Jak podupadła dzielnica zamieniła swoje najbrzydsze ściany w największą atrakcję. Godzinna trasa piesza między CAC, wielkimi międzynarodowymi muralami a teatrem Banderasa.
Całą tę dzielnicę wyjaśnia jedno techniczne słowo: ściana szczytowa, po hiszpańsku medianera. To ślepa ściana bez okien, która zostaje na widoku, kiedy wyburza się sąsiedni budynek, i najbrzydsza rzecz, jaką ma każda podupadająca okolica. Soho było ich pełne. W 2013 roku ktoś wpadł na pomysł, żeby tę wadę zamienić w magnes, i dziś są ludzie, którzy przejeżdżają przez całe miasto, żeby zrobić sobie zdjęcie na tle tych murów.
Cała trasa to czterdzieści pięć minut pieszo, po płaskim i bez ryzyka, że się zgubisz. Wybierz się w połowie przedpołudnia albo w połowie popołudnia: w południe wiele ścian szczytowych jest pod światło i murali nie widać.
Dzielnica między Alamedą a rzeką
Mała, ciasna i wiecznie w budowie.
Soho zajmuje skromny prostokąt między aleją Alameda Principal a korytem rzeki Guadalmedina, dziesięć minut od centrum. Jego oficjalna nazwa to Ensanche Centro, ale nikt jej nie używa: anglosaską etykietę nadał mu sam projekt rewitalizacji, i tak już zostało.
Przez dziesięciolecia była to okolica, przez którą się tylko przechodziło, z zamkniętymi lokalami i pustymi parcelami. Za nią przemawiało położenie – tuż przy Alamedzie, porcie i centrum – a przeciw niej zdegradowana zabudowa bez żadnego oczywistego uroku. Przemiana zaczęła się od CAC w 2003 roku i przyspieszyła dziesięć lat później.
Warto jechać ze świadomością, że ta operacja nie jest skończona. Między dobrymi dziełami są jeszcze zaniedbane odcinki, fasady w połowie remontu i jakaś pusta parcela. To część tego, po co się tu przychodzi: to dzielnica w budowie, a nie gotowa dekoracja, i w tym tkwi spora część jej uroku.
Dawny hurtowy targ rybny i owocowy, otwarty w 1939 roku i zaprojektowany przez Luisa Gutiérreza Soto, jedno z największych nazwisk hiszpańskiego racjonalizmu. W 2003 roku stał się centrum sztuki, zachowując rzut hali i ciągi okien. Wstęp wolny, a program bardzo często się zmienia.
Kilkupiętrowa twarz kobiety autorstwa Sheparda Faireya, twórcy plakatu HOPE Obamy z 2008 roku. Dwie lub trzy płaskie farby, twarde kontury i obramienia w stylu art déco wokół postaci: propaganda przebrana za ornament, co jest właśnie jego tematem.
Brytyjczyk D*Face zostawił tu jedno z największych dzieł w dzielnicy, w swoim języku popowego komiksu i nasyconych kolorów. Obejrzenie go zaraz po muralu Obeya, kilka ulic dalej, pokazuje jasno, że festiwal sprowadził pierwszoligowe nazwiska z międzynarodowego obiegu, a nie zapychacze.
W 2013 roku dzielnica wymyśliła festiwal o nazwie MAUS – to skrót hiszpańskiej nazwy, która znaczy „Sztuka Uliczna Malaga Soho” – z bardzo konkretnym celem: pomalować ściany szczytowe. Pomysł był prosty i trochę zuchwały – zamienić to, co w okolicy najbardziej szare, w jej główny argument – i zadziałał lepiej, niż ktokolwiek się spodziewał.
Obok miejscowych twórców sprowadzono artystów z międzynarodowego obiegu i to odróżniło festiwal od innych podobnych inicjatyw w Hiszpanii. Nie chodziło o dekorowanie ścian: chodziło o to, żeby podpisy były rozpoznawalne poza Malagą i żeby dzielnica pojawiała się w rozmowach o sztuce ulicznej.
Skutek uboczny jest ten co zwykle i warto go nazwać: wzrost cen nieruchomości. To, co zaczęło się jako rewitalizacja sąsiedzka, przyniosło wyższe czynsze, modne lokale i trochę napięcia, które towarzyszy każdej dzielnicy wchodzącej w modę. Soho od kilku lat negocjuje tę równowagę.
Dla odwiedzającego efektem jest trzykwadransowy spacer z taką gęstością sztuki na metr kwadratowy, jakiej nie ma żadna inna część miasta, i do tego za darmo.
Teatr, który dał jej prestiż
Na rogu dzielnicy stoi dawny teatr Alameda, kino i sala znana wszystkim od zawsze, która została zamknięta – kolejny stojący odłogiem budynek w okolicy pełnej takich budynków. W 2019 roku otworzył go ponownie Antonio Banderas i zainaugurował go, sam reżyserując i tańcząc w „A Chorus Line”, tuż przed sześćdziesiątymi urodzinami.
