Bilbao · Co zobaczyć

Muzeum Guggenheima w Bilbao

Museo Guggenheim Bilbao

Góra srebrnych krzywizn nad wodą, w południe biała, o zachodzie słońca złota, a w deszczu jakby płynna. Otwarto je w październiku 1997 roku i odmieniło los pogrążonego w kryzysie miasta stoczni do tego stopnia, że zjawisko ma własną nazwę w podręcznikach urbanistyki. Kiedy Frank Gehry przedstawił projekt, wiele osób uznało go za szaleństwo.

Jak buduje się coś takiego

Tytanowe płyty, którymi jest obłożony – trzydzieści trzy tysiące – mają pół milimetra grubości i są ułożone jak łuski, lekko pofalowane, tak by żadna nie była idealnie płaska. To właśnie ten szczegół sprawia, że powierzchnia nie odbija światła jak lustro, tylko drga, i on wyjaśnia, dlaczego budynek zmienia kolor z każdą przepływającą chmurą.

Tytan nie był decyzją estetyczną, tylko ekonomiczną: w tamtym momencie cena tego materiału spadła na tyle, że stał się opłacalny w porównaniu z przewidzianą wcześniej stalą nierdzewną. Budynek, który dziś jest synonimem architektonicznego luksusu, obłożono w ten sposób dzięki okazji rynkowej.

A tej geometrii nie dałoby się wznieść bez programu do projektowania lotniczego. Gehry pracował z makietami z ręcznie wyginanej tektury, niemożliwymi do narysowania na zwykłym planie; oprogramowanie opracowane we Francji do projektowania samolotów myśliwskich przełożyło te kształty na rozkroje, które robotnicy mogli wykonać element po elemencie.

Co jest w środku, a co na zewnątrz

Wnętrze obraca się wokół atrium o wysokości pięćdziesięciu metrów, z którego wychodzą sale na kilku poziomach. Najsłynniejsza jest wydłużona sala we wschodnim skrzydle, mierząca około stu trzydziestu metrów, na stałe zajęta przez „Materię czasu” Richarda Serry: spirale z zardzewiałej stali, wyższe od człowieka, które przechodzi się od środka, a fizyczna dezorientacja podczas chodzenia między nimi jest właśnie dziełem.

Własna kolekcja jest stosunkowo skromna i rotuje; siłą muzeum są wielkie wystawy czasowe i to one uzasadniają budynek. Przed kupnem biletu warto sprawdzić program, bo od niego zależy duża część zwiedzania.

Na zewnątrz jest tyle samo co w środku, i to za darmo. Puppy pilnuje głównego wejścia, Maman stoi od strony ría (estuarium), a pod mostem La Salve wznosi się czerwony łuk Daniela Burena. Co jakiś czas instalacja japońskiej artystki Fujiko Nakayi na kilka minut spowija podstawę budynku gęstą mgłą.

Nie do przegapienia

Tytan grubości pół milimetra

Trzydzieści trzy tysiące płyt ułożonych jak łuski, nigdy płaskich. Dlatego powierzchnia drga, zamiast odbijać światło.

Oprogramowanie do myśliwców

Ręcznie wyginane makiety przełożono na rysunki za pomocą programu do projektowania lotniczego. Bez niego budynku nie dałoby się zbudować.

Materia czasu

Stalowe spirale Richarda Serry przechodzi się od środka. Dezorientacja podczas chodzenia między nimi jest dziełem.

Mgła Fujiko Nakayi

Co jakiś czas budynek spowija się na kilka minut mgłą. To nie wilgoć, tylko instalacja.

Jak wpasować je w zwiedzanie Bilbao

Stoi w Abandoibarze, dawnej strefie portowej i przemysłowej, która dostała nowe życie, dziesięć minut pieszo od Gran Vía i piętnaście od Casco Viejo. Cała promenada wzdłuż ría jest płaska i ciągła, więc dojdziesz tu pieszo z każdego miejsca w centrum.

Naturalna trasa biegnie dalej na zachód przez Abandoibarrę aż do Palacio Euskalduna, obok Muzeum Sztuk Pięknych, które jest pięć minut stąd i które wielu zwiedzających pomija, nie wiedząc, co traci. Na wschód most Zubizuri prowadzi na drugi brzeg.

Na wnętrze licz dwie i pół godziny, jeśli są dwie wystawy. I przyjdź choć raz o zachodzie słońca, nawet bez wchodzenia: wtedy tytan robi to, do czego jest stworzony.

Najczęstsze pytania

Jak można zbudować budynek o tak niemożliwych krzywiznach?

To najpilniej strzeżony sekret: Gehry nie umiałby go wznieść bez programu do projektowania lotniczego. Nazywa się CATIA i wymyślono go we Francji do projektowania samolotów myśliwskich. On robił swoje makiety ręcznie, powykręcane, niemal niemożliwe, a potem to oprogramowanie przekładało je na plany, które robotnicy mogli zbudować płyta po płycie. Bez technologii myśliwców to muzeum zostałoby pogniecionym szkicem na jego biurku.

Czego nie mogę przegapić w środku?

Jeśli wejdziesz, idź prosto do największej i najdłuższej sali muzeum. Mieści dzieło, które nie zmieściłoby się prawie nigdzie indziej: „Materię czasu” Richarda Serry. To ogromne spirale z zardzewiałej stali, wyższe od człowieka, a najlepsze jest to, że przechodzi się je od środka: wchodzisz między te zakrzywione ściany i tracisz orientację. Gehry celowo zrobił tę salę tak długą, żeby się zmieściły. Budynek i rzeźba stworzone dla siebie nawzajem.

Czy to prawda, że muzeum czasem wypuszcza mgłę?

Nie uwierzysz: to dzieło sztuki. Japońska artystka Fujiko Nakaya zainstalowała ukryty system, który co jakiś czas spowija podstawę budynku gęstą mgłą unoszącą się znad wody. Przez kilka minut tytan zdaje się unosić wśród chmur, jak statek widmo wyłaniający się z oparów. Jeśli cię to złapie, zostań: to jedna z najbardziej magicznych rzeczy, jakie tu zobaczysz, a wiele osób przechodzi obok, nie wiedząc, co się dzieje.

Odkryj Bilbao i słuchaj we własnym tempie

Zwiedzaj z lokalnymi przewodnikami, we własnym tempie i offline.

Aplikacja Viavoy

Inne miejsca w Bilbao

Pałac Euskalduna

Plaza Nueva

Most Zubizuri

Puppy Jeffa Koonsa

Teatr Arriaga i most La Merced

Azkuna Zentroa