Let op die bolle blokken natuursteen, als stenen kussens. Je staat op een van die plekken waar de kunstgeschiedenis veranderde zonder dat bijna iemand het vertelt: dit is volgens de meeste specialisten het eerste renaissancegebouw van Spanje.
De kardinaal die halverwege de bouw van stijl liet veranderen
Het Colegio Mayor de Santa Cruz werd gesticht door kardinaal Pedro González de Mendoza, die oppermachtige kerkvorst die ze “de derde koning van Spanje” noemden vanwege zijn gewicht naast de Katholieke Koningen. Een bul van paus Sixtus IV gaf er in 1479 toestemming voor en de werkzaamheden liepen tussen 1486 en 1491.
En nu komt het grote punt: het project was in gotische stijl begonnen, zoals alles in die tijd. Maar de kardinaal, een bereisd man met zijn blik op Italië, liet de bouw in 1488 stilleggen en gaf opdracht verder te gaan in een nieuwe stijl die net was aangekomen: de renaissance.
Daarom wordt dit gezien als de deur waardoor een andere manier om schoonheid te begrijpen het Iberisch Schiereiland binnenkwam, onder de hand van de architect Lorenzo Vázquez. Toen het werd gebouwd, was dit razend modern, bijna extravagant.
De kardinaal was een beslissende figuur van zijn eeuw: hij was erbij bij de inname van Granada in 1492 – het grote kruis dat die dag boven het Alhambra werd opgericht, was van hem – en hij had ook nog oog om het project van ene Christoffel Columbus te steunen.
Een bibliotheek en een Christus
Binnen wordt de Biblioteca de Santa Cruz bewaard, een van de rijkste historische bibliotheken van Spanje, met duizenden eeuwenoude boekdelen, handschriften en incunabelen. Het is een van de belangrijkste universitaire boekencollecties van het land.
En in het museum staat de Cristo de la Luz, een huiveringwekkend beeld van Gregorio Fernández, de grootste beeldsnijder van de Castiliaanse barok, van wie je ook werk kunt zien in San Miguel y San Julián en in het Nationaal Museum voor Beeldhouwkunst.
De bossage van de gevel – die bolle blokken – is een Italiaans renaissancemiddel, ontleend aan de Florentijnse paleizen, en juist de aanwezigheid ervan markeert hier de vernieuwing van het gebouw in de Castiliaanse context van 1490.
Vandaag zit het paleis nog vol leven: het huisvest het rectoraat van de universiteit en een paar musea. Maar wat het echt bewaart, is een scharniermoment: het ogenblik waarop Castilië besloot vooruit te kijken.
Niet te missen
Het eerste renaissancegebouw van Spanje
De kardinaal liet de gotische bouw in 1488 stilleggen en verdergaan in de nieuwe stijl uit Italië.
Gesticht door “de derde koning van Spanje”
Kardinaal Mendoza, die in 1492 het kruis boven het Alhambra oprichtte en Columbus steunde.
Blokken natuursteen als kussens
Italiaanse renaissancebossage, ontleend aan de Florentijnse paleizen.
Het bewaart een historische bibliotheek
Duizenden oude boekdelen, handschriften en incunabelen. En de Cristo de la Luz van Gregorio Fernández.
Hoe het in je bezoek aan Valladolid past
Het ligt naast de universiteit en de kathedraal, op een paar minuten van de Plaza Mayor, in de calle Librería.
De stop duurt twintig of dertig minuten. De patio is meestal toegankelijk; de bibliotheek en het museum hebben eigen openingstijden, dus het is verstandig die na te gaan.
Het past in de centrale route, samen met Santa María la Antigua en het Palacio de los Vivero.
Veelgestelde vragen
Wat wordt er binnen bewaard?
Echte schatten. Enerzijds de Biblioteca de Santa Cruz, een van de rijkste historische bibliotheken van Spanje, met duizenden eeuwenoude boekdelen, manuscripten en incunabelen die je de adem benemen. En anderzijds wordt in het museum de Cristo de la Luz bewaard, een ontroerend beeld van Gregorio Fernández, de grote meester van het Castiliaanse realisme: een liggende Christus met een overweldigende sereniteit. Tussen eeuwenoude boeken en dat beeld bewaart het meer dan zijn gevel belooft.
En die kardinaal “derde koning”, wie was dat?
Een van de meest beslissende mannen van zijn eeuw, en zijn verhaal gaat veel verder dan dit college. Hij was erbij bij de inname van Granada in 1492: van hem was het grote kruis dat die dag, die Spanje veranderde, boven het Alhambra werd gehesen. En hij had ook nog het oog om het project van een zekere Christoffel Columbus te steunen. Niet voor niets noemde men hem ook “de grote kardinaal van Spanje”. Met zo'n figuur erachter is het niet vreemd dat dit college zo ver vooruit was op zijn tijd.
