Dwie katedry w Salamance: gotycka, romańska i astronauta
Dwie kompletne budowle z różnych epok, przyklejone do siebie i dzielące mur, z jednym wejściem. Gdzie jest astronauta, czym jest Torre del Gallo i dlaczego warto wejść na Ieronimus.
W Salamance nie ma jednej katedry: są dwie, przyklejone do siebie, dzielące mur i działające jak jedna budowla z jednym wejściem. Stara jest romańska, z XII wieku; nową zaczęto w 1513 roku, a ukończono w 1733. I przetrwały obie, bo kiedy budowano nową, starej wciąż używano, a gdy nowa była gotowa, nikt już nie miał odwagi zburzyć tamtej.
Astronauta jest na Puerta de Ramos Nowej Katedry, tej od strony placu, po lewej i dość wysoko. Wyrzeźbił go kamieniarz Miguel Romero podczas renowacji w 1992 roku.
Nowa: gotyk po terminie
I to celowo, a nie z opóźnienia.
Zaczęto ją w 1513 roku, kiedy renesans istniał we Włoszech niecałe stulecie, a do Hiszpanii ledwie dotarł, a mimo to Salamanka wybrała gotyk. To nie była niewiedza: ten styl uważano za właściwy dla katedry, podczas gdy renesans wciąż uchodził za coś dla pałaców. Plan nakreślił Juan Gil de Hontañón, a kontynuował jego syn Rodrigo.
Efektem są trzy nawy sporej wysokości, z bardzo misternymi sklepieniami krzyżowo-żebrowymi, których żebra krzyżują się, tworząc gwiazdy, i z przestronnością, która robi wrażenie nawet na kimś, kto widział inne wielkie katedry. Kopułę nad skrzyżowaniem i wieżę wykończono już w stylu barokowym, dwa wieki po rozpoczęciu budowy.
Fasada północna, ta z Puerta de Ramos, to platereskowa płaszczyzna wyrzeźbiona do ostatniego centymetra, ze scenami Męki Pańskiej i taką gęstością ornamentu, że trudno zatrzymać na czymś wzrok. To jeden z wielkich portali hiszpańskiego XVI wieku.
A na jednej z jej archiwolt jest astronauta w skafandrze kosmicznym, a obok smok jedzący lody. To żadna niewytłumaczalna anomalia: to cechowy podpis renowacji z 1992 roku, dawny zwyczaj, dzięki któremu za pięć wieków będzie można odróżnić, która część jest oryginalna, a którą wykonano na nowo.
Bilet kosztuje około 10 euro, w cenie także Stara Katedra. Poszukaj śladu trzęsienia ziemi w Lizbonie z 1755 roku, które spękało wieżę i zmusiło do wypełnienia jej podstawy murem: dlatego dziś jest o wiele grubsza, niż przewidywał pierwotny projekt.
Jest po lewej i dość wysoko, a bez wskazówki trudno go dostrzec. Tradycja podpisywania renowacji współczesnym elementem jest dawna i w pełni akceptowana: byk w XVI wieku, astronauta w XX.
Pobierz aplikację i odkrywaj Salamanca offline, kiedy chcesz. Przejdź trasę Dwie katedry i Salamanka nad Tormes z lokalnym przewodnikiem w słuchawkach.
Wchodzi się do niej z wnętrza nowej, schodząc kilka stopni, a zmiana jest brutalna: z wysokości i światła późnego gotyku przechodzisz do przestrzeni niższej, ciemniejszej i o wiele gęstszej. To jedna z najlepiej zachowanych romańskich katedr w Hiszpanii.
Najcenniejsze jest w absydzie: retabulum z połowy XV wieku z pięćdziesięcioma trzema tablicami malowanymi na złotym tle, dzieło Nicolása Florentina, które scena po scenie opowiadają życie Chrystusa i Marii Panny. To jeden z najpełniejszych zachowanych zespołów malarstwa gotyckiego.
Nad nim, na czaszy absydy, ogromny fresk Sądu Ostatecznego tego samego autora, z piekłem przedstawionym ze sporą dosadnością. Zobaczyć obie rzeczy razem – uporządkowaną opowieść na dole, przestrogę na górze – to zrozumieć, jak średniowieczny kościół porozumiewał się z ludźmi, którzy nie umieli czytać.
Jest też Torre del Gallo, kopuła nad skrzyżowaniem, którą widać z zewnątrz. To żebrowa kopuła na bębnie z dwoma rzędami okien, pokryta kamiennymi łuskami, o wyraźnych wpływach bizantyjskich. Jej najbliższe krewne są w Zamorze i w Toro.
Ieronimus, trasa, na którą prawie nikt nie chodzi
To trasa po górnych partiach obu katedr, która wykorzystuje przejścia techniczne wykute w grubości murów, pierwotnie przeznaczone do konserwacji witraży i dachów. Idziesz wąskimi korytarzami, przechodzisz przez empory i zaglądasz do naw z wysokości, z której nigdy się ich nie ogląda.
Ten punkt widzenia zmienia wszystko. Sklepienia krzyżowo-żebrowe widać z bliska, z ich żebrami i zwornikami, a z jednej z empor zobaczysz romańską kopułę starej katedry pod kątem niemożliwym z poziomu ziemi. Potem wychodzisz na zewnętrzne tarasy nad dachami.
