Korkuluktan bakınca Bilbao üç saniyede anlaşılıyor. Şehir vadinin dibine uzanmış, ria binaların arasında gümüş bir şerit gibi kıvrılıyor ve dağlar ufku her yönden kapatıyor. Burada, yukarıda, Bilbaoluların şehirlerine neden “el bocho” dediği birden anlaşılıyor; yerel ağızda “çukur” demek: Bilbao yayılmıyor, büzülüp kıvrılıyor.
Buradan neler tanınıyor
İşe yarayan alıştırma parçaları tek tek tanımak. Batıda, suyun yanında, başka hiçbir şeyle karıştırılmayacak Guggenheim titanyumu parlıyor; arkasında Ensanche'nin kuleleri ve şehrin en yüksek binası olan Torre Iberdrola'nın silueti yükseliyor; rianın bu yakasında, dağın eteğinde ise Casco Viejo'nun koyu renkli çatıları birbirine sokulmuş.
Riayı kuzeye doğru izleyince denize nereden gidildiği seziliyor; eski tersanelerin arsaları artık tanınmaz halde. Dağın öbür yanında ise havalimanının bulunduğu Txorierri vadisinin yeşili açılıyor. Bu yükseklikten köprüler oyuncak gibi görünüyor.
Binalardan çok topografyaya dikkat etmeye değer. Bilbao dar bir vadide mevcut tek düzlüğü kaplıyor, geri kalan her şey eğimli inşa edilmiş yamaçlar. Bu toprak kıtlığı, şehrin neden yukarı doğru büyüdüğünü ve Ensanche'nin neden suyun öbür yakasındaki ovalar üzerine çizildiğini açıklıyor.
Kendine özgü âdetleri olan bir balkon
On yıllar boyunca burası, sevgililerin arkalarında kasabayla pazar fotoğrafı çektirmek için çıktıkları yerdi ve neredeyse bir geçiş ritüeliydi. Şimdi portreyi bir telefon çekse de hâlâ aynı şekilde işliyor: herhangi bir açık havalı öğleden sonra, korkuluğun tam o noktasında gayriresmî bir sıra oluşuyor.
Seyir terasının yanına zamanla manzaranın bir parçası haline gelen eserler yerleştirildi. En çok fotoğraflananı, içinde şehrin çerçevelendiği, yere yaslanmış büyük bronz bir ayak izi; bir de apaçık bir cazibe noktası işlevi gören, Bilbao adını yazan büyük harfler var.
Çevresi patikaları, çayırları ve piknik yerleriyle açık bir park ve herhangi bir seyir terasından farkı da burada: öğleden sonrayı geçirebilirsin. Yukarıda ızgara restoranları ve elma şarabı evleri var ve pek çok Bilbaolu hafta sonu, başka hiçbir plan olmadan, sadece yemek için çıkıyor.
Kaçırılmayacaklar
“El bocho” burada anlaşılıyor
Dağlarla kapanmış bir vadinin dibine yerleşmiş şehir. Bilbao yayılmıyor: büzülüp kıvrılıyor.
Sevgililerin fotoğrafı
On yıllar boyunca pazar ritüeliydi: arkada kasabayla fotoğraf çektirmek için çıkmak. Aynı noktada hâlâ sıra oluyor.
Yalnızca bir balkon değil, bir park
Çayırlar, patikalar ve piknik yerleri. Pek çok Bilbaolu hafta sonu başka bir plan olmadan yemeğe çıkıyor.
Toprak kıtlığı
Yukarıdan Ensanche'nin neden suyun öbür yakasına çizildiği görülüyor: başka bir düzlük yoktu.
Bilbao gezine nasıl uyar
Funicular meydanından üç dakikadan biraz fazla sürede çıkan ve neredeyse seyir terasının önünde bırakan Artxanda fünikülerine binerek gidiliyor. Karayolu ve otobüs de var, ama füniküler deneyimin bir parçası ve birkaç dakikada bir kalkıyor.
İdeal zaman, müzenin titanyumunun ışıldadığı ve vadinin ışıklarının birer birer belirdiği gün batımı. Siste —Bilbao'da hiç de nadir değil— hiçbir şey görünmüyor, o yüzden çıkmadan önce pencereden bakmakta fayda var.
Çıkmak, bakmak ve inmek için yarım saatten biraz fazlası yetiyor. Yukarıda yemek yenirse koca bir öğleden sonra. Dönüşte de, tamamı düz ve suyun kenarında olan Campo Volantín gezinti yolu ve Zubizuri ile iyi bağlanıyor.
Sık sorulan sorular
Bilbao'ya neden “el bocho” denir?
Buradan bak, kimse anlatmadan anlarsın. Bocho, Bilbao ağzında çukur, oyuk demektir: şehir de tam olarak budur; bir vadinin dibine sokulmuş, ortasından haliç kıvrılarak geçen ve her yandan dağlarla çevrili. Bilbao yayılmıyor, büzülüp kıvrılıyor. Bu korkuluktan bütün çukur görünüyor.
Haliç bir nehir mi, yoksa deniz buraya kadar mı geliyor?
İyi bir soru, çünkü ikisi birden. Kıvrılarak aktığını gördüğün şey Nervión halici, tam adını verirsen Nervión-Ibaizabal; ve denizinkiyle karışmış nehir suyudur: günde iki kez gelgitle yükselip alçalır. Bu yüzden Bilbao, gemilerin suyu kasabanın kalbine kadar tırmanmasıyla, iç kesimde büyük bir liman olabildi. Sıradan bir nehir değil; bizi bulmak için dağların arasına sızan bir deniz koludur.
