Cała dzielnica nosi jej nazwisko, ale mało kto wie, kim była. Manuela Malasaña była siedemnastoletnią hafciarką, córką cukiernika, która zginęła 2 maja 1808 roku podczas powstania przeciwko wojskom Napoleona. Tradycja mówi, że francuscy żołnierze ją przeszukali, znaleźli przy niej nożyczki krawieckie i, uznawszy ją za uzbrojoną, rozstrzelali na miejscu. Dziewczynka, za nożyczki. Madryt uczynił z niej symbol, nazwał jej imieniem ulicę i, choć wcale tego nie zamierzał, w końcu dał jej nazwisko całej dzielnicy.
Dziewczyna z nożyczkami
Manuela Malasaña Oñoro urodziła się w Madrycie w 1791 roku i pracowała jako hafciarka, co było częstym zajęciem młodych dziewcząt z rodzin rzemieślniczych w dzielnicy. 2 maja 1808 roku, gdy lud powstawał na Puerta del Sol, a kapitanowie Daoíz i Velarde rozdawali armaty w Cuartel de Monteleón, ona wracała do domu. Wersje różnią się w szczegółach – niektórzy twierdzą, że niosła amunicję powstańcom – ale wszystkie zgadzają się co do zakończenia: zginęła z rąk francuskich żołnierzy, zanim skończyła szesnaście lat.
To właśnie historia nożyczek przechodziła z pokolenia na pokolenie i to ona tłumaczy, dlaczego ta postać tak mocno zapadła w pamięć. Nie była wojenną bohaterką ani spiskowczynią: była zwyczajną nastolatką, która znalazła się w środku krwawego dnia. Właśnie dlatego miasto przyjęło ją za symbol 2 maja, obok dwóch kapitanów, którzy pomnik akurat mają.
Jej nazwisko trafiło najpierw na ulicę w dzielnicy, a potem, niemal tylnymi drzwiami, na całą dzielnicę. Bo oficjalnie ta dzielnica wcale nie nazywa się Malasaña: administracyjnie to dzielnica Universidad, a przez stulecia znano ją jako dzielnicę Maravillas, od klasztoru poświęconego Virgen de las Maravillas, który kiedyś tu stał. Wygrała nazwa najbardziej buntownicza, a jakże.
Drugi bunt: La Movida
Półtora stulecia później ta sama dzielnica znów wybuchła, tym razem wolnością. Po dziesięcioleciach szarości Madryt rozpętał się w latach osiemdziesiątych za sprawą ruchu La Movida, a jego epicentrum leżało na tych ulicach: Alaska grająca jako DJ-ka w wieku szesnastu lat, Pedro Almodóvar kręcący pierwsze szaleństwa pożyczoną kamerą, muzycy, malarze i ludzie, którzy chcieli przeżyć wszystko naraz.
Najbardziej niewiarygodne jest to, że władze to pobłogosławiły. Ówczesny burmistrz, Enrique Tierno Galván, stary, poważny i powszechnie szanowany profesor, wszedł na scenę przed tysiącami młodych ludzi i rzucił słynne: „kto jeszcze nie jest na haju, niech się naćpa… i czujność!”. To porozumienie między władzą a ulicą pozwoliło ruchowi La Movida rosnąć bez hamulców. Nic podobnego już się nie powtórzyło.
Świątynie tamtych lat wciąż są otwarte i nie są muzeami. Przy calle Velarde trzyma się La Vía Láctea, jeden z legendarnych klubów, otwarty pod koniec lat siedemdziesiątych, przez który przewinęła się połowa La Movida: punk, niechlujny pop i zespoły, które powstawały i rozpadały się w tydzień. Przy calle de la Palma El Penta zachowuje ściany obwieszone płytami, zdjęciami i plakatami z 1980 roku i wcale nie spieszy się, żeby przestawić zegar.
