Eski şehrin dar sokaklarından sonra birden, dört yanını altmış dört kemerin kapattığı, aşı boyası renginde taştan kusursuz bir dörtgen açılıyor. Bu karşıtlık tam da mimarlarının aradığı şeydi. XIX. yüzyıldan kalma neoklasik bir meydan; bütün ticaretin revakların altında korunduğu kapalı bir erzak pazarı meydanı olarak doğdu. Bu yüzden dışarıya bakmıyor: yalnızca içeriye bakıyor.
Bir meydanı kurmak için otuz yıl
İnşaat 1821 civarında başladı ve meydan ancak 1851'de açıldı. Karlist savaşları, para yokluğu ve proje değişiklikleri yüzünden duraklamalarla geçen otuz yıl; birkaç kuşak Bilbaolu onun taş taş yükselişini izledi. Sonunda açıldığında, onu sipariş eden kasaba artık başka bir şehir olmuştu.
Tipoloji, neoklasik üsluba uyarlanmış kapalı Kastilya ana meydanınınki: dikdörtgen plan, kesintisiz revaklar, birbirinin aynı cepheler ve köşelerdeki kemerlerden giriş. Bu kapalılığın pratik bir işlevi vardı —burada hiç eksik olmayan yağmurdan pazarı korumak— bir de denetim işlevi, çünkü kapalı bir meydan dört kapıyla gözetlenir.
Cephelerden birinin üzerindeki Bizkaia armasına ve cephe düzenindeki takıntılı düzenliliğe dikkat et: ritmi bozan tek bir balkon bile yok. Meydanı görsel olarak açık havada bir salon gibi işleten de bu düzen.
Pazar günleri ve pintxos
Pazar sabahı meslek değiştiriyor. Pullar, eski paralar, eski kitaplar, şişe kapakları, çıkartmalar, plaklar ve bitkilerle dolu tezgâhlarla doluyor: şehrin en sevilen koleksiyoncu pazarı ve içine girmek ortak bir tavan arasına göz atmak gibi. Erken başlıyor ve öğlen toplanıyor.
Haftanın geri kalanında başka bir şey hüküm sürüyor. Bu kemerlerin altında Bilbao'nun en iyi pintxo barlarından bazıları var; tezgâhlar öğlen ve akşam tepsilerle dolu, yerel usul de hep aynı: her barda bir ya da iki tane yenir ve yer değiştirilir.
Meydanın balkonlarından birinin ardında, Baskçayı düzenleyen ve koruyan kurum olan Bask Dili Kraliyet Akademisi Euskaltzaindia'nın merkezi var. Aşağıda insanlar pintxo atıştırıp kadeh kaldırırken, yukarıda, o pencerelerin ardında bir kelimenin doğru nasıl yazılacağına karar veriliyor.
Kaçırılmayacaklar
Altmış dört kemer
Kapalı erzak pazarı meydanı: dört yanda birbirinin aynı cepheler ve yalnızca köşelerdeki kemerlerden giriş.
Otuz yıllık inşaat
1821 civarında başlandı ve 1851'de açıldı; Karlist savaşları ve para yokluğu yüzünden duraklamalar yaşandı.
Pazar sabahı pazarı
Pullar, paralar, eski kitaplar, şişe kapakları ve bitkiler. Erken başlıyor ve öğlen toplanıyor.
Bask Dili Akademisi
Euskaltzaindia'nın merkezi meydanın balkonlarından birinde, tam pintxo tezgâhlarının üstünde.
Bilbao gezine nasıl uyar
Casco Viejo'da, Santiago Katedrali'ne iki, Teatro Arriaga'ya beş dakika mesafede. Köşelerdeki kemerlerin herhangi birinden girilir ve orada olduğunu bilmeyen, görmeden yanından geçip gidebilir.
İşe yarayan plan, onu aperatif ya da akşam yemeği saatine bırakmak, çünkü meydan o saatlerde anlam kazanıyor. Hafta içi ikindi vakti sakin ve boş; güzel olsa da ne olduğunun yarısı kaybolur.
Revaklar ne kadar yağmur yağarsa yağsın sığınak sunuyor, ki bu şehirde hiç de küçük bir şey değil; yani hava birden bozulduğunda da doğal sığınak burası. Pazar günleri sabah pazar, ardından pintxos.
Sık sorulan sorular
Hızlı mı inşa edildi?
Ne gezer, epey emek istedi. Çalışmalar 1821 civarında başladı, ama Karlist savaşlar, para eksikliği ve sayısız duraklama arasında otuz yıl sürdü: ancak 1851'de açıldı. Birkaç nesil Bilbaolunun onun yavaş yavaş, taş taş, yıl yıl yükselişini izlediğini hayal et. Sonunda açıldığında hemen kasabanın büyük salonu oldu ve o zamandan beri atmayı hiç bırakmadı. İyi şeyler, görüyorsun, bekletir.
Burada barlardan başka bir şey var mı?
Göründüğünden fazlası. Meydanın balkonlarından birinde Euskaltzaindia, yani Bask Dili Kraliyet Akademisi, Baskçanın korunduğu ve kurallarının belirlendiği ev yer alır. Yani aşağıda insanlar atıştırıp kadeh kaldırırken, yukarıda, o pencerelerin ardında, Baskçada bir kelimenin nasıl doğru yazılacağına karar verenler var. Bu tezata bayılırım: bayram ve akademi aynı taş avluyu paylaşıyor. Her şeyi karıştırmak tam Bilbao'ya göre.
