Zaragoza'nın Mudéjar'ı: tuğlayla birinci sınıf mimari
Ebro vadisinde iyi taş olmadığı için geliştirilmiş eksiksiz bir süsleme dili. Kuleler nerede, onlarda neye bakılır ve hangi saatte, çünkü desen gölgeyle oluşur.
Aragon Mudéjar'ı Dünya Mirası ilan edilmiştir ve malzemeye bağlı bir kısıtlamanın nasıl bir üslup doğurabileceğinin muhtemelen Avrupa'daki en iyi örneğidir. Burada yakında iyi taş ocakları yoktur; bu yüzden alarife ustaları —Hristiyan fethinden sonra da çalışmayı sürdüren, Endülüs geleneğinden gelen yapı ustaları— tuğlaya dayanan eksiksiz bir dil geliştirdi.
Sabahın ortasında ya da akşamüstünün son saatlerinde git. Mudéjar deseni gölgeyle oluşur: tuğla çıkıntılı yerleştirilir ve yandan gelen ışığa ihtiyaç duyar. Öğle vakti kuleler düzleşir ve motif kaybolur.
Teknik olarak nasıl işler
Gölge, seramik ve tekrar.
İlke basit ve çok etkilidir: tuğla parçalar duvar düzleminden dışarı taşacak biçimde, çıkıntılı olarak yerleştirilir; böylece yandan vuran ışık gölge, gölge de deseni oluşturur. Motif ne boyanmış ne de oyulmuştur: duvar örgüsünün kendisiyle inşa edilmiştir.
Buna boşluklara gömülmüş yeşil ve beyaz sırlı çiniler eklenir; bunlar renk ve parlaklık katar, bazı durumlarda da yıldız ya da eşkenar dörtgen biçimli seramikler. Mat tuğla ile parlak sırın birleşimi etkiyi katlar.
Motif repertuvarı sınırlıdır ama sonsuz biçimde birleştirilir: eşkenar dörtgenler, sekizli geçme örgüler, birbirini kesen kör kemercikler, köşeli tuğla frizleri, sebka panoları. Bir kulede yukarı çıktıkça birkaç farklı süsleme kuşağı üst üste biner; böylece her bölümün kendi deseni olur.
Akılda tutmaya değer bir bilgi de var: bütün bunlar eldeki en ucuz malzemeyle, büyük gelirleri olmayan cemaat kiliseleri tarafından ve yerel işçilikle yapıldı. Aragon Mudéjar'ı mütevazı bir bütçeyle yapılmış en üst düzeyde bir mimaridir ve onu olağanüstü kılan da budur.
Muhtemelen şehrin en güzel kulesi: sekizgen; ardışık kuşaklar halinde eşkenar dörtgenler, sekizli geçme örgüler, kör kemercikler ve üst üste binen frizlerle. Tek bir gövdede neredeyse Aragon repertuvarının bir kataloğudur. İç mekânın saatleri çok kısıtlıdır, ama kule her zaman görülür.
Ona üçüncü katedral derler. XIV. yüzyıldan kalma sekizgen kulesi kule içinde kule yapısındadır; merdiven iç içe geçmiş iki gövdenin arasındadır ve bu şema doğrudan Muvahhit minarelerinden miras kalmıştır. İçeride Damián Forment'in bir retablosu, yani sunak panosu bulunur.
Birincisi, eski şehrin doğusundaki Magdalena kulesidir ve muhtemelen en güzelidir. Sekizgendir ve gömülü çinilerle birlikte farklı süslemelerden oluşan birkaç kuşağı, üslubun numune kataloğu gibi işleyen bir gövdede üst üste bindirir. Çevresindeki mahalle ortaçağ dokusunu korur ve eski şehrin en canlı mahallesidir.
İkincisi, batıdaki El Gancho mahallesinde bulunan San Pablo'nunkidir. Ek ilgi çekici yanı yapısaldır: aralarında merdiven bulunan, iç içe geçmiş iki sekizgen gövde; bu şema doğrudan Muvahhit minarelerinden gelir. Ve büyüklüğü ve kalitesiyle üçüncü katedral lakabını hak eden bir tapınaktadır.
Üçüncüsü ise bağımsız bir kule değil, bir duvardır: La Seo'nun parroquieta'sının, yani küçük cemaat şapelinin sokağa bakan yan cephesindeki duvar. Bütün yüzeyi bir duvar halısı gibi kaplayan, XIV. yüzyıldan kalma tuğla ve seramik bir panodur ve şehrin en zarif Mudéjar eseridir.
Başka bir nedenle görülmeye değer bir dördüncüsü de var: Plaza del Pilar'daki San Juan de los Panetes kulesi; alüvyonlu zemin üzerinde toprağın oturması yüzünden gözle görülür biçimde eğiktir. Eğimin algısı, bakılan açıya göre çok değişir.
Mudéjar neden Dünya Mirası olarak tanınıyor
UNESCO'nun kararı tek bir yapıyı değil, Aragon Mudéjar'ını bir bütün olarak tanır ve bu karar yerindedir: korunan şey eksiksiz bir kültürel olgudur, yani Endülüs tekniklerinin fetihten sonra yüzyıllar boyunca Hristiyan topraklarında yaşamayı sürdürmesi.
