Kwadratowy plac ze starymi drzewami, wytartymi ławkami, bawiącymi się dziećmi, psami bez smyczy i barem z krzesłami wystawionymi na zewnątrz. Nie ma tu ani jednego zabytku do sfotografowania, a mimo to jest to jedno z miejsc, w których najlepiej rozumie się Sewillę. Panuje nad nim okazały dom z XVIII wieku, pałac Pumarejo, który powstał dla jednego pana, skończył jako corrala – kamienica czynszowa, w której mieszkało ponad sześćdziesiąt rodzin – a dziś w dużej mierze zarządza nim sama dzielnica. Ta droga to historia całego placu.
Siedemdziesiąt domów zburzonych dla kaprysu
Pałac kazał zbudować około 1770 roku wzbogacony kupiec Pedro Pumarejo, a jego plan był dość nieskromny: żeby zrobić miejsce na dom i otworzyć przed nim plac na swoją miarę, zburzono ponad siedemdziesiąt domów w dzielnicy. Plac nie jest przestrzenią publiczną odziedziczoną po średniowieczu, tylko pustką, którą zostawiła rozbiórka.
Potem budynek przeżył niezwykle burzliwe życie. W czasie okupacji był koszarami wojsk napoleońskich, następnie sierocińcem, później szkołą, aż w końcu podzielono go na mieszkania i stał się corrala de vecinos, sewilską formą ludowego budownictwa: maleńkie mieszkania otwarte na ciągłe galerie wokół dziedzińca, ze wspólną łazienką i zlewem.
Na początku lat dwutysięcznych pojawił się pomysł, żeby zamienić go w hotel. Mieszkańcy się zorganizowali, zajęli budynek i walczyli latami. Doprowadzili do tego, że w 2003 roku uznano go za zabytek chroniony i że pozostał tym, czym był. Dziś żyją tu obok siebie mieszkańcy od pokoleń, stowarzyszenia, warsztaty i tawerna.
Dzielnica, która się nie sprzedała
Pumarejo działa jak ośrodek społeczny tej części dzielnicy Macarena, a to, co widzisz na placu późnym popołudniem, nie jest przygotowane dla nikogo: starsi ludzie w kółku, dzieciaki na rowerach, stoliki barowe zajęte przez trzy godziny nad jedną kawą. To dokładnie ten rodzaj sceny, który zniknął ze starego miasta.
Jest ku temu konkretny powód. Ta okolica znacznie dłużej niż dzielnica Santa Cruz czy otoczenie katedry pozostawała poza szlakiem zabytków i poza presją wynajmu turystycznego, dzięki czemu sąsiedzkie życie mogło dalej toczyć się swoim rytmem. To także jeden z rejonów miasta o największej liczbie imigrantów, co dołożyło nowe sklepy, smaki i akcenty.
Ruch mieszkańców Pumarejo od dwóch dekad jest w Hiszpanii punktem odniesienia, jeśli chodzi o to, jak dzielnica może zachować budynek, nie zamieniając go w atrakcję. Jeśli wejdziesz na dziedziniec pałacu, wejdź tak, jak wchodzi się do czyjegoś domu: w środku mieszkają ludzie.
Nie do przegapienia
Siedemdziesiąt domów za jeden plac
Pustka, którą widzisz, to dziura po rozbiórce z XVIII wieku, przeprowadzonej dla kaprysu jednego człowieka.
Pałac, koszary, sierociniec, corrala
Budynek był tym wszystkim. Dziś częściowo zarządza nim sama dzielnica.
Walka z 2003 roku
Mieszkańcy powstrzymali przerobienie go na hotel i doprowadzili do uznania go za zabytek chroniony.
El Jueves przy calle Feria
Pchli targ poświadczony od XIII wieku, pięć minut stąd. Prawdopodobnie najstarszy w Hiszpanii.
Jak to wpasować w zwiedzanie Sewilli
Plac leży przy calle San Luis, między kościołem San Luis de los Franceses, pięć minut stąd, a Alameda de Hércules, kolejne pięć. Na północ ulica biegnie dalej, aż do bazyliki Macarena i bramy Arco de la Macarena.
Bardzo blisko jest hala targowa przy calle Feria, najstarsza w Sewilli, a w czwartki rozkłada się wokół niej El Jueves, pchli targ poświadczony od XIII wieku, prawdopodobnie najstarszy w Hiszpanii. Jeśli twoja wizyta wypada w czwartek rano, zmień plan i idź tam.
To nie jest dwudziestominutowy przystanek na zdjęcie. To miejsce, w którym siada się na tarasie kawiarni, zamawia coś i patrzy, jak przepływa dzielnica. Jest warte dokładnie tyle czasu, ile zechcesz mu poświęcić.
Najczęstsze pytania
Czym dokładnie jest corrala?
To najskromniejsza i najbardziej sewilska forma wspólnego mieszkania. Corrala to duży dom zorganizowany wokół centralnego dziedzińca, z ciągłymi galeriami na każdym piętrze, na które wychodzą drzwi wszystkich mieszkań. Łazienka i zlew były zwykle wspólne, a całe życie toczyło się na tym dziedzińcu: rozwieszone pranie, gotowanie, awantury i święta wszystkich sąsiadów. Wyobraź sobie ten szlachecki dom wypełniony po brzegi rodzinami dzielącymi jeden dziedziniec. Czyste życie we wspólnocie.
A jak trafił w ręce dzielnicy?
Dzięki walce. Na początku lat dwutysięcznych chciano zamienić ten dom w hotel, a sąsiedzi się postawili: utworzyli komitet, zajęli budynek i walczyli latami, żeby go ocalić. Dzięki nim w 2003 roku uznano go za Bien de Interés Cultural i pozostał tym, czym był, przestrzenią ludu. Tutaj nie ocalił go żaden król ani żaden bogacz: ocalili go zwykli ludzie. A to, w Sewilli, ma wielką wartość.
