Madrid · Wat te zien

Plaza de España

Na de drukte van de Gran Vía is de Plaza de España een hap frisse lucht: een grote open ruimte met bomen, fonteinen en een horizon die zich verbreedt. In het midden, boven een vijver, twee bronzen figuren die je overal ter wereld zou herkennen: Don Quichot op zijn knokige knol en Sancho Panza op zijn ezel, aan de voeten van een Cervantes die in steen zit. En eromheen twee bakstenen reuzen uit de jaren vijftig die tientallen jaren de hoogste gebouwen van Spanje waren.

Het monument voor Cervantes

Het geheel ontstond uit een grote gedenkdag: in 1916 was het drie eeuwen geleden dat Cervantes was gestorven, en Spanje wilde hem groots eren. Het ontwerp is van de architect Rafael Martínez Zapatero en de beeldhouwer Lorenzo Coullaut Valera, en het werd tussen 1925 en 1930 in fasen gebouwd. Coullaut Valera stierf voordat het af was en het was zijn zoon Federico die het werk jaren later voortzette: twee generaties van dezelfde familie die de schepselen van de schrijver vorm gaven in steen en brons.

Cervantes zit bovenaan, en aan zijn voeten rijden zijn twee onsterfelijke personages in brons, vooruitkijkend alsof ze elk moment naar de sierra kunnen wegdraven. En hier komt het detail dat bijna niemand opmerkt: naast Don Quichot zijn twee vrouwenfiguren uitgehouwen die Dulcinea voorstellen. De ene is de echte boerendochter, Aldonza Lorenzo; de andere de geïdealiseerde dame die de ridder zich verbeeldt. Het monument vertelt in steen het verschil tussen de werkelijkheid en de droom, en daar gaat de hele Don Quichot over.

Het plein werd een paar jaar geleden volledig heringericht om het verkeer onder de grond te stoppen, bomen te planten en de ruimte terug te geven aan voetgangers. Vandaag is het op straatniveau verbonden met de Jardines de Sabatini en met de Templo de Debod, waarvoor je vroeger brede lanen moest oversteken.

De twee bakstenen reuzen

Aan de ene kant van het plein staat het Edificio España, voltooid in 1953; aan de andere kant, slanker, de Torre de Madrid, uit 1960. Ze werden gebouwd door de gebroeders Otamendi – uit dezelfde familie als de architect van het Palacio de Cibeles – midden in het franquisme, en toen de Torre de Madrid werd ingehuldigd, was die met zijn 142 meter het hoogste gebouw van Spanje, en gold hij bovendien als het hoogste gebouw van gewapend beton ter wereld. Zo'n hoogte alleen met beton optrekken was in die jaren een enorme krachttoer.

Het is propaganda-architectuur, monumenten voor het cement die de wereld moesten laten zien dat het Spanje van na de oorlog ook wolkenkrabbers kon hebben. Het Edificio España stond jarenlang verlaten en leeg, een spook midden in de stad, tot het niet lang geleden werd omgebouwd tot luxehotel.

Die ombouw bracht voor de bezoeker het beste van het geheel met zich mee: een dakterras dat open is voor publiek, rond de 27e verdieping, met het volledigste panorama van het westen van Madrid – de Templo de Debod, de Casa de Campo, de steile rand boven de rivier en de sierra. De betaalde toegang ligt tussen 8 en 15 euro, vaak met een drankje inbegrepen, en bij zonsondergang is reserveren verstandig.

In de winter biedt het plein bovendien seizoensattracties: een overdekte ijsbaan, een reuzenrad en af en toe een kerstmarktje, met prijzen rond 8-12 euro per schaatssessie.

Niet te missen

Don Quichot en Sancho in brons

De meest gefotografeerde beeldengroep van Madrid, het werk van twee generaties van de familie Coullaut Valera.

De twee Dulcinea's

Naast de ridder de echte boerendochter en de geïdealiseerde dame: de hele Don Quichot samengevat in steen.

De Torre de Madrid

142 meter, het hoogste gebouw van gewapend beton ter wereld toen het in 1960 werd ingehuldigd.

Het dakterras van het Edificio España

Uitzicht op Debod, de Casa de Campo en de sierra vanaf de 27e verdieping, met betaalde toegang.

Hoe het in je wandeling past

De Plaza de España is het natuurlijke eindpunt van de Gran Vía. Als je de laan naar het oosten afloopt, kom je langs het Edificio Carrión met zijn reclamebord van Schweppes, de Plaza del Callao, het Edificio Telefónica en, aan het eind, het Círculo de Bellas Artes en de Plaza de Cibeles.

En naar het westen, op vijf minuten lopen, ligt de Templo de Debod, de mooiste gratis zonsondergang van de stad: een Egyptische tempel van 2.200 jaar oud die zich spiegelt in een laagje water. Loop je 's middags over de Gran Vía, stem het dan zo af dat je hier een half uur voor zonsondergang aankomt.

Naar het noorden, twee straten omhoog, ligt het Cuartel del Conde Duque, een kazerne van de koninklijke garde uit 1717 met een spectaculair barok portaal van Pedro de Ribera, nu een cultureel centrum met binnenplaatsen waar 's zomers openluchtconcerten worden gehouden. De route “Gran Vía en het Moderne Madrid” van Viavoy loopt langs deze hele reeks, met een lokale gids in je oor.

Veelgestelde vragen

Waarom hebben ze dit monument precies hier opgericht?

Het ontstond uit een grote gedenkdag: in 1916 was het drie eeuwen geleden dat Cervantes stierf, en Spanje wilde hem groots eren met dit geheel. Het werk liep uit en was pas heel wat jaren later af, maar de reden was die ronde verjaardag. Daarom rijdt don Quichot in het hart van de stad: opdat de meest universele schrijver zijn plaats had in de hoofdstad.

Heeft één beeldhouwer dit allemaal gemaakt?

Nee, het is het werk van vader en zoon. Lorenzo Coullaut Valera begon eraan, maar hij stierf voordat hij het kon voltooien, en zijn zoon Federico zette het werk voort en voltooide het geheel jaren later. Daarom is het monument gaandeweg in delen gemaakt. Twee generaties van dezelfde familie die de schepselen van Cervantes vorm gaven in steen en brons. Mooi, vind je niet?

Ontdek Madrid en luister in je eigen tempo

Plaza de España maakt deel uit van onze tour Gran Vía en het moderne Madrid.

Viavoy-app

Andere plekken in Madrid

Plaza de Lavapiés

Plaza de Oriente

Plaza del Callao

Plaza del Dos de Mayo

Plaza Mayor

Puerta de Alcalá