Een witte gevel met zuilengalerij, de allure van een klassieke tempel en de Middellandse Zee ervoor. Het Balneario de Las Arenas ging in 1898 open, toen zeebaden praktisch een medisch voorschrift was en de betere Valenciaanse kringen met de tram kwamen om te baden, onder de zuilengangen te wandelen en gezien te worden. Nu is het een luxehotel, maar de gevel en het gebaar zijn intact gebleven: hier begon de zomer en eindigde de visserswijk.
Toen baden een medicijn was
Eind 19e eeuw werden zeebaden voorgeschreven om hun vermeende geneeskrachtige werking, en de hele Spaanse kust raakte vol badhuizen met een arts, badhokjes en vaste tijden. Je ging niet naar het strand om je te vermaken: je ging er om te baden, en daar hoorde een protocol bij.
Mannen en vrouwen baadden gescheiden, op verschillende plekken, bijna van top tot teen bedekt met heel lange badkostuums, en er bestonden badkoetsen op wielen die het water in werden gereden, zodat de dames erin konden zonder gezien te worden. De preutsheid van die tijd maakte van het strand een behoorlijk ingewikkeld staaltje sociale techniek.
Het oorspronkelijke badhuis van 1898 was een stuk bescheidener dan wat je nu ziet. De grote zuilengevel is van rond 1917, van de architect Francisco Mora, en hoort al bij een ander tijdperk: dat van de zomervakantie als gevestigde burgerlijke vrijetijdsbesteding en als statussymbool.
De grens tussen twee werelden
Dit gebouw markeert een sociale grens die je kunt aflopen. Aan de ene kant lag El Cabanyal, de visserswijk met zijn lage tegelhuizen en zijn barracas, lemen huisjes met een strodak; aan de andere kant begon het zomergebied van de burgerij, met villa's, restaurants en een boulevard.
De twee werelden deelden hetzelfde zand zonder zich helemaal te mengen. De strook villa's en badhuizen ontstond eind 19e eeuw met de komst van de tram, die het strand op een halfuur van het centrum bracht en voor het eerst het moderne idee schiep om voor je plezier naar zee te gaan.
En er is nog een laag die je moet kennen: tijdens de Spaanse Burgeroorlog werd dit gebied gebombardeerd omdat het dicht bij de haven lag, en de kustlijn veranderde in de naoorlogse jaren sterk. Het badhuis werkte als zodanig tot ver in de 20e eeuw en raakte daarna decennialang in verval, voordat het tot hotel werd omgebouwd.
Niet te missen
De zuilengalerij van 1917
Het oorspronkelijke badhuis van 1898 was bescheiden. De grote klassieke gevel is van Francisco Mora, twintig jaar later.
Baden volgens protocol
Mannen en vrouwen gescheiden, kostuums tot de enkels en badkoetsen op wielen om ongezien het water in te gaan.
De sociale grens
Aan de ene kant de visserswijk, aan de andere de zomervilla's. Ze deelden het zand zonder zich te mengen.
De tram veranderde het strand
Hij bracht de zee op een halfuur van het centrum en vond het moderne idee uit om voor je plezier naar het strand te gaan.
Hoe het in je bezoek aan Valencia past
Het ligt aan het begin van de boulevard, tussen El Cabanyal en de Playa de la Malvarrosa. Het is het punt waar de wijk ophoudt en het strand begint, en daarom werkt het goed als scharnier van de wandeling.
Binnen is een hotel en dat kun je niet bezoeken, maar de tuinen en de toegang zijn vanaf de straat te zien en de gevel is de stop waard. Vijf minuten is genoeg.
Het plan dat dit hele gebied zin geeft, is het te voet van zuid naar noord te doen: El Cabanyal met zijn tegelhuizen, het badhuis, La Malvarrosa en, aan het eind, de Casa-Museo Blasco Ibáñez, waar de schrijver dit allemaal tot literatuur maakte. Het is veertig minuten vlak wandelen met de zee steeds aan je rechterhand.
Veelgestelde vragen
Is dit zo plechtige gebouw het origineel van 1898?
Niet precies, en dit is het detail dat weinig mensen kennen. Het badhuis opende in 1898, ja, maar het was bescheidener. De grote zuilengevel waar je naar kijkt kwam later, rond 1917, het werk van architect Francisco Mora. Wat je ziet is dus eigenlijk de tweede versie, die van de grote luxe, toen de plek in de mode was geraakt en men op niveau moest zijn. De ambitie groeide met de klandizie.
En hoe baadden de mensen hier toen?
Met een schroom waar we nu om zouden glimlachen. Mannen en vrouwen baadden gescheiden, in verschillende zones, en gingen het water in bijna van top tot teen bedekt, met superlange badpakken. Er waren zelfs hokjes om je om te kleden zonder dat iemand je zag. Geen sprake van op de zon liggen: een paar minuten golven, op bepaalde uren, en weer de schaduw in. Een heel andere manier om de zee te begrijpen, vind je niet?
