcalá” duetu Ana Belén i Víctor Manuel zmieniła łuk w ikonę popkultury.

Brama bez muru

Ogrodzenie miasta zburzono w XIX wieku; ją oszczędzono, bo była piękna, i została sama.

Jak to wpleść w zwiedzanie Madrytu

Brama góruje nad plaza de la Independencia, która jest zarazem północno-zachodnim narożnikiem parku Retiro. Wchodząc do parku tędy, w dziesięć minut dojdziesz do stawu Estanque Grande z kolumnadą Alfonsa XII, a w dwadzieścia do Palacio de Cristal.

W przeciwnym kierunku, schodząc calle de Alcalá, w pięć minut dotrzesz na Plaza de Cibeles, gdzie stoją Palacio de Cibeles z tarasem widokowym i Banco de España, a stamtąd zaczyna się Paseo del Arte z Muzeum Prado i Muzeum Thyssen-Bornemisza. Na północy leży dzielnica Salamanca, luksusowa strefa handlowa miasta.

To pięciominutowy przystanek, który warto wpleść między park Retiro a muzea. Trasa „Spacer Sztuki i El Retiro” od Viavoy obejmuje bramę na końcu, po przejściu przez park, a lokalna przewodniczka opowiada jej historię, gdy idziesz.

Najczęstsze pytania

Czy to prawda, że jest o niej słynna piosenka?

I to jaka. W 1986 roku Ana Belén i Víctor Manuel nagrali „La Puerta de Alcalá”, piosenkę, która okazała się wielkim przebojem i którą dziś zna pół Hiszpanii: to „mírala, mírala” zmieniło stary łuk w ikonę popkultury. Tekst przedstawia ją jako niemego świadka wszystkiego, co działo się wokół niej przez stulecia. Ten pomnik się więc nie tylko ogląda: także się go śpiewa.

Dlaczego stoi sama, bez muru po bokach?

Bo pewnego dnia mur zniknął, a ona została. Brama była częścią ogrodzenia, które otaczało Madryt i wyznaczało, którędy się wjeżdżało do miasta i z niego wyjeżdżało, płacąc nawet myto. Kiedy miasto pękało w szwach od wzrostu i pod koniec XIX wieku zburzono tamto ogrodzenie, bramę oszczędzono, bo była piękna. Dziś to wejście, które nie prowadzi już donikąd: brama do całego Madrytu.

Odkryj Madrid i słuchaj we własnym tempie

Zwiedzaj z lokalnymi przewodnikami, we własnym tempie i offline.

Aplikacja Viavoy

Inne miejsca w Madrid

Puerta del Sol

Teatro Real

Świątynia Debod

Bank Hiszpanii

Calle de Argumosa

Katedra Almudena