Bilbao · Wat te zien

Gran Vía de Don Diego López de Haro

Het is de as die het ijzergeld bouwde om zichzelf in de spiegel te bekijken. Een brede, rechte laan met gepolijste gevels en een stille tram over het asfalt, in 1876 aangelegd over de vlakten van Abando, landbouwgrond met moestuinen buiten het middeleeuwse stadje. Er werd letterlijk een nieuwe stad op de modder getekend, en daarom is ze zo anders dan de kronkelige Casco Viejo aan de overkant van de ría, de riviermonding.

Een stadsuitbreiding in het groot

Het plan werd ondertekend door drie ingenieurs – Pablo Alzola, Ernesto Hoffmeyer en Severino Achúcarro – en wat opvalt is de schaal: ze ontwierpen een Bilbao dat veel groter was dan het toenmalige, zo groot dat sommigen hen voor dromers hielden. De stad vulde uiteindelijk elk geplande bouwblok en groeide er nog overheen.

Het stratenplan volgt de logica van de negentiende-eeuwse Europese stadsuitbreidingen: een regelmatig raster, ruime bouwblokken, een hoofdlaan die alles ordent en ronde pleinen op de belangrijke kruispunten. De Gran Vía loopt iets meer dan anderhalve kilometer van de Plaza Circular tot de Plaza del Sagrado Corazón.

De naam eert Diego López de Haro, de heer van Bizkaia die op 15 juni 1300 de stichtingsoorkonde ondertekende die van een handvol huizen aan de ría een stad maakte met marktrecht en een haven. Zeven eeuwen later droeg men de elegantste straat aan hem op.

Waar je onderweg op let

De grootste concentratie architectuur vind je op de Plaza Moyúa, de centrale ellips waar alles langs komt. Daar staat het Palacio Chávarri uit 1894, een groot herenhuis met een Vlaamse uitstraling en een eigenaardigheid die verrast als iemand je erop wijst: geen van de ramen is gelijk aan een ander, ze verschillen allemaal in vorm of grootte.

Vlakbij staat het Palacio de la Diputación Foral, de zetel van het provinciebestuur, uit 1900, het meest pronkerige gebouw van de laan, met een marmeren trap en interieurs die je op vaste tijden kunt bezoeken. Het is het beste voorbeeld van hoe het ijzergeld werd uitgegeven als het iets wilde bewijzen.

En kijk ook naar de grond, niet alleen naar de gevels: de metro-ingangen van gebogen glas die over de laan verspreid staan, zijn ontworpen door Norman Foster en de inwoners van Bilbao noemen ze fosteritos. Het komt zelden voor dat het meest geciteerde stuk design van een stad de ingang van het openbaar vervoer is.

Niet te missen

Aangelegd over moestuinen

In 1876, over de vlakten van Abando, buiten het middeleeuwse stadje. Een nieuwe stad, getekend op de modder.

Te groot ontworpen

De drie ingenieurs die haar ontwierpen, werden voor dromers gehouden. Bilbao vulde uiteindelijk elk gepland bouwblok.

Het Palacio Chávarri

Aan de Plaza Moyúa, uit 1894: geen van de ramen is gelijk aan een ander. Als je het eenmaal weet, kun je niet meer ophouden met kijken.

De fosteritos

De metro-ingangen van gebogen glas zijn ontworpen door Norman Foster, en ze zijn het meest geciteerde stuk design van de stad.

Hoe het past in je bezoek aan Bilbao

Het is de ruggengraat van het moderne Bilbao en je kunt er bijna niet omheen. Aan de oostkant begint de laan bij de Plaza Circular, naast station Abando en op vijf minuten van de Casco Viejo; aan de westkant komt ze uit in Indautxu, al in woongebied.

Vanaf Moyúa loop je in tien minuten naar het Guggenheim en in nog eens tien naar het Museum voor Schone Kunsten. En een paar blokken naar het zuiden ligt het Azkuna Zentroa, de vaste stop in de Ensanche (de negentiende-eeuwse stadsuitbreiding).

Als wandeling op zich kost ze een uur lopen met stops, en het is vooral een straat van winkels en kantoren, niet van monumenten. Het interessante zit in het geheel en in omhoogkijken: het mooiste zit op de bovenste verdiepingen.

Veelgestelde vragen

Wie tekende deze zo rechte Ensanche (de negentiende-eeuwse stadsuitbreiding)?

Drie ingenieurs met een uitstekend hoofd: Pablo Alzola, Ernesto Hoffmeyer en Severino Achúcarro tekenden het plan. En hier komt het merkwaardige: ze ontwierpen een Bilbao dat veel groter was dan de stad destijds was, zo groot dat sommigen hen voor dromers hielden. Nou, kijk: de stad vulde uiteindelijk elk bouwblok dat ze tekenden, en het werd haar zelfs te klein. Als je over deze zo geordende ruitjes loopt, loop je over hun droom, met liniaal en passer getekend.

En wie was Diego López de Haro eigenlijk?

Nou, niet één persoon: de Haro's waren een hele dynastie van heren van Vizcaya, en degene van de stichting was Diego López V. Op 15 juni 1300 ondertekende hij de carta puebla, de stichtingsoorkonde, die een handvol huizen bij de ría, de riviermonding, tot stad maakte met recht op markt en haven. Dat papier is, letterlijk, het geboortebewijs van Bilbao. Zeven eeuwen later draagt de meest schitterende straat zijn naam; mij lijkt dat terecht.

Ontdek Bilbao en luister in je eigen tempo

Gran Vía de Don Diego López de Haro maakt deel uit van onze tour Het Ensanche: de Gran Vía, Moyúa en de Alhóndiga.

Viavoy-app

Andere plekken in Bilbao

Maman van Louise Bourgeois

Mirador de Artxanda

Muelle de Marzana

Museum voor Schone Kunsten van Bilbao

Guggenheim Museum Bilbao

Palacio Euskalduna