Valladolid'in büyük kavşağı; beş caddenin aynı anda kavuştuğu ve ortadaki çeşmenin suyunun şırıldadığı yer. Her zaman bu adı taşımadı: yüzyıllar boyunca şehirden açık araziye çıkış olan Puerta del Campo'ydu ve idam sehpası burada kurulurdu.
Puerta del Campo
Krallar ziyaretlerinde buradan girer, askerî gösteriler burada yapılır ve süssüz püssüz, mahkûmlar da burada herkesin önünde idam edilirdi. Bütün bunlar bu taş levhaların üstünde yaşandı.
Bu çifte işlev —tören kapısı ve idam yeri— Eski Rejim şehirlerinde kuraldı: ana giriş hem kralı karşılamaya hem de cezayı sergilemeye yarardı ve ikisi de iktidar mesajlarıydı.
Bugünkü adı, 1817'de Valladolid'de doğan ve İspanya'nın yarısının her ölüler gecesi hâlâ ezbere okuduğu Don Juan Tenorio'yu yazan romantik şair José Zorrilla'dan gelir. 1893'te öldüğünde şehir bu meydanın adını değiştirdi.
İşte ironi de burada: Zorrilla Don Juan Tenorio'yu 1844 sularında ancak birkaç haftada yazdı ve haklarını yayıncısına üç kuruşa sattı. Eser hâlâ salonları dolduran bir tiyatro olgusuna dönüştü, ona ise tek kuruş düşmedi.
Ölüm maskesiyle yapılmış bir heykel
Meydanın başköşesindeki, şairi elinde bir kâğıtla şiir okurken gösteren bronz heykeli heykeltıraş Aurelio Carretero imzaladı; 1900'de açıldı.
Ve işte neredeyse kimsenin bilmediği ayrıntı: benzerliği tam tutturmak için Carretero, şair ölünce ondan alınan maskeden, cansız yüzünün o kalıbından yola çıkarak çalıştı. Yüzün bu kadar gerçek olmasının nedeni bu.
Zorrilla hayattayken gerçekten ünlüydü: 1889'da Granada'da, Alhambra'nın içinde, defne tacıyla ve akla gelebilecek bütün debdebeyle törenle ulusal şair olarak taç giydirildi; İspanya'da neredeyse eşi görülmemiş bir onurdu. Acı olan tezattır: onurlarla dolu ve parası hep kıt.
Ortada fokurdayan çeşme 1999'da kuruldu ve bir sır saklar: altında, yıllar sonra kazılmış devasa bir otopark var.
Kaçırılmayacaklar
Puerta del Campo'ydu
Şehrin çıkışı. Krallar buradan girerdi ve idam sehpası burada kurulurdu.
Adı bir şairden gelir
1817'de Valladolid'de doğan, Don Juan Tenorio'nun yazarı José Zorrilla.
Don Juan'ı üç kuruşa sattı
1844'te birkaç haftada yazdı ve haklarını devretti. O başarıdan hiç para almadı.
Yüz bir ölüm kalıbından alınmış
Carretero, öldüğünde ondan alınan maskeden yola çıkarak çalıştı. Bu yüzden bu kadar gerçek.
Valladolid gezine nasıl uyar
Şehrin düğüm noktasıdır: Campo Grande, Acera de Recoletos ve tarihi merkeze ve Plaza Mayor'a giden caddeler burada birleşir.
Durak on ya da on beş dakika. Trafiği yoğun bir meydandır, bu yüzden karşıya geçerken dikkatli olmak gerekir.
XIX. yüzyıl Valladolid'inin güzergâhı buradan başlar: park, soylu cepheleriyle Acera ve Academia de Caballería.
Sık sorulan sorular
Peki o Don Juan'la zengin oldu mu?
Hiç sanma, acı olan da bu. Zorrilla Don Juan Tenorio'yu 1844 sularında ancak birkaç haftada yazdı ve haklarını yayıncısına üç kuruşa sattı. Oyun bugün bile salonları dolduran bir tiyatro fenomenine dönüştü, ama bütün o şandan ona tek kuruş bile gelmedi. Bunu anılarında bizzat iğneleyici bir dille dert yanıyordu: İspanyol tiyatrosunun en büyük başarısını yarattı ve bir kuruş görmeden öldü.
Yaşarken ünlü oldu mu?
Hem de nasıl. 1889'da Granada'da, Elhamra'nın içinde, defne tacı ve hayal edilebilecek bütün debdebeyle, İspanya'da neredeyse eşi görülmemiş bir onurla, törenle ulusal şair olarak taç giydirildi. Güzel olan, ama aynı zamanda hüzünlü olan da tezattır: dışarıdan onurlara boğulmuş, içeriden hep parası kıt. Son büyük romantik şairdi; ezberden okuyan ve sade insanlarla dolu koca tiyatroları ağlatan o şair.