Dwa bunty, które dzieli półtora stulecia, na tej samej ziemi. Dzielnica nie zmieniła charakteru: wciąż nie pyta o pozwolenie.
Nie do przegapienia
Ulica, która dała nazwę dzielnicy
Od tabliczki do całej tożsamości: Malasaña wygrała z oficjalnym „Universidad” i historycznym „Maravillas”.
La Vía Láctea
Przy calle Velarde, jeden z legendarnych klubów La Movida, wciąż otwarty i z tym samym nastawieniem.
El Penta
Przy calle de la Palma ściany wciąż są obwieszone pamiątkami z 1980 roku.
2 maja
Dzień wolny od pracy w regionie Madrytu: dzielnica wypełnia się uroczystościami, muzyką i pamięcią.
Jak zwiedzić Malasañę Manueli
Calle de Manuela Malasaña przecina dzielnicę ze wschodu na zachód i jest dziś jedną z jej najprzyjemniejszych arterii: ogródki kawiarniane, cukiernie, małe sklepy i bardzo prawdziwa dzielnicowa atmosfera. Z niej w dwie minuty dojdziesz do Plaza del Dos de Mayo, gdzie stoi łuk Cuartel de Monteleón z posągami Daoíza i Velardego: dokładnie w miejscu, gdzie wszystko się zaczęło.
Dobry popołudniowy spacer łączy ten plac z calle de la Palma, calle del Espíritu Santo i jej muralami, calle del Pez i Museo de Historia de Madrid, z barokowym portalem Pedra de Ribery i makietą miasta z 1830 roku. Wszystko mieści się na odcinku niewiele dłuższym niż kilometr.
2 maja, w dzień wolny od pracy w regionie Madrytu, dzielnica wypełnia się uroczystościami i świątecznym gwarem. Przez resztę roku najlepszą porą jest niedziela w południe, gdy plac to czysty wermut i rozmowy. Trasa Viavoy „Malasaña i La Movida” opowiada o dwóch buntach dzielnicy, a lokalny przewodnik mówi ci do ucha, gdy idziesz we własnym tempie.
Najczęstsze pytania
Czy dzielnica zawsze nazywała się Malasaña?
Nie, wcale. Przez stulecia była to dzielnica Maravillas, od dawnego klasztoru poświęconego Virgen de las Maravillas, który kiedyś tu stał. A jeśli spojrzysz na oficjalny plan Madrytu, zobaczysz, że administracyjnie dzielnica nazywa się Universidad, od starego uniwersytetu, który mieścił się w okolicy. Malasaña wkradła się niemal chyłkiem, przeskakując z ulicy noszącej imię Manueli na całą dzielnicę. Wygrała nazwa najbardziej buntownicza, a jakże.
A co władze myślały o takim szaleństwie?
Najbardziej niewiarygodne jest to, że je pobłogosławiły. Ówczesny burmistrz, Enrique Tierno Galván, stary, poważny i powszechnie szanowany profesor, wszedł na scenę przed tysiącami młodych ludzi i rzucił słynne: „kto jeszcze nie jest na haju, niech się naćpa… i czujność!”. Wyobraź sobie burmistrza zachęcającego do zabawy. To porozumienie między władzą a ulicą pozwoliło ruchowi La Movida rosnąć bez hamulców. Nic podobnego już się nie powtórzyło.
Gdzie imprezowali wszyscy ci nowocześni?
Bardzo blisko stąd, przy calle Velarde, wciąż działa La Vía Láctea, jeden z legendarnych klubów tamtych lat: otwarto go pod koniec lat siedemdziesiątych i przewinęła się przez niego połowa La Movida. Grano punk, obskurny pop i zespoły, które powstawały i rozpadały się w ciągu tygodnia. Najpiękniejsze jest to, że to nie muzeum: wciąż działa jako bar i sala koncertowa, z tym samym łobuzerskim nastawieniem. Jeśli wrócisz wieczorem, wejdź i wznieś toast za Alaskę i jej ekipę.
