De pre-romaanse kunst van Oviedo: fresco's zonder figuren en een fontein die uniek is in Europa
Geschiedenis · Oviedo

De pre-romaanse kunst van Oviedo: fresco's zonder figuren en een fontein die uniek is in Europa

Een hofkunst uit de 9e eeuw die op niets anders lijkt, in de hoofdstad van een koninkrijk dat standhield toen het halve schiereiland al-Andalus was.

Leestijd 8 min · Bijgewerkt in 2026
🎧 In de route De Universiteit, Santullano en het oude Vetusta

In de 8e eeuw, toen het halve schiereiland onder islamitisch bewind stond, koos een koning die Alfons II heette een heuvel uit en bouwde er een hoofdstad. Van dat koninkrijk Asturië is een eigen kunst overgebleven, zonder weerga in Europa, en in Oviedo staan twee werken die nergens anders op het continent bestaan.

La Foncalada is het enige bewaarde burgerlijke bouwwerk voor openbaar gebruik uit de hele Europese vroege middeleeuwen. Het is geen kerk en geen paleis: het is een fontein, en er stroomt nog altijd water uit.

De koning die een hoofdstad maakte

Alfons II de Kuise regeerde meer dan vijftig jaar, van 791 tot 842, een van de langste regeringen van de hele middeleeuwen op het schiereiland. Juist die tijd stelde hem in staat om een complete hoofdstad uit het niets op te bouwen.

Ze noemden hem “de Kuise” omdat hij nooit trouwde en geen nakomelingen naliet, iets uiterst zeldzaams voor een middeleeuwse koning. Hij koos deze heuvel uit en liet er een complex van paleizen en kerken verrijzen dat van Oviedo een hofstad maakte.

Van dat geheel staat weinig meer overeind: uit de kerk van El Salvador ontstond de kathedraal, die gotisch is; San Tirso el Real werd zo vaak herbouwd dat er maar één oorspronkelijk venster over is.

En er kwam nog iets anders uit voort: in de 9e eeuw ging Alfons II persoonlijk bidden bij het pas ontdekte graf van de apostel Jakobus. Hij was de eerste gedocumenteerde pelgrim uit de geschiedenis, en zijn route is vandaag de Camino Primitivo, de oorspronkelijke pelgrimsroute naar Santiago, sinds 2015 Unesco-werelderfgoed.

1San Julián de los Prados

San Julián de los Prados

📍 Aan de rand van de oude binnenstad

De grootste kerk van de Asturische pre-romaanse kunst, uit het begin van de 9e eeuw, met het belangrijkste ensemble pre-romaanse muurschilderingen van Europa.

2La Foncalada

La Foncalada

📍 Calle Foncalada

Een fontein uit de 9e eeuw die nog steeds werkt: het enige bewaarde burgerlijke bouwwerk voor openbaar gebruik uit de hele Europese vroege middeleeuwen.

🎧 Met Viavoy

Ontdek Oviedo in je eigen tempo

Download de app en ontdek Oviedo offline, wanneer je wilt. Loop de wandelroute De Universiteit, Santullano en het oude Vetusta met een lokale gids in je oor.

Meer over Viavoy →

Santullano: fresco's zonder één mens

San Julián de los Prados —Santullano voor de inwoners van Oviedo— is de grootste bewaarde kerk van de Asturische pre-romaanse kunst. Alfons II liet haar aan het begin van de 9e eeuw bouwen, met zijn vertrouwde architect, Tioda.

Van buiten is ze van eenvoudige, massieve steen, bijna zonder versiering. Van binnen is ze volledig met fresco's beschilderd, met schijnarchitectuur, draperieën en geometrische motieven, en geen enkele menselijke figuur in het hele ensemble.

Dat volledige ontbreken van figuren maakt haar uitzonderlijk en voedt al decennia het debat: aniconische invloed, een erfenis van de Romeinse schilderkunst met schijnarchitectuur of een bewuste theologische keuze. Er is geen consensus.

Onbetwist zijn de omvang en de staat van bewaring: het is het belangrijkste ensemble pre-romaanse muurschilderingen van Europa, en de reden dat ze sinds 1998 Unesco-werelderfgoed is. Ze heeft bovendien een geheime kamer boven de viering, waarvan de functie nog altijd ter discussie staat.

Een fontein die een wereldmonument is

La Foncalada lijkt op een kapelletje dat zich tegen de grond drukt, en ze is uniek in de wereld om een heel concrete reden: het is het enige burgerlijke bouwwerk voor openbaar gebruik dat bewaard is gebleven uit de hele Europese vroege middeleeuwen.

Uit die tijd zijn kerken overgeleverd en hier en daar een paleisrest, omdat dat de gebouwen waren die de macht steen waardig vond. Een openbare voorziening die gewone mensen water moest geven, bewaard en nog in gebruik, bestaat nergens anders.

Alfons III de Grote liet haar voltooien boven een natuurlijke bron, al gaat haar oorsprong terug tot de tijd van Alfons II. Ze lag buiten de stadsmuren, langs de oude weg, zodat de reizigers die in Oviedo aankwamen konden drinken.

Erin gehouwen is het Overwinningskruis met de letters alfa en omega en een Latijnse inscriptie die ongeveer zegt: “met dit teken wordt de vrome beschermd, met dit teken wordt de vijand verslagen”. Ze was fontein en talisman tegelijk.