Nazwa pochodzi od biskupa Jerónima de Perigord, pierwszego biskupa ponownie zasiedlonej Salamanki i spowiednika Cyda. Bilet jest osobny, niezależny od biletu do katedr, kosztuje około czterech euro, a zwiedzanie trwa dobrą godzinę.
I jest tradycja związana z tymi wieżami, która wciąż żyje. Trzęsienie ziemi w Lizbonie z 1755 roku spękało wieżę katedry i trzeba ją było wzmocnić. Od tamtej pory co roku 31 października jeden z mieszkańców wchodzi na szczyt w stroju charro (ludowym stroju z okolic Salamanki), gra na fujarce i bębenku i dziękuje za to, że miasto przetrwało. Nazywają go Mariquelo.
W jednej z kaplic przy krużganku zachowały się średniowieczne organy piszczałkowe, jedne z najstarszych w Europie, na których wciąż można grać. Wyjdź na Patio Chico, mały placyk z tyłu: to najlepszy widok na Torre del Gallo i jeden z najcichszych zakątków starego miasta.
Dobra godzina, ze schodami podzielonymi na odcinki i podesty, więc to nie jest nieprzerwana wspinaczka. Są jednak wąskie przejścia i kilka odcinków na wysokości: nie dla osób z klaustrofobią albo silnym lękiem wysokości. Najlepiej pod koniec popołudnia, kiedy kamień się rozpala.
Naprzeciw Nowej Katedry, gładki neoklasycystyczny gmach z portykiem z olbrzymich kolumn jońskich, który zaskakuje w mieście wyrzeźbionym do ostatniego centymetra. Jego plac, z drzewami i ławkami, to jedno z najlepszych miejsc na starym mieście, żeby usiąść pod koniec dnia.
Bo kiedy budowano nową, między 1513 a 1733 rokiem, w starej wciąż odprawiano nabożeństwa, a gdy nowa była gotowa, nikt już nie miał odwagi zburzyć romańskiej budowli z XII wieku w dobrym stanie. Zostały przyklejone do siebie, dzielą mur i dziś działają jako jeden zespół z jednym biletem.
Gdzie jest astronauta?
Na Nowej Katedrze, na jednej z archiwolt Puerta de Ramos, fasady od strony placu, po lewej i dość wysoko. Obok jest smok jedzący lody. Wyrzeźbił je kamieniarz Miguel Romero podczas renowacji w 1992 roku, zgodnie z cechowym zwyczajem podpisywania prac współczesnym elementem.
Czym jest Torre del Gallo?
To kopuła nad skrzyżowaniem Starej Katedry: żebrowa kopuła na bębnie z dwoma rzędami okien, pokryta kamiennymi łuskami, o wyraźnych wpływach bizantyjskich, które dotarły tu zapewne przez Akwitanię. Jej najbliższe krewne są w Zamorze i w Toro.
Czy warto wejść na Ieronimus?
Zdecydowanie, a spośród ważnych tras ta ma najmniej chętnych. Prowadzi po górnych partiach obu katedr przejściami technicznymi wykutymi w grubości murów, ze sklepieniami oglądanymi z bliska i zewnętrznymi tarasami na koniec. Osobny bilet, około czterech euro, i dobra godzina zwiedzania.
Kim jest Mariquelo?
Co roku 31 października, w rocznicę trzęsienia ziemi w Lizbonie z 1755 roku, które spękało wieżę katedry, jeden z mieszkańców wchodzi na szczyt w stroju charro, gra na fujarce i bębenku i dziękuje za to, że budowla i miasto przetrwały. Tradycja zanikła na dziesięciolecia i odżyła w latach siedemdziesiątych.
Czy można zwiedzić tylko jedną z dwóch?
Nie, bilet jest wspólny i daje wstęp do obu. Warto za to zdecydować o kolejności: wejście najpierw do Nowej, a potem zejście do Starej daje pełny kontrast, od wysokości i światła późnego gotyku do gęstości i półmroku romanizmu z XII wieku.
Informacje praktyczne
GdziePlaza de Anaya, 5 minut od Plaza Mayor i 2 od Patio de Escuelas.
BiletyOkoło 10 euro za obie katedry na jednym bilecie. Ieronimus osobno, około 4 euro.
Ile czasuGodzina na obie katedry; kolejna dobra godzina, jeśli wybierzesz Ieronimus.
AstronautaPuerta de Ramos, ta od strony placu, po lewej i dość wysoko.
Nie przegapPatio Chico z tyłu, z widokiem na Torre del Gallo. Za darmo i bardzo spokojnie.
Najlepsza godzinaKoniec popołudnia na Ieronimus: z tarasów widać, jak złocisty kamień się rozpala.
Na mapie
🎧 Z Viavoy
Spaceruj po Salamanca i słuchaj we własnym tempie
Pobierz Viavoy i zwiedzaj Salamanca offline, kiedy chcesz.
od 2,99 €· płatność jednorazowa
City Pass · 9,99 €3 dni, wszystkie trasy w Salamanca