Przy Passeig de Sant Joan, szerokiej, wysadzanej drzewami alei, którą prawie nie chodzą turyści, otwiera się świetliście biała fasada pokryta niezwykle delikatnym sgraffito. To Palau Macaya, który Josep Puig i Cadafalch ukończył około 1901 roku. To najłatwiejszy do zwiedzenia modernistyczny budynek w Barcelonie: działa jako centrum kultury, wstęp jest wolny, a jego patio ze schodami należy do najpiękniejszych w Eixample, dzielnicy o szachownicowym układzie ulic. Prawie nikt o tym nie wie.
Sgraffito, czyli jak rysować, zdrapując
Cała fasada jest wykonana techniką sgraffito, mocno zakorzenioną w Katalonii: nakłada się na siebie warstwy zaprawy w różnych kolorach i, póki są jeszcze świeże, zdrapuje się wierzchnią, żeby wyłoniła się spodnia. Rysunek nie jest namalowany na murze, tylko wyryty w nim samym, i dlatego przez stulecie deszczu nie traci ostrości.
Efektem jest tu niemal oślepiająca biel z motywami roślinnymi i geometrycznymi, które biegną przez całą fasadę. To celowy kontrapunkt dla rzeźbionego kamienia Palau Baró de Quadras, dzieła tego samego architekta i z bardzo zbliżonego okresu: jeden dom maluje się światłem, drugi rzeźbi cieniem.
Kamienne rzeźby portalu wykonał Eusebi Arnau, jak w wielu innych modernistycznych budynkach. Jeśli patrząc na fasadę, masz wrażenie, że ten pałac przypomina kamienicę Amatller przy Passeig de Gràcia, to nie przypadek: wyszły spod tej samej ręki i powstały w tych samych latach.
Rzeźbiarz na rowerze
Podejdź do płaskorzeźb po bokach głównych drzwi i poszukaj spokojnie: wśród postaci jest jedna, która zdobyła sławę – ktoś jadący na rowerze. Zwykle odczytuje się ją jako mrugnięcie okiem do samego architekta: Puig i Cadafalch dojeżdżał na budowę rowerem, co w 1900 roku było dość skandaliczne u pana jego pozycji.
Takie wyrzeźbione żarty to stały element katalońskiego modernisme i mało kto ich szuka: w budynkach z tamtej epoki wśród świętych i smoków kryją się fotografowie, rowerzyści, gramofony i automobile, jak małe podpisy nowoczesności wkradające się do średniowiecznego języka.
Wewnętrzne patio z odkrytymi marmurowymi schodami i kolumnami to najlepsza część budynku i jest otwarte. To domowa wersja układu katalońskiego gotyku świeckiego – portal, patio, schody na piętro reprezentacyjne – który Puig znał dogłębnie jako historyk i zastosował tu w modernistycznym duchu.
Nie do przegapienia
Białe sgraffito
Rysunek nie jest namalowany: jest wydrapany w warstwach zaprawy. Dlatego od stulecia pozostaje nienaruszony.
Rzeźbiarz na rowerze
Ukryty w płaskorzeźbach portalu. Mrugnięcie okiem do architekta, który w 1900 roku dojeżdżał na budowę rowerem.
Patio ze schodami
Kataloński gotyk świecki w modernistycznym duchu, z wolnym wstępem. Jedno z najpiękniejszych w Eixample.
Wstęp wolny
To działające centrum kultury, a nie płatny zabytek. Praktycznie nikt tu nie zagląda.
Jak wpleść go w zwiedzanie Barcelony
Stoi przy Passeig de Sant Joan, dziesięć minut pieszo od bazyliki Sagrada Família i kolejne dziesięć od alei Diagonal i Palau Baró de Quadras. To naturalny przystanek między tymi dwoma punktami, który oszczędza ci marszu alejami bez cienia.
Jako działające centrum kultury ma godziny otwarcia instytucji, a nie zabytku: jest otwarte od poniedziałku do piątku, a w weekendy krócej, a wystawy i wydarzenia czasem ograniczają dostęp do niektórych sal. Patio i parter są zwykle dostępne.
I rada dotycząca okolicy: Passeig de Sant Joan to jedno z najlepszych miejsc w Barcelonie do nicnierobienia. Jest zadrzewiony, co kilka metrów ma ogródki kawiarni, ścieżkę rowerową i bawiące się dzieci, a nie pojawia się na żadnej liście miejsc obowiązkowych. Po bazylice Sagrada Família dwadzieścia minut posiedzenia tutaj naprawia cały dzień.
Najczęstsze pytania
Jak powstaje ten biały rysunek na fasadzie?
To piękna i bardzo katalońska technika, sgraffito. Zamiast malować rysunek na wierzchu, nakłada się warstwy zaprawy w różnych kolorach i, póki są jeszcze miękkie, zdrapuje się wierzchnią, żeby wyjrzała ta spod spodu, jakby się rysowało, drapiąc. W ten sposób motywy zostają wyryte w samej ścianie i przez wieki znoszą wiatr i deszcz. Twórcy modernisme ocalili to dawne rzemiosło i wypełnili je fantazją. Podejdź bliżej: nie ma tu farby, jest skóra ściany zdrapana z cierpliwością złotnika.
