Meer dan driehonderd stenen schelpen, uitgehakt en op de gevel bevestigd, in regelmatige rijen over de kale muur. Het is geen grillige versiering: de sint-jakobsschelp was het embleem van de Orde van Santiago, en wie dit huis eind 15e eeuw liet bouwen, was ridder in die orde. De gevel is letterlijk een wapen dat driehonderd keer wordt herhaald.
Late gotiek met een nieuw vocabulaire
Het gebouw dateert van eind 15e en begin 16e eeuw, uit dat overgangsmoment waarin de flamboyante gotiek renaissance-elementen begint op te nemen. Je ziet het aan de ramen: sommige zijn gotisch met een ezelsrugboog, andere hebben al platereske versiering, naast elkaar op dezelfde gevel.
De vier wapenschilden op de hoeken en het grote wapen boven de deur zijn de sleutel om het gebouw te lezen: ze combineren de wapens van de families die door het huwelijk van de eigenaar verenigd werden. Een adellijk huis uit die tijd was in de eerste plaats een genealogisch document in steen.
De traliën voor de lage ramen zijn smeedwerk uit die tijd en van opmerkelijke kwaliteit, met plantenmotieven en Franse lelies. Bekijk ze van dichtbij, want in bijna alle gebouwen van dit type zijn zulke elementen verloren gegaan of vervangen.
De schat die niemand heeft gevonden
Er is een legende die al eeuwen de ronde doet en nog altijd leeft: onder een van de schelpen zou een gouden munt verborgen zijn, en niemand weet onder welke. De meest verbreide versie voegt eraan toe dat wie hem vindt, hem mag houden.
Het verhaal heeft geen enkele grond in de archieven, maar het heeft wel een heel reëel praktisch gevolg gehad: generaties lang probeerden mensen schelpen los te wrikken om het na te gaan, en een groot deel van de schade aan de gevel komt daarvandaan, naast de gewone erosie.
Wat wel na te gaan is: de schelpen zijn een voor een uitgehakt en ze zijn niet allemaal gelijk. Ze verschillen licht in grootte, in de diepte van het reliëf en in de richting, omdat verschillende steenhouwers ze maakten. Ze van dichtbij vergelijken is interessanter dan naar het goud zoeken.
Niet te missen
Driehonderd uitgehakte schelpen
De sint-jakobsschelp was het embleem van de Orde van Santiago, en de opdrachtgever was ridder in die orde. Het is een herhaald wapen.
Ze zijn niet allemaal gelijk
Ze verschillen in grootte, reliëf en richting omdat verschillende steenhouwers ze bewerkten. Ze vergelijken is het interessante deel.
De legende van het goud
Er wordt gezegd dat onder een schelp een gouden munt verborgen is. Zonder grond, maar het heeft echte schade aan de gevel veroorzaakt.
Het is een openbare bibliotheek
Tijdens de openingsuren kom je er gratis in, en de patio met mixtilineaire bogen is het mooiste deel van het gebouw.
Hoe het past in je bezoek aan Salamanca
Het staat aan de Rúa Mayor, op drie minuten van de Plaza Mayor en recht tegenover de Clerecía, wat een van de meest gefotografeerde contrasten van de stad oplevert: de burgerlijke gotiek van dit huis tegenover de barokke massa van het jezuïetencollege.
Nu is er een openbare bibliotheek in gevestigd, dus tijdens de openingsuren kom je er gratis in. De patio is het deel dat het meest de moeite loont: een kloostergang van twee verdiepingen met mixtilineaire bogen, de opengewerkte balustrade boven en een opmerkelijke trap.
Het is een bezoek van vijftien minuten met vrije toegang, iets wat bij een gebouw van dit niveau weinig voorkomt. En het werkt nog altijd als buurtbibliotheek, met mensen die er studeren, wat het een karakter geeft dat geen enkel tot museum omgevormd monument bereikt.
Veelgestelde vragen
Wie was die Rodrigo Maldonado?
Veel meer dan een rijke heer met zin in een mooi huis. Hij was een jurist van groot aanzien, een vertrouweling van de Katholieke Koningen, en nam niets minder dan deel aan de onderhandelingen over het Verdrag van Tordesillas, waarmee Castilië en Portugal de pas ontdekte wereld doormidden verdeelden. Degene die deze zo beroemde gevel liet bouwen, had dus ook een vinger in de pap bij het beslissen welke landen in Amerika aan welke kroon toekwamen. Hij had zeker geen slechte connecties.
