W Saragossie prawie wszyscy nazywają go San Cayetano. Stoi w samym sercu starego miasta, tuż obok El Tubo. Jego fasada to jedno z najbardziej rozpasanych dzieł baroku w mieście, z kolumnami salomonowymi, niszami i nagromadzeniem ornamentu, które ma konkretną nazwę: churrigueresco, od nazwiska rodziny architektów, która doprowadziła ten język do skrajności.
Barok bez hamulców
Kościół zbudowano w XVII wieku dla teatynów, kleryków regularnych, których założycielem był św. Kajetan, i stąd potoczna nazwa. Oficjalnym patronem jest św. Izabela Portugalska, święta królowa, która urodziła się w Saragossie i była córką króla Aragonii.
To na fasadę trzeba patrzeć. Dzieli się na dwie kondygnacje z kolumnami salomonowymi – o trzonach skręconych spiralnie – niszami z rzeźbami, łamanymi belkowaniami i taką gęstością ornamentu, że nie zostaje ani jedna gładka płaszczyzna. To późny barok w najbardziej wybujałym wydaniu.
Ten język nazywa się churrigueresco od Churriguerów, rodziny architektów, która go rozwinęła, i choć dziś tego słowa używa się niemal jak obelgi wobec wszystkiego, co przeładowane, w swoim czasie była to bardzo przemyślana propozycja tego, jak architektura może wywoływać emocje.
Królowa, która urodziła się tutaj
Izabela Aragońska urodziła się w Saragossie w 1271 roku jako córka króla Piotra III i bardzo młodo wyszła za króla Portugalii Dionizego. Tam znana jest jako Rainha Santa, a sławę zawdzięcza roli mediatorki w konfliktach, także w tym, który poróżnił jej męża z ich własnym synem.
Najbardziej znana legenda o niej to cud róż: przyłapana, gdy wbrew woli króla niosła chleb ubogim, rozchyliła płaszcz, a bochenki zamieniły się w kwiaty. Ten motyw powtarza się u kilku średniowiecznych świętych, a w Portugalii jest niezwykle popularny.
To, że Saragossa poświęciła świątynię o takich ambicjach królowej, która panowała w innym kraju, wiele mówi o tym, jak działały lojalności dynastyczne: była Aragonką z urodzenia i z rodu, i to wystarczało. Kościół wzniesiono cztery stulecia po jej śmierci.
Nie do przegapienia
Wszyscy nazywają go San Cayetano
Od założyciela teatynów, zakonu, dla którego go zbudowano. Oficjalny patron jest inny.
Kolumny salomonowe
Trzony skręcone spiralnie, nisze i łamane belkowania: późny barok bez ani jednej gładkiej płaszczyzny.
Churrigueresco pochodzi od nazwiska
Od Churriguerów, rodziny architektów, która rozwinęła ten język. Dziś tego słowa używa się niemal jak obelgi.
Aragońska królowa w Portugalii
Izabela urodziła się w Saragossie w 1271 roku i panowała w Portugalii, gdzie jest Rainha Santa. Kościół powstał cztery stulecia później.
Jak to wpasować w zwiedzanie Saragossy
Stoi przy Plaza del Justicia, w samym sercu starego miasta, pięć minut od Plaza del Pilar i dwie od El Tubo, rejonu barów z tapas. Nie da się go ominąć, jeśli idziesz tam na kolację.
Wnętrze ma godziny otwarcia związane z nabożeństwami i łatwo trafić na zamknięte drzwi; fasadę, czyli to, co najważniejsze, widać z placu o każdej porze, a nocą jest podświetlona i wtedy relief działa najlepiej.
To dziesięciominutowy przystanek na trasie po starym mieście, który dobrze łączy się rano z Mercado Central, a wieczorem z El Tubo.
Najczęstsze pytania
Co się potem stało ze Świętą Królową?
Opowiem ci to, na co podczas spaceru nie starcza czasu. Izabela całe życie godziła zwaśnionych: pośredniczyła między swoim mężem, królem Dionizym Portugalskim, a ich synem, kiedy doszło między nimi do walki zbrojnej, i znowu stawała między stronami w innych rodzinnych wojnach. Gdy owdowiała, zamieszkała przy klaryskach w Coimbrze, oddana ubogim, i tam spoczywa dziś jako patronka miasta. Zmarła w 1336 roku, a papież Urban VIII wyniósł ją na ołtarze w 1625 roku. Córka Saragossy, która stała się aniołem pokoju dla pół półwyspu.
Skąd się wzięło słowo churrigueresco?
Od nazwiska, i to wciąga. Styl ochrzczono tak od Churriguerów, rodziny architektów i twórców retabulów, która na przełomie XVII i XVIII wieku zapełniła Hiszpanię złoconymi ołtarzami i fasadami bez jednego gładkiego skrawka. Najsłynniejszy był José Benito de Churriguera. Z czasem „churrigueresco” zaczęło oznaczać wszystko, co przeładowane do przesady, czasem jako komplement, a czasem jako przytyk. Masz więc przed sobą nazwisko, które stało się przymiotnikiem.
