Jest mała, niemal jak zabawka, i wciśnięta w przyczółek mostu Triana niczym kieszonkowy strażnik: kopuła z zielono-złotej ceramiki, ośmioboczna wieżyczka i wszędzie cegła. Kaplica Capilla del Carmen to pierwsze, co widzi każdy, kto przechodzi przez rzekę do dzielnicy, i działa dokładnie tak, jak ją pomyślano: jako symboliczna brama. Wzniósł ją w 1928 roku Aníbal González, architekt, który niedługo wcześniej podpisał projekt Plaza de España, a rok później zmarł.
Ostatni gest Aníbala Gonzáleza
Aníbal González to architekt, który ukształtował nowoczesny wizerunek Sewilli. Jego dziełem są Plaza de España, pawilony na Plaza de América i spora część sewilskiego regionalizmu: nieotynkowana cegła, azulejos, kute żelazo i sposób na przywołanie stylu mudéjar i baroku bez kopiowania ich.
Jego historia skończyła się źle. Wśród sporów i długów zrezygnował z kierowania budową Wystawy Iberoamerykańskiej i zmarł w 1929 roku w wieku pięćdziesięciu dwóch lat, kilka tygodni po tym, jak Wystawa wreszcie otworzyła swoje bramy. Nie doczekał uznania, jakim dziś darzy go całe miasto.
Ta kaplica należy do jego ostatnich dzieł i jest może najswobodniejsza. Bez monumentalnego zamówienia pozwolił sobie na miniaturę: budowlę ledwie kilkumetrową, która rozwiązuje problem urbanistyczny – zaznaczenie wejścia do dzielnicy – ceramiką i proporcją, a nie rozmiarem.
Święte Justa i Rufina, ulepione z gliny
Na latarni wieńczącej kaplicę stoją dwie postacie kobiece z wieżą pomiędzy nimi. To święte Justa i Rufina, dwie siostry garncarki z rzymskiej Sewilli, umęczone około 287 roku za to, że odmówiły sprzedaży swoich naczyń na pogańskie święto, a potem rozbiły posąg bożka. Są patronkami miasta.
Wieża, którą podtrzymują, to Giralda, i w tym tkwi ikonograficzny żart: tradycja mówi, że obie święte chronią ją przed trzęsieniami ziemi, dlatego niemal w całym malarstwie sewilskim, od Murilla po Goyę, widać je, jak ją podtrzymują. Umieszczenie ich tutaj, u bramy dzielnicy garncarzy, i to jeszcze z wypalanej i szkliwionej gliny, to doskonale przemyślane mrugnięcie okiem.
Obejdź kaplicę powoli. Ceramika zmienia kolor zależnie od kąta i pory dnia: zielono-złote szkliwo rozpala się na jeden sposób w porannym słońcu, gdy patrzysz z mostu, a na zupełnie inny o zmierzchu, gdy światło nadchodzi od rzeki.
Nie do przegapienia
Ceramiczna kopuła z Triany
Zielono-złota, szkliwiona, zmienia kolor zależnie od pory dnia i kąta.
Justa i Rufina podtrzymujące Giraldę
Patronki garncarki chronią wieżę przed trzęsieniami ziemi. Tutaj w dodatku są zrobione z gliny.
Podpis Aníbala Gonzáleza
Jedno z jego ostatnich dzieł, rok przed śmiercią. Sewilski regionalizm w miniaturze.
Brama Triany
Pierwsze, co widzi każdy, kto przechodzi przez most: budynek pomyślany po to, by wyznaczyć granicę.
Jak to wpasować w zwiedzanie Sewilli
Stoi tuż u stóp mostu Triana, przy wejściu do Triany. To pierwszy obowiązkowy przystanek po przejściu przez most i zarazem najłatwiejszy do przeoczenia, bo dwadzieścia metrów dalej otwiera się Plaza del Altozano i wzrok sam ucieka w stronę dzielnicy.
Wnętrze jest maleńkie, a godziny otwarcia nieregularne: kaplica służy bractwu do nabożeństw i nie działa jak zabytek do zwiedzania. To, co trzeba zobaczyć, jest na zewnątrz, więc nie licz na to, że zastaniesz ją otwartą.
Pięćdziesiąt metrów dalej masz zamek San Jorge pod halą targową, a idąc wzdłuż rzeki – calle Betis. Jeśli przyjdziesz po południu, ten róg to dobre miejsce, by przeczekać, aż światło opadnie: most, kaplica i brzeg tworzą najlepszy kadr wejścia do dzielnicy.
Najczęstsze pytania
A te dwie święte, co zrobiły, że trafiły na dzwonnicę?
Mówi się, że pewnego dnia odmówiły sprzedaży swoich glinianych naczyń na pogańskie święto; ludzie rozbili im towar, a one w odpowiedzi roztrzaskały posąg bogini. Pojmano je i zginęły śmiercią męczeńską około roku 287. I tak dwie skromne kobiety z garncarskiego rzemiosła stały się, wieki później, symbolem Sewilli. Dlatego dzielnica garncarzy czuje, że są tak bardzo jej.
A co się stało z architektem, który ją zbudował?
Aníbal González był wielkim architektem Sewilli swoich czasów, duszą tamtej Wystawy Iberoamerykańskiej. Ale skończył źle: zrezygnował z projektu wśród sporów i przykrości i został prawie bez majątku. Zmarł w 1929 roku, mając zaledwie pięćdziesiąt dwa lata, ledwie kilka tygodni po tym, jak jego wielkie dzieło wreszcie otworzyło swoje bramy. Pożegnał się ze światem niemal równocześnie z miastem, o którym marzył. Ta kapliczka była jedną z jego ostatnich prac.
