Puente Nuevo w Rondzie: jak go zbudowano i skąd go oglądać
Poprzedni most zawalił się i zabił pięćdziesiąt osób, a na wyciągnięcie z tego lekcji trzeba było czekać trzydzieści cztery lata. Cztery punkty widokowe, które naprawdę działają, i legendy, które warto rozebrać na części.
Prawie sto metrów powietrza pod stopami, pionowa skała po obu stronach, a w dole zielona nitka rzeki Guadalevín. To wizerunek Rondy znany na całym świecie i jedno z najśmielszych dzieł inżynierii XVIII wieku. Najrzadziej jednak opowiada się o tym, co było wcześniej: o innym moście, postawionym w pośpiechu w 1735 roku, który runął sześć lat później.
Mostu prawie nigdy nie widać w całości z miejsca, z którego ludzie na niego patrzą. Z góry widać tylko balustradę; żeby naprawdę go zobaczyć, trzeba zejść do kanionu albo poszukać jednego z bocznych punktów widokowych.
Katastrofa i lekcja na trzydzieści cztery lata
Dlaczego ma trzy łuki, a nie jeden.
W 1735 roku postawiono tu most z jednym ogromnym łukiem, który przeskakiwał przepaść za jednym zamachem. Było to szybkie, efektowne i lekkomyślne: w 1741 roku most się zawalił i pociągnął za sobą na śmierć około pięćdziesięciu osób. Ronda zrozumiała, że ten kanion nie znosi dróg na skróty.
Obecny most zaczęto budować w 1759 roku i ukończono dopiero w 1793, pod kierunkiem inżyniera z Aragonii José Martín de Aldehuela. Różnica tkwi w koncepcji: zamiast jednego łuku – trzy łuki oparte na samym dnie wąwozu Tajo, z dwoma filarami, które schodzą aż do skały koryta rzeki.
Taka budowa jest wolniejsza, droższa i nieporównanie trudniejsza, bo wymaga pracy na dnie stumetrowego wąwozu przy użyciu środków z XVIII wieku. Ale właśnie dzięki temu most stoi nieruchomo od dwustu trzydziestu lat, a przez dziesięciolecia należał do najwyższych mostów świata.
Cały kamień pochodzi z samej przepaści: ciosy wydobyto z dna wąwozu Tajo, u stóp budowy. Wciągnięcie każdego bloku na tę wysokość było niemal tak trudne jak jego ułożenie i w dużej mierze tłumaczy trzydzieści cztery lata, które pochłonęła budowa.
Przejście jest bezpłatne i możliwe o każdej porze. Nad środkowym łukiem znajduje się komora zawieszona w pustce, która była wartownią, aresztem, a w czasie hiszpańskiej wojny domowej więzieniem; dziś mieści centrum dla zwiedzających z osobnym, niedrogim biletem.
Balkon wysunięty nad przepaść, trzydzieści sekund od centrum, z którego widać boczny łuk i całą głębokość wąwozu. Jest bezpłatny i daje najlepszy widok na most bez schodzenia do kanionu. Nosi imię inżyniera, który most zbudował.
Pierwsza dotyczy komory nad środkowym łukiem, kamiennego pomieszczenia dosłownie zawieszonego w pustce, do którego wchodzi się od strony balustrady. Była wartownią, potem aresztem, a w czasie hiszpańskiej wojny domowej więzieniem. Stąd biorą się opowieści o więźniach zrzucanych z niej w przepaść.
W czasie wojny w Rondzie, jak w całej Hiszpanii, doszło do wielu aktów przemocy, ale konkretna wersja o egzekucjach przez zrzucanie z mostu pochodzi w dużej mierze z literatury – Hemingway umieścił podobną scenę w powieści „Komu bije dzwon” – a nie z dokumentów historycznych. Warto ją opowiadać z takim dystansem.
Druga głosi, że sam architekt zginął, spadając z mostu, gdy próbował wykuć w kamieniu datę ukończenia budowy. To po prostu nieprawda: Aldehuela zmarł spokojnie w Maladze lata później, a pracował tam dalej, między innymi przy akwedukcie San Telmo.
Ciekawe jest to, że obie legendy mówią coś prawdziwego o tym miejscu: przyprawia ono o zawrót głowy, a zawrót głowy rodzi opowieści. Komora istnieje, przepaść istnieje, a most robi wrażenie bez potrzeby sięgania po którąkolwiek z tych historii.
Cztery miejsca, z których warto na niego patrzeć
Pierwsze, i najgorsze, to widok z góry: widać tylko balustradę i przepaść, a nie most. Prawie wszyscy na tym poprzestają, robią zdjęcie wąwozu i odchodzą przekonani, że go widzieli.
