Een bijna volmaakte halvemaan, omarmd door twee bergen, met een eiland precies in de monding van de baai dat als een prop de golfslag tegenhoudt. Het geldt vaak als het mooiste stadsstrand van Europa, en dat komt niet alleen door het zand: die boog werkt als de gevel van de stad, met de boulevard, de witte balustrade en de gebouwen erachter als één compositie.
Waarom het water altijd kalm is
De geografie doet al het werk. De baai wordt afgesloten door Monte Urgull in het oosten en Monte Igueldo in het westen, en midden in de monding ligt het eiland Santa Clara, dat de golfslag van de Cantabrische Zee breekt. Het resultaat is een vlak, rustig water op een paar meter van een zee die op het strand ernaast met kracht stukslaat.
Die natuurlijke beschutting is wat de Spaanse zomervakantie hier liet ontstaan. In de 19e eeuw werd zeebaden voorgeschreven als medische behandeling, en daarvoor was kalm, ondiep water nodig: La Concha voldeed aan beide voorwaarden en lag op een dag reizen van Madrid.
Het getij bepaalt het strand sterk. Bij eb verschijnt een enorme vlakte van stevig zand waarover je bijna tot aan het eiland kunt lopen; bij vloed komt het water praktisch tot aan de muur en krimpt het zand tot een smalle strook. Kijk even naar de getijdentabel voordat je naar beneden gaat.
De balustrade, de klok en het badpaviljoen
De witte balustrade uit 1910 die over de hele lengte van de boulevard loopt, is waarschijnlijk het herkenbaarste stuk straatmeubilair van Spanje. Het profiel komt later terug in lantaarnpalen, klokken en balustrades door de hele stad, tot het een soort grafische handtekening van San Sebastián is geworden die op souvenirs en logo's wordt afgebeeld.
Aan het westelijke uiteinde ligt La Perla, het oude badpaviljoen waar de aristocratie golfbaden nam, nu een centrum voor thalassotherapie. En aan het oostelijke uiteinde het stadhuis, dat het Gran Casino van de belle époque was tot Primo de Rivera in 1924 het gokken verbood en het gebouw zonder functie kwam te zitten.
Het loont om de boulevard van begin tot eind af te lopen, zo'n twee vlakke kilometers van het stadhuis tot Ondarreta, langs de Pico del Loro. Halverwege de middag is dit de wandeling waar de stad elkaar ziet, en er is geen betere manier om de schaal van de plek te begrijpen.
Niet te missen
Het eiland werkt als een prop
Santa Clara breekt de golfslag in de monding van de baai. Daarom is het water rustig op een paar meter van een woeste zee.
De balustrade uit 1910
Het profiel komt terug in lantaarnpalen en klokken door de hele stad, en werkt als grafische handtekening van San Sebastián.
Het getij verandert het strand
Bij eb verschijnt een enorme, stevige zandvlakte; bij vloed komt het water bijna tot aan de muur.
Het stadhuis was het casino
Gran Casino van de belle époque tot het gokken in 1924 werd verboden. Het kwam zonder functie te zitten en werd uiteindelijk het stadhuis.
Hoe het in je bezoek aan San Sebastián past
Het is de as waaromheen alles is georganiseerd. Aan het oostelijke uiteinde begint de Parte Vieja, met de Plaza de la Constitución op vijf minuten; naar het westen loop je door naar Ondarreta en de Peine del Viento. Erachter ligt de Ensanche (de negentiende-eeuwse stadsuitbreiding), met de Kathedraal van de Buen Pastor.
Het eiland Santa Clara bezoek je in de zomer per boot vanuit de haven, met korte, frequente overtochten. Het heeft een kleine vuurtoren, een aanlegsteiger en een strand dat alleen bij eb bestaat, en heel weinig mensen die een paar dagen in de stad zijn, steken echt over.
In het hoogseizoen ligt het zand helemaal vol, en dan is de Zurriola, aan de andere kant van de rivier, het alternatief. In de winter, bij eb en met een bijna lege boulevard, lijkt La Concha het meest op haar foto's.
Veelgestelde vragen
Hoe baadde men hier in die tijd?
Met een schroom waar we vandaag om glimlachen. Mannen en vrouwen hadden gescheiden zones, en om zich niet te tonen bestonden er badkoetsen: kleine houten hokjes op wielen die het water in werden geduwd, zodat je kon onderduiken zonder dat iemand je in badpak zag. Er was zelfs een reglement met de uren van elk geslacht. Baden was geneeskunde en ceremonie tegelijk, niets te maken met op het zand liggen zoals wij nu doen.
