Het is de toren die over de Plaza Mayor uitkijkt en het symbool van de stad, en wat hem interessant maakt is niet de hoogte maar het materiaal: hij is van stampleem van de Almohaden uit de 12e eeuw, dat wil zeggen aarde die in bekistingen is aangestampt, geen steen. Dat een bouwwerk van aangestampte leem achthonderd jaar later nog overeind staat, zegt veel over wat de bouwers van de Almohaden konden.
Stampleem: leem die acht eeuwen meegaat
Stampleem maak je door vochtige aarde, gemengd met kalk en grind, laag na laag aan te stampen in een bekisting van planken. Als die is uitgehard, wordt de bekisting weggehaald en de mal omhooggezet voor de volgende ronde, en daarom vertonen de torens van de Almohaden regelmatige horizontale lijnen: het zijn de naden tussen de lagen.
Het is een goedkope, snelle techniek waarvoor geen steengroeve en geen steentransport nodig is, wat haar ideaal maakte om snel een uitgestrekt gebied te versterken. Het zwakke punt is water, dus werd ze beschermd met een kalkpleister die onderhouden moest worden.
Aan de voet van de toren liggen echter grote, goed rechthoekig behouwen granietblokken die niet van de Almohaden zijn: ze zijn Romeins, hergebruikt uit het oude Norba Caesarina. De toren rust letterlijk op de stad van daarvoor.
De naam, en wat je van boven ziet
De naam komt, volgens de meest aanvaarde verklaring, van de kalief Abu Yaqub, door de Romaanse volkstaal vervormd tot Bujaco. Het is hetzelfde mechanisme dat van Caesar Augusta Zaragoza maakte: plaatsnamen overleven de talen die ze hebben gemaakt en vervormen onderweg.
De toren is te bezoeken en te beklimmen. Binnen is een bezoekerscentrum over de geschiedenis van de stad en de ommuring, kort en goed opgezet, en vanaf het terras bovenaan overzie je aan de ene kant de Plaza Mayor en aan de andere kant het monumentale geheel, met zijn torens en daken.
Dat uitzicht ordent het bezoek: van boven begrijp je dat de monumentale stad een gesloten, compacte ommuring is, met de versterkte huizen van de adel tegen de muur aan, en vind je de gebouwen terug die je daarna te voet afloopt.
Niet te missen
Hij is van leem, niet van steen
Stampleem van de Almohaden: aarde met kalk, aangestampt in bekistingen. Hij staat al acht eeuwen overeind.
De horizontale lijnen
Het zijn de naden tussen de lagen van de bekisting. Elke strook is een ronde aangestampte aarde.
De voet is Romeins
Hergebruikte granietblokken van Norba Caesarina. De toren rust op de stad van daarvoor.
Bujaco komt van Abu Yaqub
De naam van de kalief, vervormd door de Romaanse volkstaal. Plaatsnamen overleven de talen die ze hebben gemaakt.
Hoe het past in je bezoek aan Cáceres
Hij kijkt uit over de Plaza Mayor en staat naast de Arco de la Estrella, de hoofdtoegang tot de monumentale stad. Het is de logische eerste stop van de dag, voordat je naar binnen gaat.
Doe hem het best aan het begin, juist vanwege het uitzicht: eerst naar boven en daarna rondlopen werkt veel beter dan andersom, omdat je vanaf het terras alle andere punten van de ommuring plaatst.
Het kaartje is goedkoop en zit meestal in de combikaart van de gemeentelijke monumenten, die vanaf drie bezoeken loont. Reken op twintig minuten voor het bezoekerscentrum en het terras.
Veelgestelde vragen
En hoe liep dat laatste beleg af?
De kronieken vertellen dat toen de Almohaden de stad in 1173 heroverden, de monnik-krijgers die de toren verdedigden tot de laatste man de keel werd doorgesneden. Die slag liet Cáceres meer dan een halve eeuw in moslimhanden, tot de definitieve christelijke verovering van 1229 door Alfons IX van León.
