Aan de voet van de halve cirkel van de Plaza de España, in de schaduw, ligt een rij nissen bekleed met azulejos: achtenveertig, één per Spaanse provincie, in alfabetische volgorde van Álava tot Zaragoza. Elke nis heeft een groot handbeschilderd tableau met een historisch tafereel uit die streek, een kaart met de dorpen en het wapen van de provinciehoofdstad. Het is een van de grootste verzamelingen azulejos van Spanje en de plek waar half het land een foto komt maken, zittend in de eigen provincie.
Een encyclopedie van Spanje in keramiek
Elke bank is een compleet geheel: het middentableau met een historisch tafereel – een veldslag, een stichting, een personage, een plaatselijke episode –, de kaart van de provincie met de gemeenten en de wapens. Het gekozen tafereel zegt veel over hoe de geschiedenis van Spanje in 1929 werd verteld, en ze achter elkaar bekijken is op zichzelf al een interessante oefening.
De azulejos werden bijna allemaal gemaakt in Triana, aan de overkant van de rivier, sinds de Romeinse tijd de pottenbakkerswijk van Sevilla. De grote werkplaatsen van Triana werkten jarenlang om het plein stuk voor stuk aan te kleden, en dit werk was de laatste grote opdracht voor een industrie die al eeuwen draaide en kort daarna zou beginnen te doven.
De Spaanse provincies van toen zijn er allemaal, in alfabetische volgorde, met één veelzeggende afwezige: Sevilla heeft geen bank. De verklaring is eenvoudig en vrij elegant: Sevilla was de gastvrouw, het hele decor, dus het had geen eigen hoekje nodig. Het is overal en nergens.
Het ritueel van de jouwe zoeken
Het is waarschijnlijk de sympathiekste toeristische traditie van de stad en hij werkt hetzelfde voor Spanjaarden en buitenlanders: je loopt langs de rij en leest de namen tot je de jouwe vindt, maakt de foto en stuurt hem naar de familiegroep. Bij de banken van de dichtstbevolkte provincies staat in het weekend een rij.
Kijk behalve naar de jouwe ook naar de banken met de vreemdste taferelen. Er zitten duistere episodes tussen, personages die niemand zich nu nog herinnert en hier en daar een historisch moment dat behoorlijk omstreden is: het was 1929 en de keuze werd gemaakt door een comité met criteria die sterk van hun tijd waren.
En bekijk de keramiek van dichtbij. De tableaus zijn met de hand beschilderd op vlakke tegels, de techniek die Niculoso Pisano begin 16e eeuw in Triana introduceerde en die je bij de oorsprong kunt zien in de Iglesia de Santa Ana. Er zitten vier eeuwen tussen het een en het ander en de techniek is precies dezelfde.
Niet te missen
Achtenveertig nissen
Van Álava tot Zaragoza, in alfabetische volgorde, elk met een historisch tafereel, een kaart en een wapen.
Sevilla heeft geen bank
Het was de gastvrouw en het hele decor. Het is overal en nergens.
Azulejos uit Triana
De laatste grote opdracht voor een pottenbakkersindustrie met eeuwen geschiedenis aan de overkant van de rivier.
De schaduw van de galerij
Het enige koele stuk van het plein in de zomer. Daarom belandt iedereen uiteindelijk hier op een bank.
Hoe het in je bezoek aan Sevilla past
De banken staan op de Plaza de España, langs de muur aan de voet van de halve cirkel, en je ziet ze tijdens dezelfde wandeling als het kanaal en de torens. Ze allemaal aflopen kost ongeveer twintig minuten.
Het is ook het schaduwrijke deel van het plein, en in de zomer is dat geen detail meer: terwijl de rest van het terrein gloeit, zit je hier onder de galerij met je rug tegen de tegels prima. Het is geen toeval dat mensen precies daar gaan zitten.
Als je met kinderen komt, werkt dit stuk het best: provincies zoeken, wapens tellen en dorpen op de kaarten opzoeken houdt hun aandacht veel beter vast dan welke architectonische uitleg ook. Daarna maken de bootjes op het kanaal het af.
Veelgestelde vragen
Waar werden zoveel tegels gemaakt?
Bijna allemaal staken ze de rivier over vanuit Triana, de pottenbakkerswijk van Sevilla van oudsher. Daar, aan de Guadalquivir, kneden ze al eeuwen klei en bakken ze keramiek in ovens die naar vuur en glazuur ruiken. De grote werkplaatsen van Triana werkten op volle toeren om dit plein stuk voor stuk, paneel voor paneel te bekleden. Dus als je met je hand over een van deze banken strijkt, raak je het vakmanschap aan van hele generaties keramisten van de andere oever. Triana is hier, ook al zie je het niet.
