Zubizuri to po baskijsku „biały most” i nazwa oddaje mu sprawiedliwość: zakrzywiona kładka w najczystszej bieli, z pochylonym łukiem, z którego zwisają cięgna cienkie jak struny harfy. Zaprojektował ją Santiago Calatrava, a otwarto ją w 1997 roku, w tym samym roku co Guggenheim, kiedy Bilbao wymyślało się na nowo od podstaw. To jeden z najczęściej fotografowanych zakątków miasta i kryje jedną z jego najlepszych historii.
Most, przez który idzie się po krzywej
Konstrukcja to łuk z cięgnami, przy czym łuk jest przesunięty na bok i odchylony na zewnątrz, tak że pomost nie wisi symetrycznie, tylko jest zawieszony wspornikowo. Dzięki temu kładka dla pieszych zatacza w rzucie łuk, zamiast biec prosto od brzegu do brzegu.
Efekt podczas przechodzenia jest zamierzony: podłoga wygina się pod stopami, a biały łuk z każdym krokiem coraz bardziej pochyla się nad głową, jak skrzydło ptaka. Calatrava przez całą karierę pracuje nad ideą konstrukcji, która wygląda jak szkielet w ruchu, a tutaj masz ją w wersji małej i bardzo czytelnej.
Most łączy nabrzeże Campo Volantín na prawym brzegu z początkiem Ensanche, dzielnicy o szachownicowym układzie ulic. Ze środka mostu masz ría (estuarium) u stóp, Guggenheima w dół rzeki i miasto rozłożone po obu stronach: to chyba najlepszy punkt widokowy dla pieszych w Bilbao.
Szklana podłoga i proces
Oryginalna nawierzchnia była z półprzezroczystego szkła, piękna na papierze i dość lekkomyślna w mieście, gdzie pada ponad sto pięćdziesiąt dni w roku. Mokra zamieniała się w zjeżdżalnię i ludzie naprawdę się ślizgali, więc władze miasta w końcu przykryły ją powierzchnią antypoślizgową.
Calatrava zniósł to gorzej niż źle. Ale to, co naprawdę rozpętało konflikt, było czym innym: po latach do boku mostu doczepiono kładkę, żeby połączyć go z wieżami Isozaki na drugim brzegu. Architekt pozwał miasto, twierdząc, że to okaleczyło jego dzieło, i sprawa trafiła do sądu.
W efekcie most jest jednocześnie rzeźbą i lokalnym żartem: Bilbao daje ci dzieło sztuki, żebyś przeszedł przez rzekę, a potem kładzie na nim wycieraczkę, żebyś się nie przewrócił. Wieże, z którymi jest połączony, dzieło Japończyka Araty Isozakiego, tworzą coś w rodzaju bramy między ría a Ensanche.
Nie do przegapienia
Zakrzywiony pomost
Łuk jest przesunięty na bok, więc kładka przechodzi po krzywej, a nie prosto. Czujesz to, idąc.
Szklana podłoga
Oryginalna nawierzchnia była ze szkła i w deszczu robiła się śliska. Trzeba było przykryć ją powierzchnią antypoślizgową.
Calatrava pozwał miasto do sądu
Nie tyle z powodu wycieraczki, ile kładki doczepionej do boku mostu, żeby połączyć go z wieżami Isozaki.
Najlepszy widok dla pieszych
Ze środka mostu: ría w dole, Guggenheim w dół rzeki i oba brzegi po bokach.
Jak wpasować go w zwiedzanie Bilbao
Leży na środkowym odcinku ría, dziesięć minut pieszo od Casco Viejo i kolejne dziesięć od Guggenheima wzdłuż brzegu. To zwykłe przejście dla pieszych, więc przejdziesz po nim, nawet tego nie planując, idąc z jednego brzegu na drugi.
Na prawym brzegu promenada Campo Volantín w kilka minut doprowadzi cię do placyku, z którego rusza kolejka linowo-terenowa na Artxandę, więc ten most jest naturalnym łącznikiem między centrum a wjazdem na górę.
Najlepsze światło jest późnym popołudniem, kiedy biel nabiera barw, a konstrukcja odbija się w wodzie. Nocą jest oświetlony i robi równie dobre wrażenie. W deszczu uważaj na nawierzchnię mimo antypoślizgowej warstwy.
Najczęstsze pytania
Czy architekt naprawdę się wściekł?
Dużo więcej niż się wściekł: pozwał Bilbao do sądu. Calatravę zabolała nie tylko antypoślizgowa nawierzchnia; to, co naprawdę wyprowadziło go z równowagi, to fakt, że lata później doczepiono mu z boku kładkę, żeby połączyć most z nowymi wieżami na drugim brzegu. Powiedział, że to okalecza jego dzieło, i pozwał ratusz o odszkodowanie. Sędzia przyznał mu częściowo rację, choć kładka wciąż tam jest. Wieloletnie przeciąganie liny między artystą a miastem.
A te wieże, do których doczepiona jest kładka?
To wieże Isozaki, czyli Isozaki Atea, co po baskijsku znaczy brama Isozakiego. Zaprojektował je japoński architekt Arata Isozaki, laureat najważniejszej nagrody w światowej architekturze, i to dwie bliźniacze wieże mieszkalne, które tworzą bramę między ría a Ensanche. Zobacz, jak razem biały most Calatravy i te wieże streszczają Bilbao, które chciało patrzeć w przyszłość bez strachu przed podpisami wielkich nazwisk.
