Het is de huiskamer van Malasaña en een van de beste buurtpleinen van Madrid: kinderen in de zandbak, terrasstoelen, iemand die een gitaar stemt en een biertje dat twee uur duurt. In het midden is die bakstenen boog geen decoratie: het is het enige restant van het Cuartel de Monteleón, en eronder kijken de kapiteins Daoíz en Velarde in brons fel voor zich uit. Hier kwam op 2 mei 1808 het volk van Madrid in opstand tegen de troepen van Napoleon, met wat het bij de hand had: messen, scharen, knipmessen en stenen.
Van adellijke tuin tot slagveld
Voordat er terrassen en straatlantaarns waren, was dit allemaal de tuin van het Palacio de Monteleón, het buitenverblijf van een adellijk geslacht, bijna aan de rand van het Madrid van toen. Het leger gebruikte die ruime grond om er zijn artilleriedepot in te richten, ver van het centrum om veiligheidsredenen: het buskruit. Van het paleis is niets over; van de kazerne alleen dat stuk poort.
Op 2 mei 1808, terwijl de troepen van Napoleon Madrid bezet hielden, negeerden de kapiteins Luis Daoíz en Pedro Velarde het bevel om in de kazerne te blijven, openden de poorten en verdeelden de kanonnen onder buurtbewoners, vrouwen en jongelui. Ze hielden urenlang stand tegen het machtigste leger van Europa. Daoíz viel ter plekke; Velarde door een schot in de borst. Ze verloren de slag, maar ontstaken een oorlog die Spanje veranderde.
Het huidige monument, met de bewaarde boog en de twee bronzen beelden, werd in de 19e eeuw opgericht om de herinnering aan die dag vast te leggen. Het plein, dat later werd aangelegd, kreeg de naam van de datum. En de hele wijk kreeg uiteindelijk de achternaam van een ander slachtoffer van die dag: Manuela Malasaña, een borduurster van zeventien.
Het plein vandaag
Het contrast is het mooiste. Rond het monument ligt een zandbak met spelende kinderen, terrastafels die altijd vol zitten en mensen die op de grond liggen als het mooi weer is. Zo is Madrid precies: tragedie en alledaags leven op dezelfde vierkante meter. Niemand kijkt plechtig naar de boog, en waarschijnlijk is dat de beste manier om hem te eren.
Het belangrijkste moment is zondag rond het middaguur, tijd voor de vermout, als het plein het ontmoetingspunt van de hele wijk wordt. Het is ook een van de beste plekken van Madrid om te kijken zonder iets te doen: gezinnen, groepjes vrienden, muzikanten die improviseren en overal honden.
Op 2 mei, een feestdag in de regio Madrid, is het plein het toneel van herdenkingen, muziek en feestsfeer: het is de beste dag van het jaar om het te zien, al is het ook de drukste. En in het voorjaar vult het buurtfestival Pinta Malasaña de gevels en rolluiken van de straten eromheen met live geschilderde straatkunst.
Rond het plein beginnen de drie straten die de wijk het best samenvatten: de calle de la Palma, met bakkerijen, vinylwinkels en de legendarische bar El Penta; de calle del Espíritu Santo, met haar muurschilderingen; en de calle de Manuela Malasaña, de prettigste om te gaan zitten.
Niet te missen
De boog van Monteleón
Het enige wat over is van de artilleriekazerne waar de Spaanse Onafhankelijkheidsoorlog begon.
Daoíz en Velarde
De twee kapiteins die het bevel negeerden, in brons gebeeldhouwd, eeuwig midden in de actie.
De vermout op zondag
Het plein wordt de huiskamer van de wijk: het beste moment om het te zien zoals het is.
Pinta Malasaña
Het buurtfestival in het voorjaar dat de gevels eromheen vult met live geschilderde straatkunst.
Hoe het past in je wandeling door Malasaña
Dit plein is het natuurlijke vertrekpunt van elke wandeling door de wijk. Van hier ben je in tien minuten lopen bij de calle Fuencarral – de grote winkelader die Malasaña van Chueca scheidt – en bij het Museo de Historia de Madrid, met zijn barokke portaal van Pedro de Ribera en zijn maquette van de stad uit 1830, allebei gratis te bezoeken.
Naar het zuiden daal je in vijftien minuten af naar de Gran Vía en de Plaza del Callao; naar het oosten naar de Plaza de Chueca en de Mercado de San Antón, met dakterras. De hele wijk past in nauwelijks meer dan een vierkante kilometer en je loopt hem in ruim twee uur, met stops voor een drankje.
De route “Malasaña en La Movida” van Viavoy begint precies op dit plein en vertelt over de twee opstanden van de wijk – die van 1808 en die van de jaren tachtig – met een lokale gids in je oor, terwijl je in je eigen tempo en zonder verbinding loopt.
Veelgestelde vragen
Wat was hier voor het plein?
Voordat er terrassen en lantaarnpalen waren, waren dit allemaal de tuinen van het Palacio de Monteleón, het buitenverblijf van dat adellijke huis, bijna aan de rand van het toenmalige Madrid. Het leger maakte gebruik van dat ruime terrein om er zijn artilleriepark te vestigen, en daarom eindigde het buskruit precies in dit hoekje, ver van het centrum. Van het paleis is niets over; van de kazerne alleen dat stuk poort. Merkwaardig hoe een herenpark het toneel van een slag werd.
