Nasrydzka Ronda: łaźnie, Mina i to, co zostało z 1485 roku
Łaźnie ocalone przez zapomnienie, schody z dwustu stopni, które przesądziły o upadku miasta, i ślady, które wciąż są na swoim miejscu pod warstwą chrześcijańską.
Ronda była muzułmańska przez prawie osiem wieków i upadła 22 maja 1485 roku, po krótkim, ale decydującym oblężeniu. Uderza to, ile przetrwało tę datę: łaźnie, które należą do najlepiej zachowanych w Europie, schody wykute w urwisku, które wyjaśniają, dlaczego miasto upadło, mihrab we wnętrzu kościoła i pałace, w których nikt nie zatarł tego, co było wcześniej.
Łaźnie arabskie przetrwały, bo chrześcijanie przestali z nich korzystać: budynek opustoszał i skończył jako garbarnia. To zapomnienie sprawiło, że dotrwały do dziś niemal nienaruszone.
Łaźnie i dlaczego wciąż stoją
Koniec XIII wieku, nad potokiem.
Leżą na dole, nad potokiem i obok dawnej dzielnicy garbarzy, i to położenie nie jest przypadkowe: woda musiała dopływać grawitacyjnie. Koło wodne podnosiło wodę z koryta do zbiornika, a stamtąd kanałami rozprowadzano ją do sal.
Hammam nie był tylko miejscem, gdzie się myto. Przed wejściem do meczetu trzeba było się oczyścić, więc pełnił funkcję religijną; ale przede wszystkim był instytucją społeczną, w której wśród pary zawierano interesy i kojarzono małżeństwa. Pół świątynia, pół plac publiczny.
Układ jest klasyczny i przechodzisz go w tej samej kolejności co dawni bywalcy: sala zimna, sala letnia i sala gorąca, ze stopniowymi zmianami temperatury. To system rzymskich term, przejęty i przystosowany, łącznie z hypokaustem: piec ogrzewał powietrze, które krążyło pod posadzką wspartą na niewielkich filarkach i unosiło się w ścianach.
Największe wrażenie robią sklepienia przebite dziesiątkami świetlików w kształcie ośmioramiennych gwiazd. Nie są ozdobą: regulowały dopływ światła i ujście pary. Dziś, gdy sale są suche, rzucają na posadzkę konstelacje świetlnych punktów.
Piętnaście minut w dół od mostu Puente Nuevo, a podejście z powrotem jest wymagające. Wstęp bardzo tani, wliczony w bilet łączony na zabytki miejskie. Projekcja z objaśnieniami bardzo się przydaje: bez kontekstu budynek może wyglądać jak zwykły zespół pustych sklepionych sal.
Najstarszy z trzech mostów Rondy, mauretańskiego pochodzenia, nad potokiem Arroyo de las Culebras. Obok niego była brama wodna otoczonego murami miasta. To najniższy punkt miasta i stąd zaczyna się podejście z powrotem na stare miasto.
Ronda jest nie do zdobycia dzięki położeniu: miasta nad stumetrowym wąwozem nie da się wziąć szturmem. Ma jednak oczywisty problem konstrukcyjny: woda jest na dole. Rozwiązanie go było kluczem do każdej długiej obrony.
W XIV wieku nasrydzki król Abomelic kazał wykuć w litej skale sekretne schody, które schodzą od Casa del Rey Moro aż do rzeki: ponad dwieście stopni we wnętrzu urwiska. Wnoszono nimi wodę w ludzkich łańcuchach, w skórzanych bukłakach, dniem i nocą. Kroniki podają, że robili to skuci łańcuchami chrześcijańscy jeńcy, i dlatego nazywa się je też schodami niewolników.
Podczas oblężenia w 1485 roku wojska markiza Kadyksu odcięły dostęp do tej Miny, czyli schodów, i pozbawiona wody Ronda upadła w ciągu kilku dni. Żaden mur nie został przełamany: miasto przegrało przez problem z zaopatrzeniem.
Dziś możesz zejść na sam dół i to najbardziej poruszające zwiedzanie w Rondzie. Ale wiedz, że to ponad dwieście nierównych, wilgotnych i śliskich stopni w dół i z powrotem, bez żadnej alternatywy i bez windy. To nie jest trasa dla osób z problemami z poruszaniem się.
Co przetrwało na górze
Na starym mieście śladów zostało więcej, niż się wydaje. Pałac Mondragón był rezydencją nasrydzkiego namiestnika i zachowuje mauretańskie dziedzińce z łukami podkowiastymi, stropy kasetonowe w stylu mudéjar i dekoracje stiukowe, pod portalami już renesansowymi. Nikt nie zatarł tego, co było wcześniej: dobudowywano kolejne warstwy na wierzchu.
W kościele Santa María la Mayor, wzniesionym dokładnie na miejscu wielkiego meczetu, zachował się łuk mihrabu w pierwotnym miejscu, wewnątrz świątyni. Dziedziniec z drzewkami pomarańczowymi zajmuje miejsce dawnego sahnu, dziedzińca ablucji, a dzwonnicę wzniesiono na trzonie minaretu.
