Het is het oudste gebouw dat in Bilbao nog overeind staat, en bijna zeshonderd jaar lang was het geen kathedraal: het was de parochiekerk van de kooplieden en zeelieden van de haven. Pas in 1949 werd het een bisschopszetel, toen eindelijk het bisdom Bilbao werd opgericht. Ook de patroonheilige is geen toeval: hierlangs liep de Camino de la Costa, de kustroute naar Santiago, en de pelgrims trokken door de stad op weg naar Compostela.
Havengotiek, een toren uit de 19e eeuw
Het kerkgebouw is gotisch, uit de 14e en 15e eeuw, met drie even hoge beuken, ronde pijlers en eenvoudige kruisribgewelven. Er is geen groot vertoon: het is de kerk van een handelsstadje, betaald door gilden en broederschappen, en de schaal past bij wat Bilbao toen was, een handvol straten aan het water.
De toren en de hoofdgevel die je vandaag ziet zijn uit de 19e eeuw, neogotisch, gebouwd na een brand die de vorige had verwoest. Dat contrast verklaart waarom de buitenkant krachtiger en nieuwer lijkt dan het gebouw in werkelijkheid is: het oude zit binnen en in de zijkanten.
Wat het meest de moeite waard is, is de kloostergang uit de 15e eeuw, klein en verscholen aan de zuidkant. Het is een van de weinige werkelijk stille hoekjes van de Casco Viejo, met gotische arcades en een piepkleine tuin, en bijna niemand bezoekt hem, terwijl hij op een steenworp ligt van de drukte rond de pintxos.
De Camino del Norte en de sint-jakobsschelp
De Camino de la Costa, of Camino del Norte, de noordelijke route naar Santiago, verbindt Irún met Santiago langs de Cantabrische Zee en doorkruist Bilbao van de ene kant tot de andere. Het is een van de oudste pelgrimsroutes naar Santiago: hij werd gebruikt toen het binnenland van het schiereiland nog onveilig gebied was, en moest pas later de hoofdrol afstaan aan de Camino Francés, de Franse pelgrimsroute naar Santiago.
Die doortocht verklaart de patroonheilige van de kerk, en ook het detail waar je tijdens het wandelen door de oude binnenstad naar kunt zoeken: in de hele wijk zijn sint-jakobsschelpen uitgehouwen of ingelegd in bestrating, lateien en hoeken, als markering van de route. Zodra je weet dat ze er zijn, zie je ze overal.
De apostel Jakobus is bovendien de beschermheilige van de stad, en zijn grote feestdag, 25 juli, wordt uitbundig gevierd. De kerk draagt zijn naam al vanaf het begin, lang voordat er ooit een bisschop zijn zetel vestigde.
Niet te missen
Pas in 1949 een kathedraal
Eeuwenlang was het de parochiekerk van kooplieden en zeelieden. Bilbao kreeg pas ver in de 20e eeuw een eigen bisdom.
De verborgen kloostergang
Gotisch, uit de 15e eeuw, aan de zuidkant. Een van de weinige stille hoekjes van de oude binnenstad, en bijna niemand gaat naar binnen.
De toren is uit de 19e eeuw
Neogotische gevel en toren, gebouwd na een brand. Het echt oude zit binnen en in de zijkanten.
Sint-jakobsschelpen door de hele wijk
De Camino del Norte loopt door Bilbao, en in bestrating en lateien zijn schelpen aangebracht die de route aangeven.
Hoe het past in je bezoek aan Bilbao
De kathedraal staat precies in het hart van de Casco Viejo, op het kruispunt van de Siete Calles, de zeven straten, op twee minuten van de Plaza Nueva en op vijf van het Teatro Arriaga. Het is het punt van waaruit je elke route door de oude binnenstad opzet.
De Siete Calles zijn het stichtingsplan van 1300: eerst drie en later vier, evenwijdig en verbonden door steegjes, samengeperst tussen de kerk en de ría, de riviermonding. Ze een voor een aflopen kost twintig minuten, en zo begrijp je hoe groot Bilbao was vóór het ijzer.
Reken op een halfuur voor de kerk en de kloostergang. Het is een bezoek binnen, dus een goede oplossing voor een regenachtige ochtend, en daar moet je in Bilbao altijd op voorbereid zijn.
Veelgestelde vragen
Waarom duurde het zo lang voordat het een kathedraal werd?
Omdat je voor een kathedraal een bisschop nodig hebt, en Bilbao pas heel laat een eigen bisdom kreeg: we hingen eerst af van Calahorra en later van Vitoria. We moesten wachten tot 1949, toen eindelijk het bisdom Bilbao werd opgericht, voordat dit godshuis tot bisschopszetel werd verheven. Daarom is het, ook al is de steen middeleeuws, in de rangorde een van de jongste kathedralen van Spanje. Merkwaardig, hè?
Is Santiago de beschermheilige van de stad?
Dat is hij: de apostel Santiago is de patroon van Bilbao, en zijn grote dag is 25 juli, die hier met veel zin wordt gevierd. Daarom draagt de hoofdkerk al sinds jaar en dag zijn naam, lang voordat ze kathedraal werd. En als je goed oplet in de oude binnenstad, zie je hier en daar de sint-jakobsschelp, de schelp van de pelgrims, opduiken op gevels en in hoekjes: kleine sporen dat dit Jacobsgrond is. Santiago en Bilbao gaan al meer dan zeven eeuwen samen.