Drugie to Mirador de Aldehuela, trzydzieści sekund dalej, z widokiem na boczny łuk i całą głębokość przepaści. Jest bezpłatny i wystarczy temu, kto nie chce schodzić. Trzecie to ogrody Casa del Rey Moro, zawieszone nad wąwozem, z zupełnie inną perspektywą z boku.
A czwarte, to, które naprawdę wynagradza wysiłek, to dno wąwozu Tajo. Ścieżka schodzi od mostu w jakieś dwadzieścia minut, ze stopniami i nierównymi odcinkami, aż do koryta rzeki. Stamtąd most ukazuje się w całości, ze stu metrami kamienia nad tobą i środkowym łukiem wyciętym na tle nieba.
Licz się z tym, że powrót prowadzi cały czas pod górę, a ścieżka wymaga odpowiedniego obuwia. W zamian dostajesz jedyny obraz, który wyjaśnia, o czym mowa, gdy się mówi, że Ronda jest zbudowana nad przepaścią.
Jej tarasowe ogrody, zaprojektowane przez Forestiera w 1912 roku, wiszą nad wąwozem i dają boczny widok na most, jakiego nie zobaczysz z żadnego innego miejsca. Kryje też Minę, schody o dwustu stopniach wykute w skale aż do rzeki.
Miejsce, w którym most wychodzi po stronie dzielnicy Mercadillo, z paradorem (państwowym hotelem w zabytkowym budynku) urządzonym w dawnym ratuszu. Stąd zaczyna się zejście do punktu widokowego i wejście do komory w środkowym łuku.
Ma około dziewięćdziesięciu ośmiu metrów od koryta rzeki Guadalevín do jezdni. Zbudowano go między 1759 a 1793 rokiem, z trzema łukami opartymi na dnie kanionu, i przez dziesięciolecia należał do najwyższych mostów świata.
Czy to prawda, że wcześniej zawalił się tu inny most?
Tak. W 1735 roku postawiono tu most z jednym ogromnym łukiem, budowany w pośpiechu, który zawalił się w 1741 roku i pociągnął za sobą na śmierć około pięćdziesięciu osób. Ta katastrofa tłumaczy, dlaczego obecny most ma trzy łuki oparte na dnie kanionu i dlaczego jego budowa trwała trzydzieści cztery lata.
Co jest w komorze nad środkowym łukiem?
Centrum dla zwiedzających poświęcone budowie mostu, z osobnym, niedrogim biletem. To pomieszczenie było wartownią, potem aresztem, a w czasie hiszpańskiej wojny domowej więzieniem. Stąd biorą się legendy o więźniach zrzucanych w przepaść, które pochodzą w dużej mierze z literatury, a nie z dokumentów.
Czy architekt zginął, spadając z mostu?
Nie, to często powtarzana i fałszywa legenda. Opowiada się, że Martín de Aldehuela spadł w przepaść, próbując wykuć w kamieniu datę ukończenia budowy, ale zmarł spokojnie w Maladze wiele lat po zakończeniu prac; pracował tam dalej, między innymi przy akwedukcie San Telmo.
Jak zejść na dno wąwozu Tajo?
Ścieżką, która zaczyna się obok mostu i schodzi w jakieś dwadzieścia minut, ze stopniami i nierównymi odcinkami ziemi i skały. Wymaga obuwia z przyczepną podeszwą i nie jest oświetlona, więc lepiej nie schodzić o zmierzchu. Powrót prowadzi cały czas pod górę i kosztuje znacznie więcej wysiłku niż zejście.
Czy warto zejść?
To właśnie odróżnia zwykłe zwiedzanie od dobrego. Z góry widać tylko balustradę i wąwóz; z dna ukazuje się cały most, ze stu metrami kamienia nad tobą i środkowym łukiem wyciętym na tle nieba. To jedyny obraz, który naprawdę wyjaśnia, czym jest Ronda.
Informacje praktyczne
GdziePlaza de España, dokładne centrum Rondy, między dzielnicą Mercadillo a starym miastem.
CenaPrzejście jest bezpłatne. Centrum dla zwiedzających w komorze ma osobny, niedrogi bilet.
Najlepszy widokDno wąwozu Tajo, 20 minut w dół ścieżką. Powrót cały czas pod górę.
Za darmoMirador de Aldehuela, trzydzieści sekund od mostu, z widokiem na boczny łuk.
Najlepsza godzinaZachód słońca, kiedy światło wpada do kanionu, a kamień rozpala się.
UwagaŚcieżka na dno wymaga obuwia z przyczepną podeszwą i nie jest oświetlona.
Na mapie
🎧 Z Viavoy
Spaceruj po Ronda i słuchaj we własnym tempie
Pobierz Viavoy i zwiedzaj Ronda offline, kiedy chcesz.