Als je vanuit Lavapiés afdaalt naar de ronda de Valencia, word je onthaald door een neomudejar gebouw van baksteen met enorme affiches en jonge mensen die met stoffen tassen in en uit lopen. Dit is La Casa Encendida, een cultureel centrum waar altijd wel iets lijkt te gebeuren: een fototentoonstelling, een workshop, een concert, een openluchtvoorstelling op het dakterras. Het is de zuidgrens van de wijk, het punt waar Lavapiés uitkijkt over de rest van de stad, en een van de beste plekken om de hedendaagse cultuur van Madrid de pols te voelen.
Een naam uit een gedicht
Het gebouw verrees begin 20e eeuw als hoofdzetel van de oude spaarinstelling die het centrum vandaag draagt, in die neomudejar baksteen die Madrid eind 19e eeuw omarmde voor scholen, kerken en arena's. Het keek met een schuin oog naar de architectuur van al-Andalus, met zijn blinde boogjes en geometrische patronen, en het resultaat heeft een onmiskenbaar Madrileense uitstraling.
De naam is geen reclamevondst: hij komt van “La casa encendida”, de dichtbundel die Luis Rosales in 1949 publiceerde, en het waren zijn erfgenamen die toestemming gaven om de titel te gebruiken. In het gedicht is het huis “verlicht” door de herinnering en door de dierbaren die er woonden, niet door gloeilampen. Een volmaakte naam voor een plek die inderdaad nooit uitgaat.
Sinds de opening als cultureel centrum begin jaren 2000 is La Casa Encendida uitgegroeid tot een van de meest consistente programmeringen van Madrid op het gebied van hedendaagse kunst, documentairefilm, experimentele muziek, milieu en educatieve programma's. Een groot deel van het aanbod is gratis of kost een symbolisch bedrag, iets wat zelden voorkomt bij instellingen van dit niveau.
Wat er binnen te vinden is (en op het dakterras)
Het centrum is verdeeld over vier verdiepingen en is tegelijk tentoonstellingsruimte, bioscoop, leslokaal en bibliotheek. De tijdelijke tentoonstellingen gaan meestal over fotografie, videokunst en installaties, met internationale namen en sterke curatie; de bioscoop programmeert documentaires en thematische reeksen; en de mediatheek is een open werkruimte waar buurtbewoners en studenten veel gebruik van maken.
Het geheim dat veel Madrilenen pas na jaren ontdekken, zit boven: het dakterras, een tuin hoog boven de stad met uitzicht over de daken van het zuidelijke centrum, waar ze in de zomer openluchtbioscoop, concerten en muzieksessies met de zonsondergang op de achtergrond organiseren. De zomervoorstellingen raken vol, dus koop je kaartje zodra ze online staan.
Op de begane grond zijn een café en een gespecialiseerde boekwinkel. En omdat het centrum een uitgesproken sociale en ecologische roeping heeft, vind je er vaak workshops, stadsmoestuinen, ruilmarkten en gezinsactiviteiten in het weekend. De toegang tot het gebouw is gratis; je betaalt alleen voor sommige activiteiten, bijna altijd minder dan 5 euro.
Niet te missen
Het dakterras
Een tuin hoog boven de stad met zomerbioscoop, concerten en uitzicht over de daken van het zuidelijke centrum.
De tentoonstellingen
Fotografie, videokunst en installaties met internationale curatie en een heel betaalbare toegang.
De poëtische naam
Ontleend aan het boek van Luis Rosales uit 1949, met toestemming van zijn erfgenamen.
De neomudejar baksteen
De stijl die Madrid eind 19e eeuw omarmde, met blinde boogjes en geometrie uit al-Andalus.
Hoe het in je wandeling door Lavapiés past
La Casa Encendida sluit de natuurlijke route door de wijk af. Vanaf het Cine Doré aan de noordkant, via de calle de Argumosa, de Plaza de Lavapiés en de Mercado de San Fernando, ben je hier na zo'n vijfentwintig minuten heuvelaf wandelen. Op tweehonderd meter ligt La Tabacalera, de andere grote culturele broedplaats van de wijk, veel rauwer en in zelfbeheer: het contrast tussen de twee is perfect.
Het ligt ook heel dicht bij de Paseo del Arte: het Museo Reina Sofía ligt op tien minuten lopen, dus je kunt de Guernica en een tentoonstelling van hedendaagse fotografie aan elkaar rijgen zonder vervoer te nemen. En station Atocha, met zijn tropische tuin onder de ijzeren overkapping uit de 19e eeuw, ligt op een kwartier.
Kijk naar het programma voordat je gaat, want het gebouw verandert helemaal met wat er op de affiche staat. Wil je de context van de wijk eromheen – de tachtig nationaliteiten, de corralas (volkshuizen met galerijen rond een binnenplaats), het verhaal van de sigarenmaaksters – dan eindigt de route “Multicultureel Lavapiés” van Viavoy precies hier, met een lokale gids die het vertelt terwijl je loopt.
Veelgestelde vragen
Waar komt die zo mooie naam vandaan?
Van een prachtige dichtbundel. Ze heet zo naar “La casa encendida”, die in 1949 werd gepubliceerd door de dichter uit Granada Luis Rosales, en het waren zijn erfgenamen die toestemming gaven om de titel te gebruiken. In het gedicht is het huis “verlicht” door de herinnering en door de dierbaren die er woonden, niet door de lampen. Een ronde naam voor een plek die inderdaad nooit uitgaat. De poëzie die de cultuur van de wijk haar naam geeft.
