Madrid · Co zobaczyć

Plaza de Oriente

Między Palacio Real a Teatro Real otwiera się wielkie ogrodowe półkole, które jest bez dyskusji najbardziej wytwornym placem Madrytu. Przycięte żywopłoty, posągi gockich królów na wysokości oczu, a pośrodku konny Filip IV, który skrywa problem z fizyki rozwiązany – jak głosi tradycja – przez samego Galileusza. To najlepsze miejsce w mieście, żeby zrozumieć, co znaczyło być dworem, a wczesnym rankiem plac jest praktycznie pusty.

Plac, który otworzył obcy król

Choć brzmi to dziwnie, ten plac zawdzięczamy bratu Napoleona. Józef Bonaparte, który panował tu przez kilka lat, z takim zapałem wyburzał kwartały domów i klasztorów, żeby przewietrzyć miasto i otwierać place, że przylgnęło do niego kpiące przezwisko: „Król Placyków”. To półkole narodziło się z tych jego wyburzeń. Ciekawe, że jeden z najbardziej królewskich zakątków Madrytu zaczął obcy, narzucony król.

Prace ciągnęły się przez dużą część XIX wieku, a plac ukończono dopiero za panowania Izabeli II, z ogrodowym układem, który zachował do dziś. Ostatnia wielka przebudowa, pod koniec XX wieku, schowała ruch samochodowy pod placem i oddała całą jego powierzchnię pieszym: była to jedna z najgłośniej chwalonych interwencji urbanistycznych współczesnego Madrytu.

Posągi otaczające ogrody to goccy królowie i pierwsi monarchowie królestw Hiszpanii, wykute w białawym kamieniu w XVIII wieku. Miały zwieńczyć gzyms Palacio Real, tam w górze, ale albo były za ciężkie, albo – według najsmaczniejszej legendy – pewnej królowej przyśniło się, że trzęsienie ziemi zrzuca je na jej głowę, i kazała je zdjąć. Dlatego dziś masz je na wysokości oczu i spacerujesz między nimi.

Koń, który stoi na dwóch nogach

Wielki konny posąg z brązu pośrodku to Filip IV, król, którego nadwornym malarzem był Velázquez. Odlany w XVII wieku przez Włocha Pietra Taccę według modelu rozpoczętego przez Giambolognę, był pierwszym na świecie posągiem konnym wspartym tylko na dwóch tylnych nogach konia.

Sprawienie, żeby się nie przewrócił, było poważnym problemem z fizyki. Podobno poproszono o pomoc nie kogo innego jak Galileusza, który doradził, żeby tylną jedną trzecią odlać jako pełną, a przednią jako pustą w środku, aby rozłożyć ciężar. Barokowa rzeźba rozwiązana sztuczką włoskiego geniusza.

I jeszcze jeden piękny szczegół: Tacca nigdy nie widział króla na własne oczy. Pracował w swoim warsztacie we Florencji na podstawie portretu przysłanego mu z Madrytu, namalowanego przez Velázqueza. Innymi słowy, geniusz malarstwa dał mu twarz, wyraz i postawę, a Tacca przeniósł je w brąz, nigdy nie mając modela przed sobą. Portret przewędrował pół Europy, żeby stać się tym koniem.

Dookoła ogrody Cabo Noval i Lepanto dopełniają całości, a z zachodniej balustrady widać wschodnią fasadę Palacio Real na całej jej długości: to najlepsza panorama pałacu i ta, która trafia na prawie wszystkie zdjęcia.

Nie do przegapienia

Filip IV Pietra Tacki

Pierwszy na świecie posąg konny wsparty tylko na tylnych nogach, z Galileuszem w tle.

Goccy królowie na poziomie ziemi

Posągi przeznaczone na gzyms pałacu, które trafiły na wysokość oczu – przez swój ciężar albo przez królewski koszmar.

Zachodnia balustrada

Najlepsza panorama wschodniej fasady Palacio Real, ta, która trafia na prawie wszystkie zdjęcia.

Ogrody Sabatiniego

Dwie minuty stąd, przy północnej fasadzie pałacu: bezpłatne i spektakularne o zmierzchu.

Jak to wpleść w zwiedzanie Madrytu

Plac to punkt spotkania trzech wielkich wizyt. Na zachodzie Palacio Real i katedra Almudena; na wschodzie Teatro Real i plaza de Isabel II, gdzie pod stacją metra zachowały się, widoczne dla wszystkich, pozostałości fontanny Caños del Peral z XVII wieku; a na północy Ogrody Sabatiniego, bezpłatne i idealne o zmierzchu.

Stąd, idąc na wschód calle Arenal, w dziesięć minut dojdziesz do Puerta del Sol, a schodząc na południe – do Plaza Mayor i Mercado de San Miguel przez serce Madrytu Habsburgów. Dziesięć minut na południowy zachód leży też Plaza de Ramales, gdzie pochowano Velázqueza i gdzie jego grobu wciąż nie odnaleziono.

Najlepiej zobaczyć go wczesnym rankiem, kiedy ogrody są puste, a światło pada prosto na fasadę pałacu, albo o zmroku, przy włączonym oświetleniu. Trasa Viavoy „Historyczny i królewski Madryt” przechodzi tędy, opowiadając historię posągów, konia i króla, którego portretował Velázquez.

Najczęstsze pytania

Kto otworzył ten wielki plac?

Choć brzmi to dziwnie, zawdzięczamy go bratu Napoleona. Józef Bonaparte, który panował tu przez kilka lat, z takim zapałem wyburzał kwartały domów i klasztorów, żeby przewietrzyć miasto i otwierać place, że przylgnęło do niego kpiące przezwisko: „Król Placyków”. To eleganckie półkole narodziło się z tych jego wyburzeń. Ciekawe, prawda, że jeden z najbardziej królewskich zakątków Madrytu zaczął obcy, narzucony król.

Jak udało się wyrzeźbić Filipa IV tak podobnego?

I tu jest najpiękniejsze. Rzeźbiarz, Włoch Pietro Tacca, nigdy nie widział króla na własne oczy: pracował w swoim warsztacie we Florencji na podstawie portretu przysłanego mu z Madrytu, namalowanego przez nie byle kogo, bo przez Velázqueza. Innymi słowy, geniusz malarstwa dał mu twarz, wyraz i postawę, a Tacca przeniósł je w brąz, nigdy nie mając modela przed sobą. Portret przewędrował pół Europy, żeby stać się tym koniem.

Odkryj Madrid i słuchaj we własnym tempie

Zwiedzaj z lokalnymi przewodnikami, we własnym tempie i offline.

Aplikacja Viavoy

Inne miejsca w Madrid

Plaza del Callao

Plaza del Dos de Mayo

Plaza Mayor

Puerta de Alcalá

Puerta del Sol

Teatro Real