To niewielka krypta, jedyne, co zostało z kościoła San Cebrián, i nie miałaby większego znaczenia architektonicznego, gdyby nie to, że przez stulecia wierzono, iż diabeł uczył tu magii. Legenda jest tak znana, że dała tytuł utworom Cervantesa i Ruiza de Alarcóna, a z tego uniwersyteckiego miasta uczyniła europejski synonim zakazanej wiedzy.
Szkoła diabła
Legenda głosi, że diabeł prowadził tu kurs sztuk tajemnych dla siedmiu studentów przez siedem lat. Na koniec jeden z nich musiał zostać jako zapłata, a o tym, który, decydowało losowanie. To klasyczna konstrukcja paktu: za wiedzę płaci się duszą.
Najbardziej rozpowszechniona wersja dodaje zakończenie: zapłacić wypadło ostatniemu uczniowi, ale zdołał uciec, zostawiając za sobą swój cień, który został uwięziony w jaskini. Tego człowieka bez cienia utożsamia się z markizem de Villena, prawdziwą postacią z XV wieku, która miała sławę nekromanty.
To, że legendę umieszczono właśnie w Salamance, nie jest przypadkiem. Był to wielki uniwersytet Kastylii, miejsce, gdzie studiowano astronomię, medycynę i filozofię przyrody, a w ludowym wyobrażeniu granica między tymi dziedzinami wiedzy a magią była płynna. Każde miasto uczonych dorabia się w końcu swojej legendy o czarownikach.
Co tu naprawdę jest
Zachowała się krypta dawnego kościoła parafialnego San Cebrián, niewielkie sklepione pomieszczenie, które zostało po rozbiórce świątyni. Miasto kazało je zamurować w XVI wieku właśnie z powodu złej sławy, co w praktyce je ocaliło.
Wnętrze urządzono w powściągliwy, współczesny sposób: krypta jest odsłonięta, a tablice wyjaśniają, jak powstała legenda i jaką drogę przebyła w literaturze. To bardzo krótkie zwiedzanie, piętnaście minut, i bezpłatne.
Dookoła zostały resztki murów miejskich i bramy Puerta del Río, a całość leży na południowym skraju starego miasta, na odcinku z bardzo małym ruchem. Schody, które prowadzą tu w dół od ulicy, same w sobie są jednym z najmniej znanych zakątków miasta.
Nie do przegapienia
Siedmiu uczniów, siedem lat
Legenda mówi, że diabeł uczył tu sztuk tajemnych, a na koniec jeden ze studentów zostawał jako zapłata.
Człowiek bez cienia
Ostatni uczeń uciekł, zostawiając swój cień w pułapce. Utożsamia się go z markizem de Villena, prawdziwą postacią z XV wieku.
Zamurowano ją z powodu sławy
Miasto kazało ją zamknąć w XVI wieku właśnie z powodu legendy, i to ją ocaliło.
Pisał o niej Cervantes
Legenda dała tytuł utworom Cervantesa i Ruiza de Alarcóna, a z miasta uczyniła synonim zakazanej wiedzy.
Jak to miejsce wpisuje się w twoje zwiedzanie Salamanki
Leży na południowym skraju starego miasta, obok Colegio de Calatrava i pięć minut od obu katedr, na naturalnej drodze w dół ku Huerto de Calixto y Melibea i rzece.
Dobrze pasuje do trasy, która schodzi od zespołu katedralnego do rzymskiego mostu, obok murów i ogrodu. To zejście jest najmniej zatłoczoną częścią starego miasta i jedną z najprzyjemniejszych.
Jest bezpłatna, krótka i niczego nie wymaga. Jej wartość nie jest monumentalna, lecz narracyjna: pomaga zrozumieć, dlaczego Salamanka pojawia się w literaturze Złotego Wieku związana zarówno z wiedzą, jak i z magią.
Najczęstsze pytania
Czy ten markiz de Villena naprawdę istniał?
Tak, i był z krwi i kości: don Enrique de Villena, szlachcic z piętnastego wieku, prawdziwy uczony. Tłumaczył Wergiliusza i Dantego, pisał o astronomii, a nawet o kuchni. Ale był tak wykształcony i tak dziwny jak na swoje czasy, że ludzie wzięli go za czarownika. Kiedy zmarł, król kazał przejrzeć jego bibliotekę i spalić książki, które pachniały zakazaną magią. Z taką sławą nie dziwi mnie, że legenda wybrała właśnie jego.
Dlaczego akurat tutaj, szkoła diabła?
Jest pewien zbieg okoliczności, który wyjaśnia prawie wszystko. Zburzony kościół był poświęcony San Cebrián, czyli św. Cyprianowi. A ten święty, zanim się nawrócił, był według tradycji niezwykle potężnym magiem, zdolnym przywoływać demony; przez stulecia krążyła po Hiszpanii słynna „księga św. Cypriana”, pełna zaklęć i ukrytych skarbów. Wyobraź sobie: ciemna krypta z imieniem świętego czarownika… ludzie nie potrzebowali wiele więcej, żeby zapełnić ją diabłami i przeklętymi studentami.
