Achter een lange, sobere gevel in het Barrio del Carmen liggen twee stille kloostergangen, een gotische en een renaissancistische, met sinaasappelbomen, een waterput en stenen bogen. Het is het voormalige karmelietenklooster, nu een centrum voor hedendaagse kunst, en de toegang is gratis. Bijna niemand die door de straat loopt, weet wat er binnen is, en het is waarschijnlijk de prettigste plek in de oude binnenstad van Valencia om een halfuur niets te doen.
Van klooster tot kazerne en terug
Het klooster van de karmelieten werd in de 13e eeuw gesticht, kort na de verovering, en groeide eeuwenlang tot het dit hele bouwblok besloeg. Van die opeenstapeling zijn twee heel verschillende kloostergangen over: de gotische, uit de 14e eeuw, met spitsbogen en gebeeldhouwde kapitelen, en de renaissancistische, uit de 16e eeuw, met rustiger verhoudingen.
In 1836 verdreef de desamortización van Mendizábal de monniken: de staat, die diep in de schulden zat, legde beslag op een groot deel van de kerkelijke bezittingen om ze te verkopen. Die onteigening van kerkgoederen maakte in heel Spanje in één klap kloosters leeg en verklaart waarom zoveel religieuze gebouwen uiteindelijk museum, kazerne of woning werden.
Dit gebouw heeft bijna alles meegemaakt. Het was de Academie voor Schone Kunsten van San Carlos, de eerste vestiging van het Museum voor Schone Kunsten van Valencia en werd zelfs als kazerne gebruikt. Pas eind 20e eeuw werd het gerenoveerd tot culturele ruimte, en sinds 2016 werkt het als Centre del Carme Cultura Contemporània.
Wat er nu binnen is
Het programma bestaat uit hedendaagse kunst, installaties, design en werk van jonge makers, met meerdere tentoonstellingen tegelijk die vaak wisselen. Het is een openbaar centrum met gratis toegang, dus je kunt naar binnen gaan zonder te weten wat er is en na tien minuten weer vertrekken als het je niet boeit.
Maar zelfs als je volledig negeert wat er tentoongesteld wordt, rechtvaardigen de twee kloostergangen het bezoek. De gotische is klein en heel besloten; de renaissancistische, ruimer, heeft sinaasappelbomen en bankjes, en is zo'n plek waar de temperatuur drie graden zakt als je binnenkomt. In een stad als Valencia is dat in juli niet niks.
Bovendien zijn de kloosterkerk en enkele kapellen met resten van muurschilderingen bewaard gebleven, die af en toe als tentoonstellingsruimte worden gebruikt. De mix van hedendaagse installatie en gotische muur werkt verrassend goed.
Niet te missen
Twee kloostergangen en geen rij
Een gotische uit de 14e eeuw en een renaissancistische uit de 16e eeuw, met sinaasappelbomen, een waterput en gratis toegang.
De onteigening van 1836
Ze verdreef de monniken en maakte van het klooster een academie, een museum en zelfs een kazerne.
Drie graden koeler
In juli is de renaissancistische kloostergang een van de weinige koele plekken in de oude binnenstad.
Street art rondom
El Carmen heeft een van de hoogste concentraties muurschilderingen van Spanje. Het is op straat en gratis.
Hoe het in je bezoek aan Valencia past
Het ligt in het hart van het Barrio del Carmen, op vijf minuten van het IVAM en op tien van de Torres de Serranos en de Torres de Quart. Het is de centrale stop van de route door de wijk.
El Carmen is de oudste wijk van Valencia en ook de meest beschilderde: de straten hebben een van de hoogste concentraties street art van Spanje, met muren van onder anderen Blu, Escif en Julieta XLF. Van de ene toren naar de andere lopen door de wijk heen is de beste manier om het te zien.
En een opmerking over het ritme: El Carmen heeft twee levens. Overdag is het rustig, met ateliers, boekwinkels en kleine terrassen; 's avonds speelt een groot deel van het uitgaansleven van het centrum zich hier af en verandert de sfeer volledig. Beide versies zijn een bezoek waard, maar het zijn niet dezelfde.
Veelgestelde vragen
Wat waren die desamortizaciones waardoor de monniken werden verdreven?
Het was een van de grote schokken van de negentiende eeuw. Rond 1836 besloot een minister genaamd Mendizábal dat de staat, die diep in de schulden zat, een groot deel van de bezittingen van de Kerk zou overnemen om ze te verkopen en geld in het laatje te brengen. In één klap liepen honderden kloosters als dit leeg: de monniken moesten vertrekken en de gebouwen kwamen in andere handen. Dankzij dat hield deze kloosterhof, paradoxaal genoeg, op een kloosterhof te zijn en werd hij van iedereen. Soms neemt de geschiedenis zulke wendingen.
