Wchodzi się do niej z wnętrza Nowej Katedry, schodząc kilka stopni, i zmiana jest brutalna: z wysokości i światła późnego gotyku przechodzisz do romanizmu z XII wieku, niższego, ciemniejszego i dużo masywniejszego. Przetrwała, bo kiedy budowano nową, wciąż jej używano, a gdy nowa była gotowa, nikt już nie chciał jej burzyć.
Retabulum z pięćdziesięciu trzech tablic
Najważniejsze dzieło jest w absydzie: retabulum z połowy XV wieku, autorstwa Nicolása Florentina, z pięćdziesięcioma trzema tablicami malowanymi na złotym tle i ułożonymi w pięciu rzędach, które scena po scenie opowiadają życie Chrystusa i Marii Panny.
To jeden z najpełniejszych zespołów malarstwa gotyckiego zachowanych w Hiszpanii, a jego wartość leży nie tylko w samych tablicach, lecz w tym, jak działały: były uporządkowaną opowieścią obrazkową dla ludzi, którzy nie umieli czytać, z czytelną kolejnością narracji od lewej do prawej i od dołu do góry.
Wyżej, na konsze absydy, rozciąga się ogromny fresk Sądu Ostatecznego tego samego autora, z piekłem przedstawionym ze sporą dosadnością. Zobaczyć obie rzeczy razem – uporządkowaną opowieść na dole, ostrzeżenie na górze – to zrozumieć, jak porozumiewał się z wiernymi średniowieczny kościół.
Torre del Gallo i krużganek
Wieża nad skrzyżowaniem naw, zwana Torre del Gallo od wieńczącego ją wiatrowskazu z kogutem, to jedno z najbardziej niezwykłych dzieł hiszpańskiego romanizmu: żebrowana kopuła na bębnie z dwoma rzędami okien, pokryta kamiennymi łuskami, o wyraźnych wpływach bizantyjskich, które dotarły tu prawdopodobnie przez Akwitanię.
Należy do niewielkiej grupy wież nad skrzyżowaniem naw na zachodzie Półwyspu Iberyjskiego – w Zamorze, w Toro i ta tutaj – które dzielą to rozwiązanie i nie mają odpowiednika w reszcie Europy. Z zewnątrz dobrze ją widać z Patio Chico, placyku z tyłu.
Krużganek, mocno przebudowany po trzęsieniu ziemi w Lizbonie z 1755 roku, prowadzi do kilku bardzo ciekawych kaplic. W jednej zachowały się średniowieczne organy piszczałkowe, jedne z najstarszych w Europie, które wciąż mogą zagrać, a w innej są grobowce z leżącymi figurami zmarłych wysokiej klasy.
Nie do przegapienia
Pięćdziesiąt trzy tablice
Retabulum Nicolása Florentina z połowy XV wieku to jeden z najpełniejszych zespołów malarstwa gotyckiego w Hiszpanii.
Sąd Ostateczny w absydzie
Ogromny fresk nad retabulum, z piekłem przedstawionym ze sporą dosadnością. To było ostrzeżenie.
Torre del Gallo
Żebrowana kopuła pokryta kamiennymi łuskami, o wpływach bizantyjskich. Są tylko trzy takie, wszystkie na zachodzie Półwyspu Iberyjskiego.
Organy, które wciąż grają
W jednej z kaplic przy krużganku zachowały się średniowieczne organy piszczałkowe, jedne z najstarszych używanych w Europie.
Jak to miejsce wpisuje się w twoje zwiedzanie Salamanki
Wchodzi się z wnętrza Nowej Katedry, a bilet jest wspólny, więc nie trzeba wybierać między jedną a drugą. Warto natomiast przemyśleć kolejność: najpierw wejść do nowej, a potem zejść do starej – wtedy kontrast jest pełny.
Z tyłu jest Patio Chico, mały placyk, z którego widać Torre del Gallo i romańską absydę, jeden z najcichszych zakątków starego miasta. Stamtąd schodzi się w stronę Huerto de Calixto y Melibea i rzeki.
Na starą katedrę z krużgankiem licz czterdzieści minut. A jeśli wybierzesz Ieronimus, trasa po wysokościach biegnie nad tą katedrą i pozwala zobaczyć wieżę nad skrzyżowaniem naw z perspektywy niemożliwej z ziemi.
Najczęstsze pytania
Co robili studenci w tej kaplicy?
Spędzali tam noc przed egzaminem doktorskim, sami, ucząc się przy grobie biskupa, który ją ufundował; siadali z nogami na sarkofagu, żeby „przeszła” na nich jego mądrość. Następnego dnia, jeśli zdali, wychodzili w triumfie; a jeśli nie, wymykali się małymi drzwiami, żeby nie pokazywać twarzy. Czyste studenckie nerwy, sześćset lat temu.
Dlaczego organy noszą imię Salinasa?
Od Francisca de Salinasa, muzyka z szesnastego wieku, niewidomego od dzieciństwa i profesora muzyki na tutejszym uniwersytecie. Grał tak, że wszyscy zaniemówili, a jednym z tych, którzy słuchali go zachwyceni, był fray Luis de León, który poświęcił mu jedną z najpiękniejszych od w języku: „Powietrze się rozjaśnia i przyobleka w piękno…”. Kiedy będziesz w środku i zobaczysz organy, pomyśl, że ta muzyka natchnęła wiersz, którego wciąż uczy się w szkołach.
