Εκθεσιακό Κέντρο της Τενερίφης
Ο Καλατράβα το 1996, επτά χρόνια πριν από το Ωδείο. Πάνω από 40.000 m², με μια πάνω αίθουσα 12.000 χωρίς ούτε μία κολόνα. Εδώ καταφεύγει το Καρναβάλι όταν βρέχει.

Μια πρωτεύουσα διακοσίων χιλιάδων κατοίκων με πέντε κτίρια διεθνούς υπογραφής σε λιγότερο από δύο χιλιόμετρα. Πώς έφτασε εκεί και με ποια σειρά να τα δεις.
🎧 Στη διαδρομή Το Ωδείο, το Παλμέτουμ και η παραλιακήΕίναι μια ανωμαλία δύσκολη να εξηγηθεί και πολύ εύκολη να την απολαύσεις: σε μια πόλη στο μέγεθος της Σάντα Κρους υπάρχουν δύο έργα του Σαντιάγο Καλατράβα, δύο των Χέρτσογκ και Ντε Μερόν και το τελευταίο μεγάλο έργο του Θέσαρ Μανρίκε, όλα σε απόσταση που καλύπτεται με τα πόδια. Αυτή είναι η διαδρομή και, κυρίως, η σειρά που τα κάνει να γίνονται κατανοητά.
Το Εκθεσιακό Κέντρο της Τενερίφης εγκαινιάστηκε τον Μάιο του 1996 και ήταν το πρώτο μεγάλο έργο του αρχιτέκτονα στην πόλη. Είναι συγκρατημένο, συμμετρικό, απόλυτα λευκό, και ο άθλος του είναι κρυμμένος: η πάνω αίθουσα καλύπτει περίπου δώδεκα χιλιάδες τετραγωνικά μέτρα χωρίς ούτε μία κολόνα στη μέση, ο μεγαλύτερος στεγασμένος χώρος του αρχιπελάγους.
Οι καμπύλες νευρώσεις που βλέπεις απ' έξω δεν είναι διακόσμηση: είναι το δομικό σύστημα που επιτρέπει αυτό το ελεύθερο άνοιγμα. Είναι ο Καλατράβα που λύνει ένα πρόβλημα, πριν το λεξιλόγιό του γίνει αναγνωρίσιμο σήμα κατατεθέν.
Το Ωδείο της Τενερίφης, που ξεκίνησε το 1997 και εγκαινιάστηκε στις 26 Σεπτεμβρίου 2003, είναι το αντίθετο: όλο χειρονομία. Το μεγάλο λευκό κύμα πατάει σε δύο μόνο σημεία και αιωρείται, και είναι ντυμένο με τρενκαδίς, το ψηφιδωτό από σπασμένα κεραμικά που έκανε δημοφιλές ο Γκαουντί στη Βαρκελώνη.
Κόστισε επίσης πάρα πολύ περισσότερο από το προβλεπόμενο, αγγίζοντας παραπάνω από το διπλάσιο του προϋπολογισμού, ένα μοτίβο που επαναλαμβάνεται στο έργο αυτού του αρχιτέκτονα και αποτελεί μέρος της δημόσιας συζήτησης για το κτίριο. Από τη μέρα που άνοιξε, τη Σάντα Κρους άρχισαν να την αποκαλούν το Σίδνεϊ του Ατλαντικού.
Ο Καλατράβα το 1996, επτά χρόνια πριν από το Ωδείο. Πάνω από 40.000 m², με μια πάνω αίθουσα 12.000 χωρίς ούτε μία κολόνα. Εδώ καταφεύγει το Καρναβάλι όταν βρέχει.
Το λευκό κύμα του 2003, ντυμένο με τρενκαδίς και στηριγμένο σε δύο σημεία. Έδρα της Συμφωνικής Ορχήστρας της Τενερίφης, με δικό του θίασο όπερας.
Κατέβασε την εφαρμογή και ανακάλυψε την πόλη Santa Cruz de Tenerife χωρίς σύνδεση, όποτε θέλεις. Κάνε τη διαδρομή με τα πόδια Το Ωδείο, το Παλμέτουμ και η παραλιακή με έναν ντόπιο ξεναγό στο αυτί σου.
