Hoi! Ik ben Sanne, Madrileense, en vandaag neem ik je mee door het Madrid van de Habsburgers, het oude en koninklijke hart van mijn stad: dat labyrint van pleinen, slotkloosters, eeuwenoude taveernes en steegjes met eeuwen op hun rug.
Overzicht
We komen langs het klooster van Las Descalzas Reales, het Teatro Real, het Koninklijk Paleis, de Almudena-kathedraal, de Plaza de Oriente en de Plaza Mayor, en volgen het spoor van koningen, schilders en geheimen die bijna niemand kent. En er is goed nieuws: het bezoek binnen in Las Descalzas Reales, de kerk van San Ginés, het Teatro Real, het klooster van La Encarnación, het Koninklijk Paleis, de Almudena en San Nicolás zit bij deze wandeling inbegrepen: als we bij hun deuren aankomen, tik je en ga je met mij naar binnen.
Onze wandeling begint bij de Puerta del Sol, de navel van Spanje zelf. We beginnen.
Route
Je voelt hoe half Spanje hier voorbijkomt zonder het te beseffen. Je staat in de navel van het land, omringd door mensen die rennen, die elkaar kussen, die onder de klok op iemand wachten.
- 2
Kilómetro Cero
Op de grond, voor de Casa de Correos, ligt een granieten tegel met het silhouet van Spanje: dat is de Kilómetro Cero, de kilometer nul van waaruit de wegen van het land worden gemeten. En iets bijzonders: vanaf hier worden ook de straten van Madrid genummerd.
- 3
La Mariblanca
Let op dit witte marmeren beeld: de Mariblanca staat al sinds 1625 op het plein, toen ze uit Florence kwam. Het is een Venus, maar om te voorkomen dat ze met wellust in verband werd gebracht, voegden ze er een kruis aan toe en doopten haar om tot het Geloof.
- 4
Casa Labra
Je duwt de houten deur open en de geur van warme frituur slaat je tegemoet. Je bent in Casa Labra, een taverne die in 1860 opende en nauwelijks is veranderd. Loop naar de zinken bar en bestel het klassieke: een gepaneerde plak kabeljauw en een kroket, ook van kabeljauw, die hier legendarisch zijn.
Kijk omhoog naar deze gevel van steen en baksteen, sober, bijna streng, midden in de drukte van de winkels. Niemand zou raden wat er binnen schuilt. Merk op hoe stil hij van buiten is en maak je klaar, want achter deze muren wordt een van de ongelooflijkste schatten van Madrid bewaard.
- 6
Chocolatería San Ginés
Kijk even de Pasadizo de San Ginés in, waar sinds 1894 onafgebroken chocolade met churros wordt geserveerd. En wat weinig mensen weten: hij is bijna vierentwintig uur per dag open, en 's nachts mengen de feestvierders zich met wie komt ontbijten. Puur Madrid.
- 7
Kerk van San Ginés
Kijk omhoog naar deze kerk, want ze is veel ouder dan ze lijkt. Het is een van de oudste van Madrid: ze wordt al genoemd in documenten uit de dertiende eeuw, toen dit bijna een voorstad buiten de stadsmuur was.
- 8
Plaza de Isabel II
Je stapt een open plein op en ademt ineens op. Je staat op de Plaza de Isabel II, die iedereen gewoon Ópera noemt, naar de metro-ingang en naar het theater dat je voor je hebt.
- 9
Plaza de Ramales
Dit plein is klein, bijna een hoekje, makkelijk over te steken zonder te kijken. En toch: blijf hier even staan, want je loopt over een van de grote mysteries van Madrid. Let op de monoliet die het midden markeert.
Ga recht voor dit stenen gevaarte staan en kijk naar zijn vreemde, onregelmatige vorm, bijna als een schip dat tussen twee pleinen is geperst. Het heeft een zijde naar de Plaza de Isabel II en een andere, veel plechtigere, naar het Paleis.
Spreid je armen, want hier ademt Madrid eindelijk. Je staat op de Plaza de Oriente, die grote halfronde tuin tussen het paleis en het theater. Loop rustig tussen de gesnoeide heggen en let op de standbeelden van koningen om je heen, van witachtige steen, die vanaf hun sokkels naar je kijken.
- 12
Klooster van La Encarnación
Een beetje afgelegen van de menigte, op zijn eigen rustige pleintje, vind je dit klooster met een rustige gevel, rechte lijnen en een stenen wapenschild. Het werd gesticht door koningin Margaretha van Oostenrijk, echtgenote van Filips III, begin zeventiende eeuw, als klooster voor nonnen van adel.
