Madrid · Co zobaczyć

Plaza de Lavapiés

Zamknij na chwilę oczy na Plaza de Lavapiés i posłuchaj: nie ma tu jednego języka. Dobiega cię bengalski chłopaków grających w improwizowanego krykieta, wolof dwóch sąsiadów, którzy się pozdrawiają, śpiewny hiszpański babci z wózkiem na zakupy. Jesteś w sercu najbardziej zróżnicowanej dzielnicy Madrytu, gdzie na kilku kwartałach żyją obok siebie mieszkańcy ponad osiemdziesięciu narodowości, i w punkcie, z którego cała dzielnica rozchodzi się wachlarzem w dół zbocza, ku rzece.

Dzielnica tych, którzy przybywają

Przez stulecia była tu granica miasta: miejsce, gdzie mieszkał ten, kto nie mieścił się w obrębie murów. Rzemieślnicy, szwaczki, ludzie w przejeździe. I tak jest nadal, tyle że teraz ten „kto nie mieści się nigdzie indziej” przybywa z Dakaru, z Dhaki, z Quito albo z Szanghaju. Społeczność bangladeska należy do najbardziej widocznych – to jedna z największych w Hiszpanii – i widać to w punktach telefonicznych, w sklepach z tkaninami i sari, w restauracjach z curry i w straganach z owocami otwartych do późna.

Pochodzenie nazwy budzi spory. Najsmaczniejsza legenda mówi, że była tu średniowieczna dzielnica żydowska i że przy fontannie na tym placu Żydzi myli nogi (lavar los pies), zanim weszli do synagogi. Prawdopodobnie to tylko tyle, piękna legenda, ale obraz zostaje: woda, stopy, granica. Dzielnica tych, którzy przybywają.

Z tą dzielnicą żydowską wiąże się jeszcze jedna urocza historia. Opowiada się, że Żydzi, którzy przechodzili na chrześcijaństwo, wybierali często na chrzcie imię Manuel, żeby dowieść swojej nowej wiary; ich dzieci i wnuki zaczęto nazywać „manolos” i „manolas” i tak miał narodzić się archetyp rodowitego madryckiego chulapo z goździkiem i zawadiackim fasonem, tego, którego zobaczysz na każdym madryckim festynie. Od Lavapiés po samo przezwisko madryckiej duszy.

Na co patrzeć na placu

Po pierwsze, na ziemię: zauważysz, że plac jest pochyły, bo cała dzielnica opada ku rzece, i dlatego wszystkie jej ulice zdają się uciekać w dół. Ta nieustanna różnica poziomów to znak rozpoznawczy Lavapiés i sprawia, że spacer po niej jest zawsze inny w zależności od kierunku.

Po drugie, ciekawy szczegół urbanistyczny: wiele ławek jest zwróconych ku podcieniom, a nie ku środkowi placu. Tutaj życie toczy się na brzegach, w ogródkach, w drzwiach. Posiedź chwilę, a dzielnica opowie się sama.

I po trzecie, Teatro Valle-Inclán, masywna bryła z czerwonej cegły, która góruje nad placem i wygląda trochę jak twierdza kultury. Nosi imię don Ramóna, pisarza, który wymyślił esperpento, ten sposób patrzenia na Hiszpanię jak w krzywym zwierciadle z jarmarku, i pasuje idealnie do dzielnicy, w której zawsze było coś z ulicznego teatru. Podczas jego budowy odkryto pozostałości dawnego cmentarza i domów z czasów Madrytu Habsburgów: stąpasz, dosłownie, po kilku nałożonych na siebie miastach. Dziś wystawia teatr współczesny, często w kilku językach.

Ta dzielnica od stuleci jest sceną. Już w XVIII wieku dramaturg Ramón de la Cruz wypełniał swoje jednoaktowe farsy, sainetes, postaciami manolos, majas i chisperos z tych samych ulic, portretując ich awantury, zazdrości i zabawy. Potem przyszły zarzuele i nadal tu zaglądały.

Nie do przegapienia

Teatro Valle-Inclán

Teatr współczesny, często wielojęzyczny, na pozostałościach dawnego cmentarza i Madrytu Habsburgów.

Ponad 80 narodowości

W jednej klatce schodowej mogą mieszkać obok siebie rodzina z Senegalu, madrycki emeryt i para z Bangladeszu.

Corralas

Kamienice z dziedzińcem i ciągłymi galeriami; ta przy calle Mesón de Paredes jest chroniona jako zabytek.

Street art na Embajadores

Gigantyczne murale, które zmieniają się co roku, na arterii schodzącej ku południu.

Jak to wpleść w spacer po Lavapiés

Plac to dokładny środek dzielnicy i najlepszy punkt wyjścia. Idąc w górę, w pięć minut dojdziesz do Calle de Argumosa, tej z ogródkami w cieniu, i do Cine Doré, siedziby Filmoteca Española. Idąc w dół, w pięć minut – do Mercado de San Fernando; a dalej do La Tabacalera i do La Casa Encendida, już na południowej granicy.

Po drodze nie przegap dwóch rzeczy. Po pierwsze, corralas: kamienice z dziedzińcem pośrodku i ciągłymi galeriami, na które, jak na wspólny balkon, wychodzą drzwi wszystkich mieszkań. Najsłynniejsza, przy calle Mesón de Paredes, jest chroniona jako zabytek i dziś widać ją tak dobrze, bo wyburzono sąsiednie domy i jej wewnętrzna fasada została odsłonięta, jak otwarta scena. Te dziedzińce zainspirowały tak popularne zarzuele jak „La Revoltosa”. I po drugie, sztuka uliczna na calle de Embajadores, osi gigantycznych murali, które zmieniają się z roku na rok.

Trasa Viavoy „Wielokulturowy Lavapiés” przechodzi przez ten plac i całą dzielnicę z lokalnym przewodnikiem, który opowiada ci wszystko, kiedy idziesz, bez grupy, bez godzin i bez połączenia z internetem. To spacer w dół zbocza, trwający nieco ponad godzinę, który można rozciągnąć na całe popołudnie.

Najczęstsze pytania

Czy ta dzielnica inspirowała sztuki teatralne?

Mnóstwo. Już w osiemnastym wieku dramaturg Ramón de la Cruz wypełniał swoje sainetes, te krótkie, ludowe komedie, postaciami manolos, majas i chisperos z tych samych ulic. Portretował ich awantury, zazdrości i zabawy z ogromnym wdziękiem. Potem przyszły zarzuele i nadal tu zaglądały. Ten plac od stuleci jest więc, sam jeden, sceną: Madryt z dołu opowiadający samego siebie.

Odkryj Madrid i słuchaj we własnym tempie

Zwiedzaj z lokalnymi przewodnikami, we własnym tempie i offline.

Aplikacja Viavoy

Inne miejsca w Madrid

Plaza de Oriente

Plaza del Callao

Plaza del Dos de Mayo

Plaza Mayor

Puerta de Alcalá

Puerta del Sol