Μάθε περισσότερα για το Viavoy →Το ελβετικό γραφείο της Τέιτ Μόντερν υπέγραψε το 2006 την ανάπλαση της Πλάθα δε Εσπάνια, με εκείνη την τεχνητή λίμνη με αλμυρό νερό αντλημένο από τον Ατλαντικό στο κέντρο της μεγαλύτερης πλατείας των Καναρίων.
Και το 2008, μαζί με τον Βιρχίλιο Γκουτιέρεθ από την Τενερίφη, το TEA, στην όχθη της χαράδρας του Σάντος: μπετόν και φως, με ράμπες που εντάσσουν την ίδια τη χαράδρα στη διαδρομή αντί να της γυρίζουν την πλάτη.
Αυτή η απόφαση είναι το κλειδί του κτιρίου. Οι χαράδρες είναι το γεωλογικό σήμα των Καναρίων —βαθιές κοίτες σκαμμένες στο ηφαιστειακό πέτρωμα— και στις πόλεις συνήθως γίνονται η πίσω αυλή των πάντων. Εδώ γίνεται πρόσοψη.
Μέσα στο TEA βρίσκεται επιπλέον η καλύτερη συλλογή στον κόσμο του Όσκαρ Δομίνγκεθ, του σουρεαλιστή από την Τενερίφη που θριάμβευσε στο Παρίσι του Μεσοπολέμου δίπλα στον Μπρετόν και τον Πικάσο και επινόησε τη ντεκαλκομανί. Είναι από τις λίγες περιπτώσεις όπου το περιεχόμενο είναι στο ύψος του περιέκτη.
Και υπάρχει ένα τρίτο επεισόδιο του ίδιου γραφείου στην πόλη που σχεδόν κανείς δεν το συνδέει: τα έργα της πλατείας ήταν αυτά που έφεραν στο φως το Κάστρο του Σαν Κριστόμπαλ, το οχυρό του 16ου αιώνα θαμμένο κάτω από το έδαφος, που σήμερα το επισκέπτεσαι σε μια υπόγεια στοά.
Το Θαλάσσιο Πάρκο Θέσαρ Μανρίκε είναι το τελευταίο μεγάλο έργο του καλλιτέχνη από το Λανθαρότε στην Τενερίφη: πισίνες με θαλασσινό νερό, καταρράκτες και μαύρος ηφαιστειακός βράχος σε είκοσι δύο χιλιάδες τετραγωνικά μέτρα κερδισμένα από τη θάλασσα. Ο Μανρίκε σκοτώθηκε σε δυστύχημα το 1992 και το πάρκο εγκαινιάστηκε το 1995, χωρίς αυτόν πια.
Η συμβολή του δεν είναι μορφολογική αλλά ιδεολογική: υποστήριζε ότι η αρχιτεκτονική στα Κανάρια έπρεπε να γεννιέται από το ηφαιστειακό τοπίο αντί να επιβάλλεται πάνω του, και σε ένα αρχιπέλαγος που γέμιζε με αδιάκριτη τουριστική δόμηση, αυτή η θέση ήταν ριζοσπαστική.
Η διαδρομή κλείνει με το Παλμέτουμ, που δεν είναι αρχιτεκτονική με υπογραφή αλλά είναι η καλύτερη πολεοδομική ιδέα της πόλης: δώδεκα εκτάρια βοτανικού κήπου χτισμένα πάνω στην παλιά δημοτική χωματερή, σφραγισμένη και ξαναφυτεμένη, που άνοιξαν το 2014.
Και για ιστορικό αντίβαρο, δύο κτίρια που εξηγούν από πού έρχονται όλα αυτά: το Παλάθιο δε Κάρτα, καναρικό μπαρόκ του 1721-1752 με την αυλή του από ξύλο τέα, και ο Μασονικός Ναός, ο μεγαλύτερος της Ισπανίας, με την πρόσοψή του με σφίγγες και αιγυπτιακούς κίονες που υψώθηκε από το 1900.
Οι Χέρτσογκ και Ντε Μερόν με τον Βιρχίλιο Γκουτιέρεθ, 2008. Εντάσσει τη χαράδρα στη διαδρομή και φυλάει την καλύτερη συλλογή στον κόσμο του Όσκαρ Δομίνγκεθ.