- 13
Jardines de Sabatini
Loop naar de balustrade en laat je blik de ruimte nemen: voor je ligt een geometrische tuin, met perfect gesnoeide heggen, een waterspiegel en daarachter de noordgevel van het Koninklijk Paleis die zich tegen de lucht aftekent.
Kijk omhoog en laat je door deze immense witte gevel klein maken. Je staat voor het Koninklijk Paleis van Madrid, qua oppervlakte het grootste koninklijk paleis van heel West-Europa: meer dan drieduizend vertrekken. Laat je blik van het ene uiteinde naar het andere gaan en besef dat je hem niet in één keer helemaal kunt overzien.
Draai je om, recht tegenover het paleis, en kijk naar deze kathedraal. Merk iets vreemds op: de twee koepels, de kleuren, de sfeer tussen oud en modern. Er klopt iets niet helemaal, en je hebt gelijk. Dit is waarschijnlijk de kathedraal met de langste en vreemdste geschiedenis van Spanje.
- 16
De Arabische stadsmuur
Leg je hand op deze ruwe stenen: je raakt het oudste van Madrid aan. Het is een stuk stadsmuur uit de negende eeuw, uit de tijd dat dit de islamitische vesting “Mayrit” was. Daar komt letterlijk de naam van de stad vandaan: Madrid is Arabisch geboren.
- 17
Las Vistillas
Loop een stukje omhoog en laat de horizon zich voor je openen. Je staat op Las Vistillas, een van die uitkijkpunten die toeristen bijna nooit betreden maar waar de Madrilenen dol op zijn.
- 18
Plaza de la Paja
Loop door deze steile steegjes omhoog en ineens verdwijnt het lawaai.
- 19
Txakolina
Je loopt de Cava Baja af, dé straat van de taverna's bij uitstek, en halverwege de helling ligt Txakolina, een stukje Baskenland midden in het Madrid van de Habsburgers. Hier kom je niet om staand wat te knabbelen: hier kom je om te gaan zitten en goed te eten.
- 20
Calle del Codo
Dit steegje maakt een rechte hoek, als een arm: daarom heet het “del Codo”, van de elleboog. Men vertelt dat Quevedo het als urinoir gebruikte; een buurman schilderde een kruis met “hier wordt niet geplast”, en hij antwoordde: “je zet geen kruis waar geplast wordt”.
- 21
Plaza de la Villa
Blijf staan op dit beschutte plein, omsloten door gebouwen van roodachtige baksteen en steen, en besef dat je in een van de oudste en best bewaarde ensembles van het oude Madrid staat. Eeuwenlang, tot nog niet zo lang geleden, zat hier het stadhuis van de stad.
- 22
Kerk van San Nicolás
Loop een smalle straat in en je struikelt er bijna overheen, want deze kerk verstopt zich, ingeklemd tussen de huizen. Kijk omhoog naar de toren van baksteen, met zijn blinde boogjes en zijn sobere uitstraling: je kijkt naar het oudste christelijke bouwwerk dat in Madrid nog overeind staat.
Blijf voordat je naar binnen gaat even buiten staan en kijk naar de constructie: ijzer en glas, licht, elegant, bijna een doorzichtige kooi vol licht.
- 24
Cava de San Miguel
Deze hellende straat ligt op de oude gracht van de middeleeuwse stadsomheining, die in de zestiende eeuw werd gedicht. De huizen aan deze kant verbergen tot acht verdiepingen vanwege het ravijn: de hoogste van het oude Madrid, “a la malicia” om minder belasting te betalen.
- 25
Plaza del Conde de Barajas
Loop door deze steegjes van de oude binnenstad en je stuit bijna per ongeluk op dit kleine, bescheiden pleintje: de Plaza del Conde de Barajas.
- 26
Arco de Cuchilleros
Kijk omhoog: die monumentale boog die omhoog loopt naar het grote plein is de Arco de Cuchilleros, en hij dankt zijn naam aan de messenmakers en slijpers die hier hun werkplaatsen hadden en de slagers bevoorraadden.
- 27
Palacio de Santa Cruz
Kijk omhoog naar dit prachtige gebouw van rode baksteen en steen, met zijn twee torens bekroond door leistenen spitsen, die donkere, puntige naalden zo typerend voor het Madrid van de Habsburgers. Het is een van de elegantste barokke paleizen van de stad, uit de zeventiende eeuw.
Steek over onder een van de bogen van de zuilengang en ga naar binnen. Merk hoe de drukte van de steegjes achterblijft en deze enorme gesloten rechthoek zich voor je opent, aan alle vier de zijden omringd door roodachtige balkons, allemaal hetzelfde, allemaal gericht op het midden.
