Katedra Madrytu ma najdłuższą i najdziwniejszą historię w Hiszpanii: zaczęto ją budować w 1883 roku, a konsekrowano dopiero w 1993, kiedy Jan Paweł II przybył osobiście, by ją poświęcić. W efekcie powstał gmach, który na pierwszy rzut oka zbija z tropu – z zewnątrz neoklasycystyczny, żeby pasował do Palacio Real, w środku zaskakująco nowoczesny i kolorowy – a do tego ustawiony odwrotnie niż wszystkie katedry świata. Madryt był stolicą od 1561 roku i przez ponad cztery wieki nie miał katedry, co w Europie jest przypadkiem niemal bez precedensu.
Cztery wieki bez katedry
Kiedy Filip II przeniósł dwór do Madrytu w 1561 roku, miasto nie było siedzibą biskupią: podlegało archidiecezji Toledo, która nie miała najmniejszego zamiaru oddawać tej władzy. Tak więc stolica imperium rosła przez stulecia bez własnej katedry, a rolę głównej świątyni pełnił kościół parafialny Santa María de la Almudena przy calle Mayor, dopóki nie rozebrano go w 1868 roku.
Budowa nowej katedry ruszyła w 1883 roku według projektu markiza de Cubas, w ambitnym stylu neogotyckim, który miał konkurować z wielkimi katedrami Europy. A potem przyszło wszystko, co mogło pójść źle: brak pieniędzy, zmiany koncepcji, hiszpańska wojna domowa, dziesięciolecia zastoju. Kryptę ukończono w 1911 roku i przez prawie osiemdziesiąt lat była jedyną częścią całego zespołu, z której dało się korzystać.
W latach pięćdziesiątych architekci Fernando Chueca Goitia i Carlos Sidro dokonali decydującego zwrotu: porzucili neogotycką bryłę zewnętrzną i przeprojektowali fasadę w duchu neoklasycystycznym, tak by współgrała z Palacio Real, który stoi dokładnie naprzeciwko. Katedrę ukończono i wreszcie konsekrowano w 1993 roku. To więc świątynia z XIX wieku, dokończona pod koniec XX, a w środku bez wątpienia współczesna.
Co zobaczyć w katedrze Almudena
Pierwsze, co zaskakuje po wejściu, to kolor. Wbrew zwykłemu półmrokowi hiszpańskich katedr tutejsze witraże mają bardzo żywe, niemal geometryczne barwy i są dziełem współczesnych artystów, a sklepienia pokrywa nowoczesna dekoracja figuratywna, niepodobna do niczego innego. Może się podobać albo nie, ale nie pozostawia obojętnym.
Najrzadziej odwiedzana perła jest na dole. Neoromańska krypta z osobnym wejściem od calle Mayor to las ponad czterystu kolumn o różnych kapitelach, znacznie starsza od świątyni na górze i – zdaniem wielu mieszkańców Madrytu – zdecydowanie piękniejsza. Prawie żaden zwiedzający nie schodzi, żeby ją zobaczyć.
Na górze muzeum katedralne pozwala ponadto wejść na kopułę i wyjść na taras z widokiem na Plaza de la Armería, Ogrody Sabatiniego i góry w tle. Bilet do muzeum z wejściem na kopułę kosztuje około 7 euro; wstęp do świątyni jest bezpłatny, z sugerowanym datkiem.
Nazwa pochodzi od arabskiego „al-mudayna”, czyli cytadela. Matka Boża z Almudeny jest patronką Madrytu, a jej święto obchodzi się 9 listopada. Legenda mówi, że jej figura, ukryta w murze obronnym w czasach panowania muzułmańskiego, by ją chronić, odnalazła się po stuleciach, kiedy fragment muru sam się osypał tuż przed procesją, która jej szukała.
Nie do przegapienia
Współczesne witraże
Czysty kolor i geometria w świątyni, która z zewnątrz wygląda na budowlę z XVIII wieku.
Neoromańska krypta
Ponad 400 kolumn o różnych kapitelach, wejście od calle Mayor. Prawie nikt tu nie schodzi.
Kopuła i jej taras
Widoki na Palacio Real, Ogrody Sabatiniego i góry, w cenie biletu do muzeum.
Niemożliwa orientacja
Jest ustawiona z północy na południe, wbrew tysiącletniej normie liturgicznej, żeby nie odwracać się plecami do pałacu.
Jak to wpleść w zwiedzanie Madrytu
Katedra Almudena leży w samym sercu monumentalnego Madrytu i łączy się niemal ze wszystkim. Dokładnie naprzeciwko masz Palacio Real; na północy Plaza de Oriente i Teatro Real; a schodząc Cuesta de la Vega, dwie minuty stąd, trafisz na odcinek arabskiego muru z IX wieku, najstarszą budowlę, jaka wciąż stoi w mieście. To jeden z tych zakątków Madrytu, gdzie na najkrótszym odcinku spotyka się najwięcej stuleci.
Zarezerwuj około 30-40 minut na świątynię i kryptę, a godzinę, jeśli dorzucisz muzeum i kopułę. Wstęp na nabożeństwa jest wolny, więc to jedna z najbardziej opłacalnych wizyt w centrum w przeliczeniu na każde wydane euro. Pamiętaj, że w czasie mszy dostęp dla turystów jest ograniczony, a krypta ma krótsze i zmienne godziny otwarcia.
Jeśli wolisz, żeby ktoś ci o tym opowiadał w trakcie spaceru, trasa Viavoy „Historyczny i królewski Madryt” obejmuje zwiedzanie wnętrza katedry z komentarzem lokalnego przewodnika, a także Palacio Real, klasztor Descalzas Reales i Teatro Real. Masz ją pobraną w telefonie i zaczynasz, kiedy chcesz.
Najczęstsze pytania
Dlaczego jest ustawiona w tak dziwny sposób?
Bardzo trafna obserwacja, bo jest w tym pewien haczyk. Prawie wszystkie katedry są zwrócone na wschód, ku Jerozolimie; to liturgiczna reguła od stuleci. Ta nie: jest zorientowana z północy na południe. Powód? Musiała zgrać się z Palacio Real, który stoi dokładnie naprzeciwko, i stanąć do niego przodem. Złamano więc tysiącletnią tradycję z czystej architektonicznej uprzejmości wobec pałacu. Katedra, która się obróciła, żeby nie stać tyłem do króla. Bardzo madryckie, nie sądzisz?
Czy odbył się tu jakiś królewski ślub?
Tak, i był to pierwszy królewski ślub w jej historii, właśnie dlatego, że jest tak bardzo młoda. W 2004 roku ówczesny książę Filip, dziś król, poślubił tu Letizię. Madryt zatrzymał się tamtego dnia, w strugach deszczu, a całe miasto śledziło ceremonię. Zwróć uwagę na ironię: gdy tylko Madryt doczekał się wreszcie katedry, od razu uczcił ją ślubem następcy tronu.
