Zaragoza · Co zobaczyć

Kościół San Juan de los Panetes

Iglesia de San Juan de los Panetes

Jej wieża jest krzywa. Jest ceglana, ośmioboczna, w stylu mudéjar i wyraźnie przechyla się, gdy patrzysz z Plaza del Pilar, na której zachodnim krańcu stoi kościół. Przechył nie jest złudzeniem optycznym ani kaprysem budowniczych: wynika z gruntu i trwa od stuleci, a budynek się nie zawalił.

Krzywa wieża z cegły

Odchylenie od pionu bierze się z podłoża: wieżę wzniesiono blisko dawnego koryta Ebro, na miękkich i nierównych gruntach aluwialnych, a nierównomierne osiadanie fundamentów z czasem ją przechyliło. To ten sam mechanizm, który stoi za słynnym przypadkiem Pizy, tylko w innej skali.

Wieża jest w stylu mudéjar, z XVI wieku, na planie ośmioboku, z dekoracją z cegły układanej wypukło, choć skromniejszą niż na wieżach La Magdalena czy San Pablo. Zachowano ją, gdy kościół przebudowano w stylu barokowym, więc całość łączy dwie wyraźnie różne epoki.

Warto obejrzeć ją z kilku miejsc na placu, bo wrażenie przechyłu bardzo zmienia się zależnie od kąta: z niektórych punktów ledwie go widać, z innych jest oczywisty, a nawet niepokojący. Najlepszy punkt jest od strony wieży Zuda.

Zakon rycerski z Ziemi Świętej

Pełna nazwa, San Juan de los Panetes, łączy dwie rzeczy. San Juan odsyła do Zakonu Szpitala św. Jana Jerozolimskiego, czyli joannitów, jednego z wielkich zakonów rycerskich zrodzonych z wypraw krzyżowych, który miał tu swoją komandorię.

Joannici otrzymali ogromne posiadłości w Aragonii po zdobyciu Saragossy w 1118 roku, po części dzięki słynnemu testamentowi Alfonsa I Wojownika, który zapisał swoje królestwo zakonom rycerskim z Ziemi Świętej. Testamentu nigdy nie wykonano, ale zostawił zakonom pokaźny majątek w dolinie Ebro.

A „Panetes” wyjaśnia się znacznie bardziej domowo: nazwa pochodzi od małych bochenków chleba, które rozdawano tu ubogim, w tradycji dobroczynnej związanej z zakonem. Nazwa miejsca, w której krzyżują się wyprawy krzyżowe i jałmużna z chleba.

Nie do przegapienia

Wieża jest krzywa

Z powodu nierównomiernego osiadania fundamentów na gruntach aluwialnych, blisko dawnego koryta Ebro.

Zmienia się zależnie od kąta

Z niektórych miejsc na placu ledwie go widać, z innych jest oczywisty. Najlepszy punkt jest od strony wieży Zuda.

Należał do joannitów

Zakonu rycerskiego zrodzonego z wypraw krzyżowych, który otrzymał ogromne posiadłości w Aragonii po zdobyciu miasta w 1118 roku.

„Panetes” od bochenków chleba

Tych, które rozdawano tu ubogim. Nazwa miejsca, w której krzyżują się wyprawy krzyżowe i jałmużna z chleba.

Jak to wpasować w zwiedzanie Saragossy

Stoi na zachodnim krańcu Plaza del Pilar, obok wieży Zuda i murów rzymskich. To wejście na plac, jeśli przychodzisz od strony Mercado Central.

Wnętrze ma bardzo ograniczone godziny otwarcia, związane z nabożeństwami, i łatwo trafić na zamknięte drzwi. Wieżę, bo to ją trzeba zobaczyć, podziwia się z placu o każdej porze i bez wchodzenia do środka.

To pięciominutowy przystanek, który naturalnie łączy się z bezpłatnym punktem widokowym na wieży Zuda, minutę stąd, skąd zresztą przechył wieży widać z góry całkiem wyraźnie.

Najczęstsze pytania

Co robił tu zakon z Ziemi Świętej?

To przedziwny spadek. Kiedy Alfons I Wojownik zmarł bezdzietnie, zapisał w testamencie, ni mniej, ni więcej, całe swoje królestwo trzem wielkim zakonom rycerskim Ziemi Świętej: templariuszom, joannitom i bożogrobcom. Jego możni odmówili wykonania takiego szaleństwa, ale zakony ostatecznie dostały ziemie, domy i kościoły w całej Aragonii, i ten był jednym z nich.

Odkryj Zaragoza i słuchaj we własnym tempie

Zwiedzaj z lokalnymi przewodnikami, we własnym tempie i offline.

Aplikacja Viavoy

Inne miejsca w Zaragoza

Kościół San Pablo

Kościół Santa Isabel de Portugal

Plaza del Pilar

Brzegi Ebro

Lonja w Saragossie

Mercado Central de Zaragoza