Een dak van smeedijzer en glas, houten winkelpuien en kleine balkons erboven: dit is een stuk 19e eeuw dat intact is gebleven. Een koopman met een goed oog en met geld liet het in 1886 bouwen, omdat hij voor Valladolid een van die elegante passages wilde die hij in Parijs had gezien.
Een Parijse droom in Castilië
Don Eusebio Gutiérrez gaf de opdracht voor het ontwerp aan de architect Jerónimo Ortiz de Urbina, die twee straten – Fray Luis de León en Castelar – met elkaar verbond via deze doorgang overdekt met ijzer en glas, destijds verlicht met gas: technologische luxe voor die tijd.
De passage werd verdeeld in twee delen, verbonden door een centrale rotonde onder een glazen koepel, zodat het licht de hele dag naar binnen stroomde. Dat schema is precies dat van de Parijse passages die als voorbeeld dienden.
De mode kwam uit Parijs: aan het begin van de 19e eeuw begon men daar steegjes te overdekken met ijzer en glas om te kunnen winkelen zonder nat te worden, en die passages waren de directe grootvader van de warenhuizen en de winkelcentra van nu.
Ze waren het rijk van de nietsdoende flaneur, van wie etalages bekijkt zonder per se iets te kopen. Walter Benjamin wijdde er een hele studie aan en zag ze als het symbool van de 19e eeuw.
De droom die niet aansloeg
Het curieuze is dat de grote droom van Gutiérrez niet helemaal uitkwam: de passage, zo verfijnd en zo duur, raakte kort na de opening in verval. Misschien omdat het Valladolid van toen nog niet klaar was voor zoveel pracht en praal.
Dat is het gebruikelijke verhaal van de Spaanse winkelpassages: het Parijse model werd gekopieerd zonder de kritische massa aan koopkrachtige burgerij die het in Frankrijk droeg, en veel ervan kwijnden weg.
Er was een heel zorgvuldige restauratie aan het eind van de 20e eeuw nodig om de passage haar glans terug te geven en opnieuw met winkels te vullen. Vandaag werkt ze, en ze is een van de fotogeniekste hoekjes van het centrum.
In de centrale rotonde staat een beeld van Mercurius, de god van de handel, onder de glazen koepel. Een detail dat perfect samenvat waarvoor de plek werd gebouwd.
Niet te missen
Gebouwd in 1886
In opdracht van de koopman Eusebio Gutiérrez, naar een ontwerp van Jerónimo Ortiz de Urbina.
Gekopieerd van Parijs
De met ijzer en glas overdekte passages waren de directe grootvader van de winkelcentra.
Verlicht met gas
Technologische luxe voor die tijd, met een glazen koepel boven de centrale rotonde.
Kort na de opening mislukt
Te verfijnd en te duur voor het Valladolid van toen. Ze werd aan het eind van de 20e eeuw in ere hersteld.
Hoe het in je bezoek aan Valladolid past
Ze ligt in het centrum, tussen de straten Fray Luis de León en Castelar, op een paar minuten van de Plaza Mayor.
De stop duurt tien minuten: aan de ene kant naar binnen, de koepel bekijken en aan de andere kant weer naar buiten. De toegang is vrij tijdens winkeltijden.
Ze past perfect in de route door het centrum, op weg naar de Plaza de Portugalete en het Teatro Calderón.
Veelgestelde vragen
Waar komt de mode van deze overdekte passages vandaan?
Uit Parijs, en met alle charme. Aan het begin van de 19e eeuw begon men daar steegjes te overkappen met ijzer en glas om te kunnen winkelen zonder nat te worden, en die galerijen waren de directe grootvader van de warenhuizen en zelfs van onze winkelcentra. Het was het rijk van de nietsdoende flaneur, van wie ging kijken en zich liet zien, zonder haast. Toen don Eusebio het idee hierheen bracht, importeerde hij het modernste van Europa; daarom heeft dit dak die sfeer van een andere wereld.