Bu kuleleri yapan alarife ustaları çoğu durumda terimin gerçek anlamıyla mudéjar'dı: Hristiyan topraklarında kalan, dinlerini ve zanaatlarını koruyan Müslümanlar. Katedral kanonikler meclisleri, cemaat kiliseleri ve soylular için çalıştılar ve dilleri bölgenin kendine özgü üslubuna dönüştü.
Bu süreklilik, yarımadanın başka bölgelerinde ortadan kalkmasından çok sonra, XVI. yüzyıla kadar sürdü ve bütün Aragon'a yayılmış devasa bir eserler bütünü üretti: Zaragoza'nın yanı sıra Teruel'de, Calatayud'da, Tarazona'da ve Jalón ile Jiloca vadilerinin onlarca köyünde olağanüstü kuleler vardır.
Yalnızca Zaragoza'dan geçen ziyaretçi için eski şehrin üç eseri olguyu anlamaya yeter. Ama yolculuk ili de kapsıyorsa, Teruel'in bunlardan herhangi biriyle yarışabilecek dört Mudéjar kulesi vardır.
Dış Mudéjar duvarı, yani parroquieta'nınki, şehrin en zarif eseridir: bütün yüzeyi bir duvar halısı gibi kaplayan çıkıntılı tuğla ve sırlı seramik. Meydanda değil, sokağa bakan yan cephededir ve pek çok kişi onu görmez.
Sekizgen kulesi, alüvyonlu zemin üzerindeki temelin farklı oturması yüzünden gözle görülür biçimde eğiktir. Meydanın bazı noktalarından zor fark edilir, bazılarından ise apaçık görünür. En iyi açı Torreón de la Zuda tarafındandır.
Fetihten sonra Hristiyan topraklarında çalışmayı sürdüren, Endülüs geleneğinden gelen alarife ustalarının geliştirdiği, ışık ve gölgeyle süsleme üretmek için çıkıntılı yerleştirilmiş tuğla ve sırlı seramik kullanan mimari dil. Malzemeye bağlı bir kısıtlamadan doğdu —Ebro vadisinde iyi taş yoktur— ve bir bütün olarak Dünya Mirası ilan edilmiştir.
Neden belirli bir saatte görmek gerekiyor?
Çünkü desen boyanmış ya da oyulmuş değildir: duvar düzleminden dışarı taşacak biçimde yerleştirilmiş tuğlanın kendisiyle inşa edilmiştir; böylece yandan gelen ışık gölge, gölge de motifi oluşturur. Öğle vakti, güneş tepedeyken kuleler görsel olarak düzleşir ve süslemenin büyük bölümü okunmaz hale gelir.
Zaragoza'nın en önemli kuleleri hangileri?
Eski şehrin doğusundaki, muhtemelen en güzeli olan Magdalena Kilisesi'nin kulesi; El Gancho mahallesindeki, Muvahhit minarelerinden miras kalan kule içinde kule yapısıyla San Pablo'nunki; ve kule olmasa da şehrin en zarif eseri olan La Seo'nun parroquieta duvarı.
İç mekânlar gezilebilir mi?
Zorlukla: hem Magdalena'nın hem de San Pablo'nun ibadete bağlı, çok kısıtlı saatleri vardır ve onları kapalı bulmak kolaydır. Görülmesi gereken şey olan kuleler ise sokaktan, her saatte ve hiçbir şey ödemeden izlenebilir. La Seo'nun ise geniş bir ziyaret saati ve ücretli girişi vardır.
San Juan de los Panetes kulesi neden eğri?
Temelin farklı oturması yüzünden: Ebro'nun eski yatağının yakınında, yumuşak ve düzensiz alüvyonlu zemin üzerine yükseltildi ve zemin zamanla düzensiz biçimde çöktü. Başka bir ölçekte Pisa örneğindeki mekanizmanın aynısıdır. Yüzyıllardır bu haldedir ve bina yıkılmamıştır.
Aragon'da başka Mudéjar var mı?
Hem de çok; UNESCO'nun kararı tek tek eserleri değil, bölgesel bütünü kapsar. Zaragoza'nın yanı sıra Teruel'de —bunlardan herhangi biriyle yarışan dört tane—, Calatayud'da, Tarazona'da ve Jalón ile Jiloca vadilerinin onlarca köyünde olağanüstü kuleler vardır.
Pratik bilgiler
Üç temel yapıMagdalena kulesi, San Pablo kulesi ve La Seo'nun parroquieta duvarı.
En iyi saatSabahın ortası ya da günün son saatleri: desen gölgeyle oluşur ve yandan gelen ışık ister.
ÜcretsizBütün kuleler sokaktan görülür. İç mekânların ibadete bağlı saatleri kısıtlıdır.
La SeoMudéjar duvarı meydanda değil, sokağa bakan yan cephededir. Etrafından dolaşmak gerekir.
İlginç bir ayrıntıSan Juan de los Panetes kulesi eğiktir ve bu, bazı açılardan ötekilerden daha çok fark edilir.
Daha ötesiYolculuk Aragon'da sürüyorsa, Teruel'in bunlarla yarışan dört kulesi vardır.
Haritada
🎧 Viavoy ile
Zaragoza şehrini gez ve kendi temponda dinle
Viavoy'u indir ve Zaragoza şehrini istediğin zaman çevrimdışı gez.
başlangıç 2,99 €· tek seferlik ödeme
City Pass · 9,99 €3 gün, Zaragoza şehrindeki tüm turlar