Το τελευταίο μεγάλο έργο του Μανρίκε, εγκαινιασμένο το 1995, τρία χρόνια μετά τον θάνατό του. Θαλασσινό νερό, ηφαιστειακός βράχος και καμία ευθεία γραμμή που να ενοχλεί.
Πέντε διεθνούς υπογραφής σε απόσταση που καλύπτεται με τα πόδια: δύο του Σαντιάγο Καλατράβα —το Εκθεσιακό Κέντρο του 1996 και το Ωδείο του 2003—, δύο των Χέρτσογκ και Ντε Μερόν —η Πλάθα δε Εσπάνια του 2006 και το TEA του 2008— και το Θαλάσσιο Πάρκο του Θέσαρ Μανρίκε, που εγκαινιάστηκε το 1995. Είναι μια πολύ ασυνήθιστη συγκέντρωση για μια πόλη αυτού του μεγέθους.
Το Ωδείο της Τενερίφης, χωρίς συζήτηση. Το μεγάλο λευκό του κύμα ντυμένο με τρενκαδίς πατάει σε δύο μόνο σημεία και έκανε τη Σάντα Κρους παγκόσμιο αρχιτεκτονικό σύμβολο από τη μέρα των εγκαινίων του, τον Σεπτέμβριο του 2003. Το λένε το Σίδνεϊ του Ατλαντικού, και η σύγκριση είναι αναπόφευκτη.
Μια επένδυση φτιαγμένη από σπασμένα κομμάτια κεραμικού που ξανασυνδυάζονται σχηματίζοντας μια συνεχή επιφάνεια. Το έκανε δημοφιλές ο Γκαουντί στη Βαρκελώνη, στο Παρκ Γκουέλ και στην Κάζα Μπατγιό, και ο Καλατράβα το ξαναφέρνει εδώ για το Ωδείο. Από μακριά μοιάζει λείο λευκό· από κοντά γίνεται ένα χαλί από θραύσματα.
Κατέληξε να αγγίζει παραπάνω από το διπλάσιο του προϋπολογισμού, ένα μοτίβο που επαναλαμβάνεται σχεδόν σε όλα τα μεγάλα έργα του Καλατράβα και αποτελεί μέρος της δημόσιας συζήτησης για το έργο του. Το αποτέλεσμα είναι αδιαμφισβήτητο ως σύμβολο, αλλά η υπέρβαση του κόστους είναι ένα στοιχείο που καλό είναι να ξέρεις όταν κρίνεις το κτίριο.
Μια ιδέα πριν από μια μορφή: ότι η αρχιτεκτονική στα Κανάρια έπρεπε να γεννιέται από το ηφαιστειακό τοπίο αντί να επιβάλλεται πάνω του. Σε ένα αρχιπέλαγος που τις δεκαετίες του εξήντα και του εβδομήντα γέμιζε με αδιάκριτη τουριστική δόμηση, αυτή η θέση ήταν ριζοσπαστική, και στο Λανθαρότε έφτασε να γίνει πολιτική του νησιού. Το Θαλάσσιο Πάρκο είναι το τελευταίο μεγάλο έργο του.
Δύο, και αξίζουν την παράκαμψη. Το Παλάθιο δε Κάρτα, καναρικό μπαρόκ του 1721-1752, με μια αυλή από ξύλο τέα που μένει ανέπαφη εδώ και τρεις αιώνες· και ο Μασονικός Ναός, που υψώθηκε από το 1900 και ήταν το μεγαλύτερο μασονικό κέντρο που υπήρξε ποτέ στην Ισπανία, με σφίγγες και αιγυπτιακούς κίονες στην πρόσοψη.
Ένα μεγάλο μισό ημέρας. Το παραλιακό μέτωπο —Ωδείο, Θαλάσσιο Πάρκο, Εκθεσιακό Κέντρο και Παλμέτουμ— το διασχίζεις ολόκληρο από έναν επίπεδο και συνεχή περίπατο, και το TEA και η Πλάθα δε Εσπάνια βρίσκονται στο κέντρο, δέκα με είκοσι λεπτά με τα πόδια. Αν μπεις επιπλέον στο Ωδείο και στο TEA, υπολόγισε μια ολόκληρη μέρα.
Κατέβασε το Viavoy και περπάτησε στην πόλη Santa Cruz de Tenerife χωρίς σύνδεση, όποτε θέλεις.

Συνέχισε το διάβασμα