Het originele kruis, van goud en edelstenen, rond het jaar 908 gemaakt in opdracht van Alfons III zelf, wordt bewaard in de Cámara Santa, de Heilige Kamer, van de kathedraal. Het is vandaag het symbool op de vlag en in het wapen van Asturië.

3Kathedraal van San Salvador

Kathedraal van San Salvador

📍 Plaza de Alfonso II el Casto

Haar Cámara Santa bewaart het Overwinningskruis, het Engelenkruis en de Arca Santa. Ze werden in 1934 met dynamiet opgeblazen en uit de brokstukken gerestaureerd.

4Archeologisch Museum van Asturië

Archeologisch Museum van Asturië

📍 Calle San Vicente

Het bewaart reliëfs en stenen traliewerk van pre-romaanse gebouwen die niet meer bestaan. Gratis toegang, en dat in het klooster waar de stad in 761 ontstond.

Veelgestelde vragen

Wat is de Asturische pre-romaanse kunst?

De hofkunst van het koninkrijk Asturië tussen de 8e en de 10e eeuw, ontstaan toen het halve schiereiland onder islamitisch bewind stond. Het is een eigen stijl, zonder precieze tegenhanger in Europa, met bijzondere bouwkundige en decoratieve oplossingen. De belangrijkste monumenten zijn Unesco-werelderfgoed.

Waarom hebben de fresco's van Santullano geen menselijke figuren?

Dat is de grote vraag, en er is geen consensus. Er is aniconische invloed geopperd, een directe erfenis van de Romeinse schilderkunst met schijnarchitectuur, of een bewuste theologische keuze van het hof van Alfons II. Wat er geschilderd is, zijn gebouwen, draperieën en geometrische motieven, en er verschijnt geen enkele mens.

Waarom is La Foncalada zo belangrijk?

Omdat het het enige burgerlijke bouwwerk voor openbaar gebruik is dat bewaard is gebleven uit de hele Europese vroege middeleeuwen. Uit die tijd zijn kerken overgeleverd en hier en daar een paleisrest, maar een openbare voorziening die gewone mensen water moest geven, bewaard en nog altijd in gebruik, bestaat nergens anders.

Wie was Alfons II de Kuise?

De koning die van Oviedo de hoofdstad van het koninkrijk Asturië maakte. Hij regeerde meer dan vijftig jaar, van 791 tot 842, een van de langste regeringen van de middeleeuwen op het schiereiland, en die tijd stelde hem in staat een complete hoofdstad te bouwen. Ze noemden hem “de Kuise” omdat hij nooit trouwde en geen nakomelingen naliet.

Klopt het dat hij de eerste pelgrim naar Santiago was?

Ja, de eerste gedocumenteerde. In de 9e eeuw ging Alfons II persoonlijk vanuit Oviedo bidden bij het pas ontdekte graf van de apostel. Zijn route heet vandaag Camino Primitivo, het is de oudste van allemaal en ze kwam in 2015 op de Werelderfgoedlijst van de Unesco, als onderdeel van de Caminos del Norte, de noordelijke routes naar Santiago.

Wat is het Overwinningskruis?

Een kleinood van goud en edelstenen, rond het jaar 908 gemaakt in opdracht van Alfons III de Grote, dat in de Cámara Santa van de kathedraal wordt bewaard. Het is vandaag het symbool op de vlag en in het wapen van Asturië, en zijn vorm staat in de steen van La Foncalada gehouwen als beschermende talisman voor het water.

Welke pre-romaanse kunst is er nog in de buurt?

Op de Monte Naranco, aan de rand van de stad, staan Santa María del Naranco en San Miguel de Lillo, twee juwelen van de stijl die ook Unesco-werelderfgoed zijn, met uitzicht over Oviedo. Je komt er met de bus of met een lange wandeling bergop, en ze zijn een halve dag waard.

Praktische informatie

De twee sleutelwerkenSan Julián de los Prados en La Foncalada, allebei Unesco-werelderfgoed.
SantullanoTwintig minuten lopen of een paar minuten met de bus. Rondleiding op zeer beperkte tijden.
La FoncaladaGewoon op straat, vrij toegankelijk op elk uur. Tien minuten.
De Cámara SantaIn de kathedraal, met het Overwinningskruis en het Engelenkruis.
AchtergrondHet Archeologisch Museum bewaart de stukken van de verdwenen pre-romaanse gebouwen.
Een dag extraSanta María del Naranco en San Miguel de Lillo, op de berg, aan de rand van de stad.

Op de kaart

🎧 Met Viavoy

Wandel door Oviedo en luister in je eigen tempo

Download Viavoy en wandel offline door Oviedo, wanneer je wilt.

vanaf 2,99 €· eenmalige betaling
City Pass · 9,99 €3 dagen, alle tours in Oviedo
Meer over Viavoy →
Viavoy-app

Lees verder

Andere artikelen

Routes

Oviedo in één dag: de hoofdstad van een koninkrijk uit de 8e eeuw die in één wandeling past

Cultuur

Vetusta en de prijzen: hoe Oviedo eerst gekrenkt was door een roman en daarna volliep met beelden

Gastronomie

Eten in Oviedo: hoe cider wordt ingeschonken en waarom fabes geen gewone bonen zijn