Stawką nie było otwarcie sali do wynajęcia, tylko własne produkcje musicali po hiszpańsku, ze stałym zespołem i orkiestrą na żywo – coś, co w Hiszpanii skupiało się niemal wyłącznie w Madrycie. Wyprowadzenie tego rodzaju teatru ze stolicy było ryzykowną częścią przedsięwzięcia.
Dla Soho efekt był natychmiastowy. To, że gwiazda Hollywood dała tu swoje nazwisko i pieniądze, zrobiło dla prestiżu tych ulic więcej niż jakakolwiek kampania: dzielnica przestała być obietnicą i stała się adresem.
Zwiedza się go, kupując bilet na spektakl, a te weekendowe się wyprzedają. Jeśli terminy ci nie pasują, budynek ma na najwyższym piętrze część restauracyjną z osobnym wejściem, która działa jak punkt widokowy na dzielnicę.
Dawny teatr Alameda, przebudowany z poszanowaniem fasady i wieży scenicznej i zmodernizowany w środku, z widownią na około tysiąc miejsc. Repertuar musicalowy ze stałym zespołem i długimi sezonami: jakiś tytuł jest na afiszu niemal przez cały rok. Na ulicy „teatr Banderasa” zrozumie każdy.
Wielki obsadzony drzewami bulwar, który oddziela Soho od historycznego centrum, z ogromnymi, ponad stuletnimi fikusami, które dają nieprzerwany cień. To najlepszy punkt wejścia do dzielnicy i wyjścia z niej, a na tej wysokości w pięć minut łączy się z portem i z ulicą Larios.
Małą dzielnicą wciśniętą między aleję Alameda Principal a koryto rzeki Guadalmedina, dziesięć minut od centrum. Jej oficjalna nazwa to Ensanche Centro; etykietę Soho nadał jej projekt rewitalizacji, który ruszył wraz z CAC w 2003 roku i umocnił się dzięki festiwalowi sztuki ulicznej z 2013 roku.
Ile czasu zajmuje obejrzenie murali?
Czterdzieści pięć minut spokojnego spaceru wystarczy na najważniejsze dzieła, a dobra godzina, jeśli wejdziesz też do CAC. Trasa jest płaska i zwarta: najrozsądniej zacząć od CAC, które leży na jednym krańcu, i iść w stronę Alamedy, oglądając ściany szczytowe.
Kim jest Obey i dlaczego jego mural jest właśnie tutaj?
Obey to pseudonim Sheparda Faireya, amerykańskiego artysty, który stworzył niebiesko-czerwony portret Obamy z napisem HOPE, nieoficjalną ikonę kampanii z 2008 roku. Przyjechał malować w 2013 roku w ramach festiwalu MAUS, który sprowadził artystów z międzynarodowego obiegu, żeby zajęli się ścianami szczytowymi dzielnicy.
Czy wstęp do CAC jest płatny?
Nie, wstęp jest wolny, co rzadko się zdarza w mieście, które zapełniło się płatnymi muzeami. Dzięki temu można wejść na dwadzieścia minut, obejrzeć jedną salę i wyjść. W poniedziałki jest zamknięte, a latem zmienia godziny otwarcia; warto wcześniej sprawdzić program, bo wystawy często się zmieniają.
Czy Teatro del Soho można zwiedzić od środka?
Nie przed południem, jak zabytek: to działający teatr, a sposób, żeby wejść, to kupić bilet na spektakl. Sezony są długie i zwykle jakiś tytuł jest na afiszu niemal przez cały rok. Bez spektaklu część restauracyjna na najwyższym piętrze i tak jest otwarta dla publiczności.
Czy to bezpieczna dzielnica?
Tak, to centralna i ruchliwa okolica, zwłaszcza w godzinach spaceru szlakiem murali. Jak w każdej zmieniającej się dzielnicy są odcinki bardziej zaniedbane niż inne i jakaś pusta parcela, ale zwykła trasa prowadzi ulicami pełnymi życia, sklepów i stolików kawiarni.
Informacje praktyczne
GdzieMiędzy aleją Alameda Principal a korytem rzeki Guadalmedina, 10 minut od ulicy Larios.
Ile czasuCzterdzieści pięć minut na spacer szlakiem murali; dobra godzina razem z CAC.
BiletyCAC jest bezpłatne. Murale są na ulicy. Do teatru – tylko z biletem na spektakl.
Najlepsza godzinaPołowa przedpołudnia albo połowa popołudnia. W południe ściany szczytowe są pod światło.
DojazdPieszo z centrum. Teren jest zupełnie płaski.
UwagaDzielnica w trakcie przemiany: między dobrymi dziełami są jeszcze zaniedbane odcinki.
Na mapie
🎧 Z Viavoy
Spaceruj po Málaga i słuchaj we własnym tempie
Pobierz Viavoy i zwiedzaj Málaga offline, kiedy chcesz.