Z zewnątrz niczego nie zapowiada: rząd gotyckich bram przy wąskiej uliczce w Born. Za nimi kryje się pięć pałaców z okresu od XIII do XV wieku, połączonych od środka, i ponad cztery tysiące dzieł Picassa. Kolekcja jest jedyna na świecie, bo nie skupia się na słynnym Picassie, lecz na tym, który dopiero się kształtował: na nastolatku, który mieszkał dziesięć minut stąd i wciąż podpisywał się jako Pablo Ruiz. To on dał impuls do powstania muzeum i podarował znaczną część zbiorów, ale nigdy nie postawił w nim stopy.
Muzeum, które nie mogło nosić jego nazwiska
Muzeum otwarto w 1963 roku jako pierwsze poświęcone Picassowi za życia artysty. Nie nazywało się jednak Museu Picasso: powstało jako Col·lecció Sabartés. Jaume Sabartés, bliski przyjaciel i sekretarz malarza, podarował na start swoją prywatną kolekcję i to na jego cześć nazwano muzeum.
Powód tej nazwy był czysto polityczny. Picasso był zdeklarowanym komunistą, namalował obraz Guernica przeciwko reżimowi i był jednym z międzynarodowych symboli antyfrankizmu. Umieszczenie jego nazwiska na fasadzie w Barcelonie 1963 roku było nie do pomyślenia. Muzeum dostało właściwą nazwę dopiero po latach.
Picasso wyjechał z Hiszpanii przed końcem wojny i przysiągł, że nie wróci, dopóki rządzi Franco. Dotrzymał słowa: zmarł we Francji w 1973 roku, dwa lata przed dyktatorem. Nigdy nie zobaczył tego muzeum, choć do końca przysyłał mu dzieła, w tym ogromne dary.
Co tu zobaczysz, a czego nie
Warto przyjść ze świadomością, że nie ma tu obrazu Guernica – jest w Madrycie – ani wielkiego dzieła kubistycznego. Jest za to droga, którą przeszedł, ucząc się, i właśnie to czyni kolekcję niepowtarzalną. Zobaczysz rysunki z dzieciństwa, akademickie studia, a przede wszystkim „Ciencia y caridad” („Nauka i miłosierdzie”), ogromne i doskonale akademickie płótno, które ukończył w wieku piętnastu lat i za które zdobył oficjalne nagrody.
Oglądać ten obraz ze świadomością, kim stał się później – to sedno wizyty w tym muzeum. Zerwanie z tradycją nie wynikało z nieznajomości warsztatu: była to decyzja kogoś, kto w wieku piętnastu lat opanował go już w całości.
Drugim najważniejszym dziełem jest kompletna seria pięćdziesięciu ośmiu wariacji na temat Las Meninas Velázqueza, namalowanych w 1957 roku i podarowanych przez Picassa w całości, jako jeden zbiór. To jedyne miejsce na świecie, w którym można zobaczyć całą serię, po kolei, a zajmuje ona kilka sal.
Nie do przegapienia
Ciencia y caridad
Akademickie płótno ukończone w wieku piętnastu lat. Późniejsze zerwanie nie wynikało z tego, że nie umiał malować.
58 Meninas
Kompletna seria z 1957 roku, podarowana w całości. Nigdzie indziej na świecie nie zobaczysz jej razem.
Col·lecció Sabartés
Muzeum otwarto bez prawa do użycia jego nazwiska: w 1963 roku Picasso był zdeklarowanym wrogiem reżimu.
Pięć gotyckich pałaców
Patia, odkryte schody i stropy kasetonowe od XIII do XV wieku, na samej trasie zwiedzania.
Jak wpleść go w zwiedzanie Barcelony
Mieści się przy Carrer de Montcada, ulicy gotyckich pałaców w Born, pięć minut od Santa Maria del Mar i trzy od El Born Centre de Cultura i Memòria.
Zarezerwuj bilet przez internet. To jedno z najbardziej obleganych muzeów w mieście, a kolejki do kasy są długie przez cały rok. Są przedziały czasowe z darmowym wstępem – popołudnia w określone dni i któraś niedziela w miesiącu – które wymagają rezerwacji i szybko się wyczerpują. Licz na półtorej lub dwie godziny.
Szczegół, z którego mało kto korzysta: same budynki są częścią zwiedzania. Patia, odkryte schody i stropy kasetonowe pałaców masz przed oczami, przechodząc przez sale, więc oglądasz jednocześnie katalońską gotycką architekturę świecką i malarstwo XX wieku. Od czasu do czasu podnieś głowę.
Najczęstsze pytania
Dlaczego od początku nie nazywało się Museu Picasso?
Dobre pytanie, a odpowiedź to czysta polityka. Picasso był już wtedy zdeklarowanym komunistą i wrogiem Franco: namalował obraz Guernica przeciwko reżimowi, a umieszczenie jego nazwiska na fasadzie było sprawą delikatną. Muzeum powstało więc pod innym szyldem, „Col·lecció Sabartés”, na cześć Jaume Sabartésa, serdecznego przyjaciela i sekretarza malarza, którego darowizna je umożliwiła. Dopiero po śmierci Franco nazwisko Picasso zabłysło wreszcie bez strachu.
Czy Picasso odwiedził swoje muzeum?
Otóż nie, nigdy nie postawił w nim stopy, i boli, gdy się o tym pomyśli. Picasso wyjechał z Hiszpanii przed wojną i przysiągł nie wracać, dopóki rządzi Franco. Dotrzymał słowa: zmarł we Francji w 1973 roku, dwa lata przed dyktatorem. Nigdy nie zobaczył tego muzeum w mieście swojej młodości, choć do końca nie przestawał przysyłać mu dzieł. Podarował Barcelonie swoją pamięć na odległość, wiedząc, że sam już nie wróci, by po niej chodzić.
Czy to prawda, że przechowuje jego młodzieńcze prace?
Tak, i jest tu dzieło, które zrobi na tobie wrażenie: „Ciencia y caridad” („Nauka i miłosierdzie”), ogromne akademickie płótno, które ukończył, mając zaledwie piętnaście lat, i za które zdobył już ważne nagrody. Kiedy je zobaczysz, wiedząc, kim stał się potem, zostaniesz z myślą: geniusz awangardy zaczynał, malując jak dawni mistrzowie, i robił to lepiej niż wielu dorosłych.