Casa del Gigante to nasrydzki dom pałacowy z XIV wieku, mały i bardzo rzadko odwiedzany, z dziedzińcem, dekoracjami stiukowymi i oryginalnymi stropami kasetonowymi. To jeden z niewielu zachowanych mauretańskich domów w Andaluzji poza Granadą i daje bardzo bezpośrednie wyobrażenie o tym, jak tu mieszkano.
Jest też brama Puerta de Almocábar z trzema łukami ustawionymi pod kątem, między dwiema okrągłymi wieżami, przez którą weszły wojska kastylijskie. Nad nią cesarski orzeł, którego umieścił Karol V, kiedy ją przebudował. Odczytany w tej kolejności zespół opowiada całą historię bez potrzeby tablicy.
Nazwa kłamie dwa razy: ani budynek nie jest taki stary, ani nie mieszkał tu żaden mauretański król. Ale Mina z XIV wieku jest prawdziwa, a z nią tarasowe ogrody, które Forestier zaprojektował w 1912 roku nad wąwozem, z bocznym widokiem na most Puente Nuevo, jakiego nie daje żadne inne miejsce.
Patio Mudéjar z łukami podkowiastymi i azulejos, a dwadzieścia kroków dalej Patio Castellano o klasycznych proporcjach: dwie kultury bez wychodzenia z budynku. Wiszące ogrody w głębi są wliczone w bilet wstępu i dają najlepszy widok na góry Serranía.
Dlaczego łaźnie arabskie w Rondzie są tak dobrze zachowane?
Paradoksalnie dzięki zapomnieniu. Po zdobyciu miasta w 1485 roku chrześcijanie patrzyli na te budynki nieufnie, przestali z nich korzystać i zespół skończył jako garbarnia. Ten brak użytku, który wtedy był pogardą, sprawił, że dotrwały niemal nienaruszone i dziś uchodzą za najlepiej zachowane w Europie.
Czym są świetliki w kształcie gwiazd?
To otwory w kształcie ośmioramiennych gwiazd, które przebijają sklepienia. Nie są ozdobą: regulowały dopływ światła i ujście pary w każdej sali. Kiedy łaźnia działała, tworzyły słupy światła przecinające gorącą mgłę; dziś, gdy sale są suche, rzucają na posadzkę konstelacje.
Jak Ronda upadła w 1485 roku?
Przez wodę. Miasto jest nie do zdobycia dzięki położeniu nad stumetrowym wąwozem, ale woda jest na dole i wnoszono ją sekretnymi schodami wykutymi w urwisku w XIV wieku. Kiedy wojska markiza Kadyksu odcięły dostęp do Miny, miasto upadło w ciągu kilku dni, choć nie przełamano żadnego muru.
Czy można zejść Miną na sam dół?
Tak, to część zwiedzania Casa del Rey Moro. To ponad dwieście nierównych, wilgotnych i śliskich stopni wykutych w skale, w dół i z powrotem, bez windy i bez alternatywy. To nie jest trasa dla osób z problemami z poruszaniem się i warto mieć buty z dobrą przyczepnością. W zamian to najbardziej poruszająca rzecz w mieście.
Co zostało z muzułmańskiej Rondy poza łaźniami?
Łuk mihrabu zachowany na swoim miejscu w kościele Santa María la Mayor, mauretańskie dziedzińce i stropy kasetonowe pałacu Mondragón, Casa del Gigante – nasrydzki dom pałacowy z XIV wieku – brama Puerta de Almocábar z łukami ustawionymi pod kątem i kilka odcinków murów, a do tego arabski most San Miguel.
W jakiej kolejności najlepiej to zwiedzać?
Z góry na dół, korzystając z grawitacji: od mostu Puente Nuevo przez Casa del Rey Moro z Miną, potem most Puente Viejo i arabski most San Miguel, a na końcu łaźnie w najniższym punkcie. Powrót to samo podejście, więc najlepiej zrobić go w porannym chłodzie albo o zachodzie słońca.
Informacje praktyczne
ŁaźnieCalle San Miguel, dolna część miasta. Wstęp bardzo tani, wliczony w bilet łączony na zabytki miejskie.
MinaW Casa del Rey Moro. Ponad dwieście wilgotnych stopni w dół i z powrotem.
Ślady na górzeMihrab w Santa María, nasrydzkie dziedzińce w pałacu Mondragón i Casa del Gigante.
TrasaOd mostu w dół: Rey Moro, Puente Viejo i łaźnie. Powrót to samo podejście.
Ile czasuDługie pół dnia, jeśli zwiedzasz Minę i łaźnie.
ObuwieZ dobrą przyczepnością: Mina i ścieżki w wąwozie są wilgotne i nierówne.
Na mapie
🎧 Z Viavoy
Spaceruj po Ronda i słuchaj we własnym tempie
Pobierz Viavoy i zwiedzaj Ronda offline, kiedy chcesz.